Tien jaar puzzelen levert haarscherpe ruimtefoto's op

sterrenstelsels
Samenvoegende sterrenstelsels, vastgelegd door LOFAR © N. Ramírez- Olivencia, NASA, ESA, Hubble Heritage Team en A. Evans
Het was even puzzelen, maar een internationaal team van astronomen weet nu de meest gedetailleerde beelden ooit te publiceren van sterrenstelsels buiten onze eigen Melkweg. Het zwaartepunt van de LOFAR-telescoop die de scherpe foto's maakt, ligt in Exloo.
"Deze kern combineren we met allerlei telescopen die in andere landen staan", zegt André Offringa van ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie in Dwingeloo, "Met al die LOFAR-veldjes hebben we een soort supertelescoop gebouwd. Voor het eerst zien we bronnen met de gehele telescoop en die hebben een ontzettend hoge resolutie."

Enorme klus

Het ontwikkelen van scherpe beelden was een jarenlang proces. "In het begin waren de foto's nog wazig. De ionosfeer van de aarde maakte de beelden troebel", legt Offringa uit. "We moesten methodes ontwikkelen om de foto's scherper te krijgen en nu zijn we zover. Dat is fantastisch. Er zijn sinds 2012 teams van honderden mensen mee bezig geweest. Het was een enorme klus, maar ieder uur is het waard geweest."
André Offringa legt het proces uit (verhaal gaat verder onder de video):
Onderzoekers kunnen steeds gedetailleerder met LOFAR-antenne kijken
"De foto's zijn beter dan ooit en geven enorm veel nieuwe informatie. Nu zien we ineens details van sterrenstelsels die we eerst nog niet zagen. Uit zwarte gaten komt bijvoorbeeld materiaal en nu zien we daar de structuur van en kunnen we allerlei interessante conclusies trekken."

Datastromen

Het project leverde ook iets op wat zijn weg kan vinden naar dagelijkse toepassingen, namelijk het versimpelen van enorme datastromen. "We hebben de techniek uitgedaagd", vertelt Offringa. "LOFAR heeft tientallen petabytes aan data opgenomen en het verwerken daarvan gebeurt met zogeheten pipelines. Die methodes zijn vergelijkbaar met wat je op je computer gebruikt bij zoekmachines."
"Google werkt ook met grote data. Je hebt er rechtstreeks profijt van als Google ons gebruik van pipelines ook kan toepassen", weet Offringa.
Hercules A
Het zwarte gat van Hercules A, ook in beeld gevangen door LOFAR © R. Timmerman; LOFAR en Hubble Space Telescope

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl