Middeleeuwse Drenten konden heel goed voor eigen rechter spelen bij ruzies, geschillen en misdrijven

Hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis Peter Hoppenbrouwers onderzocht hoe Drenten omgingen met ruzies (Rechten: Lydia Tuijnman/RTV Drenthe)
Hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis Peter Hoppenbrouwers onderzocht hoe Drenten omgingen met ruzies (Rechten: Lydia Tuijnman/RTV Drenthe)
ASSEN - Hoogleraar middeleeuwse geschiedenis Peter Hoppenbrouwers wil weten hoe middeleeuwse Drenten omgaan met ruzies, geschillen en misdrijven. Hij onderzocht dit aan de hand van geschreven bronnen uit de periode 1399-1531.
Hoppenbrouwers schreef daarover het boek "Village community and conflict in late medieval Drenthe". Hij heeft bij zijn onderzoek vooral veel aan de 6.000 ‘ordelen’ of vonnissen van de Etstoel, het hoogste rechts- en bestuurscollege van Drenthe. Wat hij na jarenlang uitpluizen van de geschriften concludeert, is dat de middeleeuwse Drenten er goed in lijken te slagen hun eigen juridische boontjes te doppen.

Etstoel

De autoriteiten in Holland laten Drenthe goeddeels links liggen, maar dat levert geen juridische anarchie op. Zowel dorpsgemeenschappen als particulieren weten prima hun recht te zoeken en maken regelmatig zaken aanhangig.
Op elk niveau is er in Drenthe een redelijk goede rechtsgang met waarborgen tegen willekeur. Zo regelen dorpen in geval van onmin of overtredingen veel zelf volgens eigen dorpsregels. Zwaardere zaken moeten worden aangegeven bij het dingspilgerecht. Een veroordeelde kon in hoger beroep gaan bij de Etstoel.

Zwaardere straf voor buitenstaanders

"De Drentse samenleving was in de vijftiende en zestiende eeuw wel aanmerkelijk gewelddadiger dan nu", stelt de hoogleraar Hoppenbrouwers. "Het was normaler om conflicten met geweld te beslechten en dat geweld was ook meer geaccepteerd."
Bij geweldsmisdrijven wordt in middeleeuws Drenthe vaker gekozen voor een financiële compensatieregeling tussen dader en slachtoffer dan voor gevangenis- of doodstraf. Buitenstaanders worden strenger bestraft, omdat men vreest dat die zich aan de financiële verplichtingen zouden kunnen onttrekken.

Strafvermindering

Er bestond een aantal verzwarende omstandigheden bij geweldsmisdrijven. Als het delict bijvoorbeeld werd gepleegd tijdens een zitting van de Etstoel of op weg daarheen, kon men op strafverzwaring rekenen. Dat gold ook voor geweld op klaarlichte dag of voor het gebruik van een wapen waarvoor men geen vergunning bezat. De dader kon strafvermindering krijgen als hij fluks zijn fout erkende en financiële compensatie aanbood voor het toegebrachte leed.
"Village community and conflict in late medieval Drenthe" komt eind deze maand uit bij uitgeverij Brepols en telt ruim 380 pagina's.

Drenthe Toen

Zondag 29 april in Drenthe Toen op Radio Drenthe kunt u een interview beluisteren met professor Peter Hoppenbrouwers over zijn studie naar de Middeleeuwse rechtspraak in Drenthe, tussen 14.00 en 15.00 uur.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl