Boek over 'Strafkolonie' van Weldadigheid gepresenteerd

VEENHUIZEN - Het is dit jaar tweehonderd jaar geleden dat de Koloniën van Weldadigheid zijn gesticht. De koloniën hadden tot doel de armen uit de steden te heropvoeden en ze te verheffen tot beschaafde burgers. Dat gebeurde door ze te laten werken in de landbouw.
Wil Schackmann heeft de afgelopen jaren meerdere boeken over de koloniën geschreven. Vanavond presenteert hij het laatste deel: 'De Strafkolonie', over de onvrije koloniën in Ommerschans en Veenhuizen.

De Maatschappij van Weldadigheid liet de armen niet alleen werken om ze tot betere mensen te maken, zegt Schackmann."Er waren nog een paar andere pijlers voor dat heropvoeden. Eén daarvan was het onderwijs, dat was heel erg goed en kwalitatief veel beter dan in de rest van Nederland. De andere pijler was het bijsturen van gedrag door tucht en discipline."

Verkeerde gewoonten moesten worden afgeleerd, aldus Schackmann. Als je herhaaldelijk uit de pas liep of over de schreef ging, werd je verbannen naar een strafkolonie.

Beschaafd
"Overal in de koloniën moest je beschaafd met elkaar omgaan, overal gold dat je geen sterke drank mocht gebruiken. Als je een paar keer dronken werd aangetroffen, ging je naar de strafkolonie. Belangrijk onderdeel was ook de bestrijding van onzedelijk gedrag. Ongehuwde zwangerschap leidde onverbiddelijk tot verbanning van zowel de man als de vrouw."

En ook verkeerd taalgebruik werd niet getolereerd. "Als je in die tijd iemand voor 'schelm' of 'rakker' uitmaakte, zat je zo drie maanden vast."

Strenger toezicht
Het leven in een strafkolonie was niet heel anders dan in gewone koloniën. "Zes dagen per week vroeg op en werken op het land. Je stond wel onder strenger toezicht en er werd meer op je gelet. Er waren meer opzichters en veldwachters die je de hele dag in de gaten hielden", zegt Schackmann.

Gehoorzaamheid
Gemiddeld één keer per jaar werd in de strafkolonie gemeten hoe het ging. "Een heel groot goed in die tijd was gehoorzaamheid. Als je dat vertoonde en had laten zien dat je je leven gebeterd had, kon je weer terug naar de normale koloniën als Frederiksoord, Wilhelminaoord of Veenhuizen."