Hanebijtershoekconflict: burenruzies en een beschadigde gemeente

Hilbert Kiers moest even stoom afblazen na de raadsvergadering van afgelopen donderdag. Voor het eerst in lange tijd stond de weg naar de Hanebijtershoek door een motie van de PvdA en, aanvankelijk, GroenLinks weer op de agenda bij de gemeenteraad van Aa en Hunze. De bewoner van een van de twaalf huizen aan de Hanebijtershoek mocht eindelijk zijn verhaal doen en de raadsleden laten weten dat de kwestie hem na al die jaren nog steeds bezighield.

Het punt dat hij probeerde te maken - het ontbreken van de menselijke maat - kwam na zijn betoog slechts summier in het stuk voor. Tot grote frustratie van Kiers.

De kwestie draait om een weg die de Hanebijtershoek verbindt met de Stationsstraat. Bij de bouw van de woningen is door de gemeente met het bouwbedrijf afgesproken dat het bedrijf zou zorgen voor een goede ontsluiting. In normale taal: een veilige weg dus, zodat de bewoners simpel naar het centrum van Gieten konden komen. De weg zou komen op een naastgelegen perceel, waar op dat moment een leegstaand pand stond. Dat stond is veranderd in staat, want het inmiddels vervallen gebouw is er anno 2021 nog steeds. En geen weg dus, ondanks jarenlange sommeringen van de gemeente richting het bouwbedrijf.

Waar wel een weg ligt, is op het perceel van de buurman van het vervallen pand: opticien Marchel Smit. Die lag er al, maar Smit was ervan overtuigd dat de eigenaar van het perceel naast hem een nieuwe weg zou aanleggen. Dat gebeurde niet: er is niet daadkrachtig gehandhaafd door de gemeente. "Die verplichting stond in zijn koopcontract en staat in de vergunning die is afgegeven voor de twaalf huizen aan de Hanebijtershoek", zegt Smit. Inmiddels is het perceel waarop de weg zou komen meerdere keren van eigenaar gewisseld. De verplichting om er een weg aan te leggen, is niet in de huidige eigendomsakte terug te vinden.

Even doorspoelen naar het heden. Meerdere rechtszaken tussen de gemeente en Smit verder is er nog weinig veranderd aan de situatie. Behalve dan dat de Raad van State een gedeelte van de weg over het terrein van de opticien inmiddels als openbaar gebied bestempeld heeft. Iedereen mag er dus gebruik van maken. "Ik blijf alleen wel verantwoordelijk voor de weg. Het onderhoud komt voor mijn rekening, ik betaal de aflossing en als er iemand een ongeluk krijgt, dan ben ik daarvoor aansprakelijk", zegt Smit. "Daartegen kan ik mij niet verzekeren."

Hij ziet twee oplossingen voor de slepende kwestie: er komt tóch een weg over het buurperceel, ondanks het ontbreken van de contractverplichting, óf de gemeente koopt het gedeelte van zijn grond waarover de weg loopt. Smit: "Het verkopen van de weg heb ik al eens eerder voorgesteld aan de gemeente, maar wel voor de prijs die ik er ook voor heb betaald." Dat is niet gelukt. "De gemeente had er niet meer dan 1 euro voor over", zegt Smit.

Inmiddels heeft hij het idee dat er meer aan de hand is. Hij voelt zich weggezet als een dwarsligger en een lastpak. De gemeente zou het dossier volgens de opticien het liefst onder het kleed schuiven: weg ermee. Dat gevoel werd tijdens de gemeenteraadsvergadering van donderdagavond alleen nog maar sterker. Smit: "Gemeentebelangen en de VVD zeiden tijdens de vergadering dat ze niet meer naar het verleden willen kijken, maar alleen naar de toekomst. Maar er zijn in het verleden zulke fouten gemaakt, daar moet gewoon erkenning voor komen."

De gemeente lijkt zich inmiddels niet meer echt partij te vinden in de hele kwestie. Sinds de uitspraak van de Raad van State is de weg openbaar. Bewoners mogen een gedeelte van de weg gebruiken en de weg wordt veilig geacht. Bovendien is de weg van de opticien en dus heeft de gemeente er niet zoveel meer mee te maken. En sinds de verplichting aan de eigenaar van het naastgelegen perceel om een weg aan te leggen is verdwenen, hoeft de gemeente die dus niet meer achter de broek aan de zitten. Zo schetst Smit de door hem gehekelde opstelling van de gemeente.

Raadslid Henk Santes van de PvdA wilde dat de rekenkamercommissie van de gemeente Aa en Hunze eens onafhankelijk onderzoek zou doen naar de Hanebijtershoek. "Wat de Raad van State heeft besloten en wat er in de vergunningen staat, dat geloof ik wel. Juridisch zit het vast goed in elkaar. Maar juist die menselijke maat ontbreekt. Het draait nu allemaal om betrouwbaarheid", zegt Santes.

Zijn onderzoeksplan kon niet op steun rekenen vanuit de raad, maar er is volgens Santes met het opperen van bemiddeling wel een lichtpuntje. Santes: "De betrokken partijen moeten dan wel over hun schaduw heen stappen, zowel de gemeente als de andere betrokkenen. Wie die bemiddeling gaat doen weet ik niet, maar een onafhankelijke persoon lijkt me het beste."

Bewoner Hilbert Kiers denkt dat het toegeven van de fouten die de gemeente heeft gemaakt de eerste stap moet zijn richting een oplossing voor het probleem. Een juridische oplossing ziet hij niet snel gebeuren. "Het zal wettelijk gezien allemaal wel kloppen, maar ik verwacht na zoveel jaar alleen wel een beetje medemenselijkheid. Er is veel over ons als bewoners gesproken, maar met ons al heel lang niet. Daarom hoop ik zo dat wij ook worden uitgenodigd als er bemiddeling komt", zegt Kiers.

Hij is verbolgen over de reactie van met name de coalitiepartijen die geen zin hebben om in het verleden te graven. "Om dit probleem op te lossen moet je juist naar het verleden kijken. Er is te veel gebeurd om dat te negeren en alleen naar de toekomst te kijken", zegt Kiers.

Ondanks dat de bewoners formeel geen partij zijn in de discussie over de weg, hebben Kiers en zijn buren dagelijks te maken met de effecten ervan. "De weg is gewoon te smal en dat is niet veilig. De vuilniswagens komen er niet eens overheen, dat is te krap. Die moeten achterstevoren over een oude zandweg bij onze woningen komen, anders kunnen ze er niet bij", zegt Kiers.

De huidige eigenaar van het perceel waarop het vervallen pandje staat, is Makelaardij Aa en Hunze. Eigenaren Fokke Hamstra en Fijko Vos willen die plek gebruiken voor een nieuw onderkomen voor hun makelaardij met daar bovenop een appartement. Ondanks dat er in hun eigendomsakte geen verplichting staat om een nieuwe weg aan te leggen, en ze met een vergunning gewoon zouden mogen bouwen, speelt de hele kwestie hen wel parten.

"Al in 2007 hebben we de grond gekocht en we willen er een mooi pand op zetten. Daarvoor hebben we toen een vergunning aangevraagd, maar daar werd bezwaar tegen aangetekend door Smit om de gemeente te dwingen de openbare toegangsweg van hem te kopen", vertelt makelaar Vos. De bezwaarprocedure en het daaropvolgende (hoger) beroep duurden al met al drie jaar.

"Door de daaropvolgende crisis hebben we de bouw even uitgesteld. Zonder protest van Smit had er inmiddels al een nieuw pand gestaan", vertelt makelaar Vos. Inmiddels ligt er weer een nieuwe vergunningsaanvraag bij de gemeente waar opnieuw bezwaar tegen is aangetekend. Onder meer door opticien Smit. Die is van mening dat de bediscussieerde weg gewoon op het perceel van de makelaar hoort te liggen.

Collega-makelaar Hamstra baalt ervan dat de bouw opnieuw vertraging oploopt. "We willen gewoon de zekerheid dat we normaal kunnen bouwen en niet in procedures terecht komen. Smit probeert op deze manier zijn recht te halen, maar over onze rug", vertelt Hamstra, die ook zegt nooit een verplichting voor het aanleggen van een weg in de eigendomsakten te hebben gezien.

Over bemiddeling twijfelen beide makelaars aanvankelijk, maar zien er toch wel de voordelen van in. Tenminste, zo lang de bouw van hun nieuwe kantoor er geen vertraging door oploopt. Vos: "Als dat bijdraagt aan het oplossen van de problemen en ervoor zorgt dat we gewoon kunnen bouwen, dan staan we daar wel voor open. Het is van onze kant een duidelijk verhaal: wij willen geen last en willen gewoon ons pand bouwen."

Een bemiddeling ziet ook opticien Smit wel zitten, maar hij zal zijn grond niet voor een appel en een ei wegdoen. Ook de advocaatkosten van jaren procederen zou hij graag van de gemeente als compensatie ontvangen. Het belangrijkste vindt hij dat de gemeente in ieder geval haar verantwoordelijkheid neemt voor wat er in het verleden is misgegaan.

"De houding van de gemeente tot nu toe is laakbaar en de laatste keer dat ik contact heb gehad met de wethouder is negen jaar geleden. Het wordt nu over mijn rug in de doofpot gestopt", zegt de opticien. "Terwijl ik alleen maar over mijn eigen grond wil beschikken."

Die bemiddeling gaat er ook komen als het aan de gemeente ligt. Wethouder Henk Heijerman (Gemeentebelangen) zegde tijdens de raadsvergadering toe daarvoor het initiatief te zullen nemen. Het lijkt hard nodig dat er een oplossing komt. Verziekte relaties tussen ondernemers, buurtbewoners die zich niet gehoord voelen en een gemeente die een gevoel van onbetrouwbaarheid bij meerdere partijen opwekt is de oogst van de jarenlange kwestie. En dat alles vanwege een simpele weg van A naar B.

Wie uiteindelijk zal gaan bemiddelen is nog niet bekend, maar er wacht hem of haar een flinke kluif. Wethouder Heijerman zal die persoon in ieder geval niet zijn. Zelf in de rol van bemiddelaar kruipen ziet de wethouder niet zitten vanwege zijn verwevenheid met het dossier. Opticien Smit en bewoner Kiers vinden dat een goede constatering. Kiers: "Het lijkt me beter voor de verhoudingen om iemand te laten bemiddelen die helemaal niets met die hele kwestie te maken heeft."