25 jaar na de moord op Andrea Luten: 'De meelevende reacties heb ik bewaard'

RUINEN – Veertig jaar zou ze inmiddels zijn, Andrea Luten uit Ruinen. 25 jaar geleden werd ze verkracht en vermoord. Haar ouders Roelof en Lammi Luten hebben er inmiddels vrede mee. “We krijgen Andrea nooit meer terug. Maar dat betekent niet dat we niets meer van ons leven mogen maken.”

10 mei 1993. De 15-jarige Andrea Luten uit Ruinen komt niet thuis. Het meisje wordt als vermist opgegeven. Een dag later vindt haar vader haar lichaam in de bossen bij Gijsselte, vlakbij Ruinen. Andrea blijkt te zijn verkracht en gewurgd.

Zeventien jaar later volgt er een verlossend telefoontje van de politie in Assen. “Lammi, we hebben hem”, herinnert moeder Lammi Luten zich het telefoontje nog als de dag van gister. “Als ik daaraan terugdenk, dan krijg ik direct weer kippenvel. Dat was zo’n yes-moment.” Henk F. uit Hoogeveen blijkt de dader te zijn. Nadat hij van huiselijk geweld wordt beschuldigd, moet hij DNA-materiaal afstaan. Het komt overeen met het DNA-materiaal dat op Andrea is gevonden. F. bekent.

Herdenken
Nu, 25 jaar nadat Andrea werd vermoord, staan haar ouders bij haar dood stil. Niet in Nederland, maar in Hongarije, waar ze tegenwoordig wonen. “Wij hoeven niet naar de plek waar ze is vermoord of naar de urnenmuur”, zegt Lammi. “Het is niet nodig om haar speciaal te herdenken. Elke dag denken we aan haar. We zullen een kaarsje voor haar branden.”

Andrea heeft vijftien jaar geleefd en dat waren geweldig mooie jaren. Niemand kan ons die afnemen
Lammi Luten

Zelf probeert Lammi haar dochter niet voor te stellen als de veertigjarige vrouw die ze nu zou zijn. “Ik zie wel klasgenoten en leeftijdsgenoten van haar. Die hebben bijvoorbeeld nu een gezin. Maar als ik ga denken hoe Andrea nu zal zijn, dan moet ik gaan fantaseren. Dan doe ik mezelf onnodig verdriet. Dus waarom zou ik dat doen? Het verandert de situatie niet. Andrea heeft vijftien jaar geleefd en dat waren geweldig mooie jaren. Niemand kan ons die afnemen.”

Na de dood van Andrea moesten Roelof en Lammi alleen verder. “Dat gaat goed”, zegt Lammi. “In het begin na haar dood denk je iedere minuut aan haar, bij alles wat je doet. Langzaam maar zeker wordt dat minder. Dat heeft jaren geduurd. Het heeft ook te maken met het feit dat het zo lang duurde totdat er een dader in beeld kwam. Daarna kwam er een kentering.”

Gesprek met de dader
De dader werd gepakt. Er volgde een rechtszaak waarin Henk F. vijftien jaar celstraf kreeg. “Ik heb in de gevangenis met de dader gesproken, dat was voor mij het moment dat het klaar was. Toen merkte ik dat ik voor het eerst een dag niet aan Andrea had gedacht.”

Het gesprek met de dader was voor Lammi Luten heel belangrijk. Vier jaar geleden sprak ze hem in de gevangenis. “Dat was wat ik wilde. Ik heb mezelf ooit beloofd dat diegene die dit heeft gedaan ooit op een dag me recht in de ogen moest kijken. Daarna heb ik nooit weer aan deze man gedacht.”

Geen excuses
Het duurde zeventien jaar voordat Henk F. voor de rechter stond. Tussendoor stond ook Richard Kelly terecht voor de moord op Andrea. Ten onrechte. Maar excuses krijgt hij niet van de familie Luten, ondanks dat ze hem verdachten. "Ik was er samen met velen van overtuigd dat hij het was. Maar ik heb nooit gezegd dat hij de dader was. Maar alles wat is voorgevallen en wat hij zei, dat paste precies in het beeld. Het was aan justitie om dat uit te zoeken."

Lammi Luten heeft Kelly nooit meer gesproken. "Ik voel me er niet schuldig over dat ik hem verdacht. Toch begrijp ik zijn frustraties heel goed, dat hij boos is op bepaalde mensen in Ruinen. Maar hij heeft Roelof ook bepaalde ongeintjes geflikt. Ik ben blij dat hij hem nooit iets heeft aangedaan."

Verdriet
De moord op Andrea laat voor altijd een gat achter bij de familie Luten. Maar inmiddels kunnen Roelof en Lammi wel weer genieten van het leven. “Natuurlijk hebben wij levenslang te maken met verdriet. Maar het ligt aan jezelf hoe je daar mee omgaat. Het feit is dat de moord is gepleegd. Wij krijgen Andrea nooit meer terug. Maar het gaat erom wat ik zelf van de rest van mijn leven wil maken”, zegt Lammi. “Ik mag gewoon lachen en plezier maken. Maar ik mag ook verdriet hebben. Wij hebben altijd gevochten om de positieve kant van het leven te blijven zien. Dat is verrekte moeilijk in het begin, maar ging in de loop van de tijd steeds beter. Het leven is hartstikke mooi. Ik kan op dit moment bijvoorbeeld enorm genieten van de lente, van het blad aan de boom en de jonge dieren die je ziet. Maar ik besef ook dat dit niet iedereen lukt die zoiets overkomt.

Klapper vol kaartjes
Wat de familie Luten het meest is bijgebleven door de jaren heen zijn de meelevende reacties die de familie kreeg. “De mensen in Ruinen, Meppel, Hoogeveen, Drenthe, heel Nederland. Ik heb een klapper vol kaartjes. Iedereen leefde mee. Dat heeft grote indruk op me gemaakt.”

Over twee jaar komt Henk F. op vrije voeten. Dan heeft de dader van de moord op en verkrachting van Andrea twee derde deel van zijn straf erop zitten. Lammi Luten heeft er vrede mee. “Het zal niet meer gewoon rondlopen voor hem zijn. Hij heeft Andrea vermoord, dat zal altijd zo blijven. Hoeveel straf je hem ook geeft, er verandert niets meer aan. Ik heb het afgesloten.”
Deel dit artikel: