Jongeren hard geraakt door crisis, ouderen volgen regels het best

Depressie
Het Trendbureau ziet dat jongeren en ondernemers hard worden geraakt door de coronacrisis © ANP/Robin Utrecht
Er is extra politieke aandacht nodig voor het toekomstperspectief voor jongeren. De coronacrisis zorgt voor eenzaamheid en motivatieproblemen, concludeert Trendbureau Drenthe.
De crisis zorgt ook voor problemen op het gebied van werk, inkomen en schulden. Daarnaast staat de sociale samenhang in dorpen en wijken onder druk. Hoewel de samenleving veerkracht toont moeten gemeenten, de provincie en de landelijke overheid kwetsbare groepen weten te bereiken en te steunen. Naast jongeren zijn er zorgen over ondernemers en mensen met een mindere gezondheid.
Jongeren zien het vaakst hun inkomen afnemen. Bij 12 procent van de 18- tot 34-jarigen gebeurde dat tijdens de crisis. Het Trendbureau ziet ook motivatieproblemen bij jongeren ontstaan; met name eerstejaarsstudenten hebben moeite om binding met de opleiding te krijgen door de weinige contactmomenten. "En bijna een kwart van de jongeren voelt zich vaker eenzaam, bij een derde is de gezondheid verslechterd", luidt de conclusie.
Volgens de onderzoekers is toekomstperspectief voor jongeren belangrijk voor de hele samenleving. Een kant-en-klare weg daarvoor, is er nog niet. "Daartoe zijn nieuwe creatieve oplossingen nodig, die jongeren zelf het best kunnen bedenken en ontwikkelen. Belangrijk is dat jongeren in staat worden gesteld en waar nodig gestimuleerd om mee te denken over de toekomst en invloed kunnen hebben."

Gezondheid

Het uitstellen of ontbreken van de juiste zorg zorgt voor een mindere gezondheid van Drenten. Ook het vele thuiswerken en de afname van de sociale contacten draagt daar aan bij. In totaal zag bijna een op de vijf Drenten de gezondheid achteruit gaan. "Vooral jongeren (een op de drie) ondervinden een negatieve invloed van de coronacrisis op de lichamelijk en/of mentale gezondheid." 43 procent van de jongeren had psychische klachten in november.
Ook bij mensen die al een mindere gezondheid hadden en ouderen komt de crisis hard aan. Een kwart zegt eenzamer te zijn, een slechtere gezondheid te hebben en financiële zorgen te hebben. Ouderen (65+) zijn daarnaast vaker bang om besmet te raken met het coronavirus. Bijna alle ouderen (98 procent) houden zich aan de maatregelen, het meest van alle leeftijdsgroepen.
"De 35- tot 49-jarigen houden zich het vaakst (11 procent) niet aan de landelijke maatregelen. Van alle bevraagde Drenten geeft iets meer dan de helft aan tevreden te zijn met het landelijk beleid om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan." Een kwart is ontevreden, 20 procent staat er neutraal in. Dat komt ongeveer overeen met het landelijke beeld.

Ondernemers

Uit het onderzoek van het Trendbureau, waaraan in november 950 Drenten meewerkten, komt naar boven dat zelfstandigen het zwaar hebben. Werkenden in Drenthe missen vooral het contact met collega's en ervaren meer werkdruk. Daarnaast is de balans tussen werk en privé minder goed. Het Trendbureau ziet vooral zelfstandig ondernemers worstelen. Een kwart van de ondernemers zag een deel van de inkomsten verdwijnen, iets meer dan een kwart maakt zich dan ook zorgen over de financiën. Een op de zes zelfstandig ondernemers vreest voor het voortbestaan hun bedrijf.
Het Trendbureau merkt ook positieve gevolgen van de crisis op. Zo zijn werkenden blij met minder reistijd en veranderingen van hun werkwijze en takenpakket. 5 procent van de zelfstandigen zag het inkomen toenemen.
"In 2020 viel over de hele linie het aantal bedrijfsfaillissementen mee, maar naar verwachting gaan in 2021 zowel bij ondernemers als (hun) werknemers grotere klappen vallen", voorspelt het Trendbureau. "Sommige branches zullen blijvend veranderen. Landelijk is beleid nodig ter stimulering van economisch herstel, uiteraard met oog voor duurzaamheid." Hulp bij schulden, om- en bijscholingsfaciliteiten en advies op maat worden als oplossingen genoemd.

Dorpen

Het Trendbureau ziet een tegenstelling als het over leefbaarheid in dorpen gaat. 20 procent van de Drenten ervaart een achteruitgang van de leefbaarheid in de wijk of in het dorp. 6 procent vindt de leefbaarheid juist verbeterd. Zowel de achter- als vooruitgang wordt toegeschreven aan de coronacrisis. Het overgrote deel (74 procent) ervaart geen verandering. "De saamhorigheid is in coronatijd vooral toegenomen in dorpen en wijken waar al een goede saamhorigheidsbasis was."
'Zorgelijk' noemen de onderzoekers de afgenomen samenhang in de samenleving. "De eenzaamheid is toegenomen. Maatschappelijke organisaties hebben het moeilijk. Het komt dus heel slecht uit dat veel gemeenten nu bezuinigen op voorzieningen", valt te lezen in het onderzoeksrapport. De onderzoekers hopen dat verenigingen zelf kunnen opkrabbelen na de crisis, maar gemeenten wordt aangeraden goed in de gaten te houden waar gaten vallen.