Onbeveiligde overwegen gevaarlijker dan gedacht: maatregelen bij 3 Drentse overgangen

treinbotsing hooghalen zicht machinist
Dit zag de machinist 8 seconden voor de botsing in Hooghalen © NS
Zwaar en/of lang verkeer doet er langer over om het spoor over te steken dan gedacht. Verder is goed zicht een voorwaarde bij onbewaakte overwegen, maar bijvoorbeeld bij het ongeval in Hooghalen was het mistig, waardoor het zicht slecht was. Dat blijkt uit een risicoanalyse van 277 onbewaakte spoorwegovergangen die is gedaan na het treinongeluk in Hooghalen op 22 mei vorig jaar.
Daarnaast blijkt dat de Europese veiligheidsnorm voor treinen niet voldoet voor de Nederlandse situatie. En tot slot komt uit het onderzoek dat spoorwegveiligheid te vrijblijvend is omdat het niet bij wet geregeld is.
"Het probleem bestaat al honderd jaar. We doen al veel, maar het gaat te langzaam", zegt operationeel directeur Ans Rietstra van ProRail. "Naar aanleiding van dit ongeval is weer gebleken dat de beste overweg geen overweg is. Het is niet meer van deze tijd dat er zoveel overwegen bestaan waar zulke grote risico's zijn. We blijven ons inspannen om deze overwegen op te doeken." Wat NS en ProRail betreft worden alle onbewaakte spoorwegovergangen voor 2030 opgeheven.

Direct maatregelen

Totdat de onbewaakte spoorwegovergangen weg zijn, worden extra maatregelen genomen. In Drenthe gaat het om drie overwegen tussen Hoogeveen en Meppel. De overweg bij het buurtschap Broekhuizen bij Koekange wordt volgende week opgeheven. En bij twee onbewaakte spoorwegovergangen bij de Fluitenbergseweg in Echten gaat NS binnen twee weken langzamer rijden.
In totaal worden bij 28 spoorwegovergangen waar zwaar verkeer gebruik van maakt binnen nu en twee weken maatregelen genomen. Bij 6 overwegen mag zwaar verkeer niet meer oversteken, bij één overgang alleen onder begeleiding en bij een aantal spoorwegovergangen past NS de snelheid aan naar 90 kilometer per uur.
Overzicht spoorwegovergangen
De maatregelen van NS © NS
Verder rijden treinen sinds het ongeval in Hooghalen met sterker licht en is er veel groen langs overwegen gesnoeid om het zicht te verbeteren. Uit het onderzoek blijkt ook dat Sprinters slechter zichtbaar zijn dan bijvoorbeeld intercitytreinen. NS haalt die Sprinters een voor een naar binnen om ze van een kleur te voorzien die beter zichtbaar is. Bij nieuwe treinen wordt ook rekening gehouden met de zichtbaarheid.

Veel gevaarlijke situaties

ProRail heeft een risicoanalyse gedaan over alle 277 onbewaakte overwegen en bij 137 daarvan kunnen zich gevaarlijke situaties voordoen omdat daar zwaar en/of lang verkeer oversteekt. Bijna 100 van de overwegen zijn particulier.
NS constateert dat bij het lopende programma om overwegen te sluiten te weinig rekening wordt gehouden met particuliere overwegen waar zware voertuigen overheen gaan. "We hebben te maken met een 'veiligheidsgat' dat maakt dat zwaar verkeer niet snel genoeg naar de overkant kan gaan. Er is een aanwijsbevoegdheid nodig om die overwegen zo snel mogelijk te sluiten", zegt NS-topvrouw Marjan Rintel.
Het oversteken van een overweg met zwaar verkeer blijkt vaak voor te komen. Zo zijn in 11 dagen in augustus 2020 in Hooghalen 106 bewegingen geteld. Dat verkeer moet in 13 seconden de overkant bereiken als de trein in zicht komt. Uit het onderzoek blijkt dat mensen vaak niet weten dat ze 13 seconden de tijd hebben en boeren gaven aan dat 13 seconden zeker niet altijd genoeg is.

Hooghalen was bijzondere situatie

De wettelijke zichtlijn van 500 meter bleek bij onbewaakte overgangen in de helft van de gevallen niet op orde bij onbewaakte overgangen. Nadat groen is weggesnoeid gaat het nu nog om 30 procent van de overwegen. Het groen langs het spoor is in sommige gevallen in handen van particulieren.
Verder blijkt dat de Europese norm voor treinmaterieel uit 2010 niet is toegespitst op de Nederlandse situatie. Simpel gezegd worden treinen niet gebouwd om ongeschonden uit een botsing met zware voertuigen te komen. De krachten op de treincabine waren bij de botsing in Hooghalen 15 keer zo groot als waar de cabine op is berekend. NS noemt de botsing daarom 'out of scope'. Omdat zwaar verkeer in de praktijk dus wel vaak over het spoor gaat in Nederland, worden de onbewaakte overwegen op termijn allemaal opgeheven.
De NS grijpt in bij 28 overgangen

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl