'Beschrijf beter hoe je de Koloniën van Weldadigheid beschermt'

Minister Ingrid van Engelshoven van Cultuur zit 'bovenop' een goede voortgang van de nominatie van de Nederlandse en Belgische Koloniën van Weldadigheid als werelderfgoed. Dat zei ze in de Tweede Kamer in antwoord op vragen van D66-Kamerlid Vera Bergkamp.
Bergkamp is bang dat de Nederlands-Vlaamse stuurgroep onder leiding van de provincie Drenthe onvoldoende goed aan UNESCO uit kan leggen hoe de voormalige koloniën planologisch beschermd worden. Dat wél goed uitleggen zou volgens haar de nominatie voor werelderfgoedstatus positief kunnen beïnvloeden.

Leg beter uit hoe je beschermt
Vera Bergkamp: "Zie het als een gebied dat gedeeltelijk beschermd dorpsgezicht is en een deel formeel niet. Dat wil niet zeggen dat het deel dat niet een formele status heeft niet beschermd wordt. De stuurgroep moet beter beschrijven hoe de koloniën beschermd worden om hun culturele erfgoedwaarde te behouden. Dat is nu onvoldoende gebeurd. De minister en haar ambtenaren kunnen helpen dat beter te beschrijven." Minister Van Engelshoven zegde toe er bovenop te zitten.

Het gaat Bergkamp dus om het beter uitleggen van de zogeheten planologische borging. Als je plannen maakt voor de omgeving moet je strenge regels stellen. Waar ga je bouwen, hoe ga je bouwen, wat kan wel, wat kan niet bij het bewaren en beschermen van cultuurhistorische waarde? Dat moet volgens het Tweede Kamerlid beter uitgelegd worden aan UNESCO.

Drenthe, Overijssel en België
De Koloniën van Weldadigheid zijn in onze provincie in Veenhuizen, Wilhelminaoord en Frederiksoord. Maar de koloniën zitten ook over de provinciegrens, in het Overijsselse Ommerschans en Willemsoord. Ook over de landsgrenzen heen, vind je koloniën, zoals in het Belgische Wortel en Merksplas.

Met de status van werelderfgoed wordt het gemakkelijker om monumenten te beschermen en te bewaren. Daarnaast trekt het bezoekers aan. In 2016 besloot het kabinet om de armenkoloniën voor te dragen voor de werelderfgoedstatus. Nergens anders ter wereld is er op zo'n grote schaal gewerkt aan het verbeteren van de leefsituatie van armen. Dat is terug te zien in de inrichting van het landschap en de gebouwen.

Besluit uitgesteld
Werelderfgoedorganisatie UNESCO stelde in juni het besluit over een status voor de koloniën uit. In mei was er een kink in de kabel van de aanvraag gekomen. Een adviesorgaan van UNESCO gaf aan dat alleen Frederiksoord en Wilhelminaoord voor een werelderfgoedstatus in aanmerking zouden moeten komen.

In de andere plaatsen zou nog te weinig te zien zijn van de oorspronkelijke koloniën. Ook zouden alleen de vrije koloniën voor de status in aanmerking kunnen komen en niet de strafkoloniën, zoals Veenhuizen. Het leidde ertoe dat gedeputeerde Bijl naar Parijs en Bahrein reisde om daar te lobbyen voor een status voor alle voormalige koloniën bij UNECO-leden.