Sik, Soulpatch of Garibaldi: de geschiedenis van de baard

baard
Een volle baard maar een geschoren hoofd © ANP/Bas Czerwinski
Vandaag is het de internationale dag van de baard. De baard wint tegenwoordig weer aan populariteit in het dagelijkse straatbeeld. Het laten groeien van gezichtshaar is zoals veel uiterlijke dingen aan mode onderhevig, maar hoe zat dat vroeger eigenlijk?
Zelfs Koning Willem-Alexander is overstag gegaan en een volle maar keurig bijgewerkte bruinrode baard pronkt zijn gelaat.

Baarden door de tijd

De baard heeft natuurlijk altijd al bestaan. Er groeit nu eenmaal haar op het gelaat van de man. Strikt genomen is de baard de beharing op de onderkaak, maar voor het gemak rekenen we het haar op wangen, kin, en rond de mond ook maar mee.
Wanneer men voor het eerst op het idee kwam om gezichtsbeharing af te scheren is onbekend. Er zijn in ieder geval afbeeldingen uit de tijd van de eerste Egyptische dynastieën waarop al baardloze mannen te zien zijn.

Sociaal, cultureel of religieus

Het dragen van een baard en de vorm daarvan is in de loop van de geschiedenis een sociaal-culturele aangelegenheid geweest. Soms werd het afscheren van de baard door religieuze leiders bestempeld als indruisend tegen het geloof. Ook tegenwoordig is dit nog het geval, denk maar eens aan de baard bij orthodoxe Joden en bepaalde Islamitische stromingen.
Bij vijanden die onderworpen werden werd de baard afgeschoren. Dit was bedoeld als extra vernedering voor de verliezende partij. Dit was gebruikelijk bij de Franken en de Germanen in die periode. Zij schoren een overwonnen koning of prins kaal en ontdeden hem van zijn baard, wat een schande en vernedering betekende.
Bij de Romeinen werd scheren gezien als symbool van jeugdigheid. De 'Deposito Barbae', de eerste keer dat een jongeman geschoren werd, was een belangrijk ritueel. Het dragen van een baard werd in verschillende culturen en perioden steeds weer anders gewaardeerd en door de betekenis die daaraan werd toegekend was het geen kwestie van vrije keuze of en hoe men een baard draagt.
Al die willen te kaap'ren varen, moeten mannen met baarden zijn
Tekst uit een Nederlands zeemanslied

Baarden voor wijze mannen?

In het Macedonisch tijdperk (334 301 v.Chr.) stond de baard symbool voor wijsheid. Het dragen van een baard werd dan ook gedaan door filosofen en oude mannen. In het Europa van de late middeleeuwen werden baarden steeds vaker afgeschoren, het waren toen vooral rechtsgeleerden en oude mannen die nog baarden droegen.
In de zeevaart werden baarden ook op prijs gesteld. Althans, zo lijkt het als je het oude zeemanslied Al die willen te kaap'ren varen hoort. Daarmee wordt bedoeld de zeeschuimers geen baardloze jongens moeten zijn, dat ze mannen moeten zijn die van aanpakken weten en niet voor een kleintje vervaard zijn. De baard wordt gezien als teken van mannelijkheid en kracht.
Tekst gaat door onder video:
In Europa en Amerika wordt de baard tegenwoordig meestal geheel afgeschoren, hoewel de baard momenteel weer een comeback lijkt te maken.

Soorten baarden

Baarden zijn er in allerlei soorten en maten. Een man kan gewoon stoppen met scheren en dan maar zien wat voor baard er uit komt, maar er zijn ook tientallen vormen en stijlen om de baard in te trimmen.
Zo is er de volle baard, die zowel wangen als kin en rond de mond bedekt, meestal met langere baardharen. Maar ook de sik, de kabouterbaard (zoals Chriet Titulaer hem droeg, dus zonder snor) en de soulpatch. Er zijn baardstijlen met de meest vreemde namen: wat dacht je van de Garibaldi, de Ducktail baard, de Bandholz baard, de Balbo baard of de Van Dyke baard? En er bestaat ook een Dutch baard, die ook wel de houthakkersbaard genoemd wordt.
Tekst gaat door onder foto
Baarden
Er zijn baarden in vele soorten en maten © Wikimedia creative commons - Go-Chlodio

Welke baard is geschikt?

Als je een baard wil laten groeien kun je niet zomaar eentje van de lijst kiezen en daar voor gaan. Of een bepaalde baardstijl bij je past is afhankelijk va verschillende factoren. Zo groeit gezichtshaar in een bepaald patroon. Waar de een veel haar heeft op de wangen, zijn de baardharen bij een ander daar juist misschien weer dun bezaaid.
Heb je een krullende baard, dan is een rechte sik misschien weer wat lastig. Ook de vorm van je gezicht maakt verschil. Als je bijvoorbeeld een ronde kaak of een vierkant gezicht hebt, moet je je baard aan de onderkant voller laten groeien en als je een rechthoekig of langwerpig gezicht hebt, moet je meer haar aan de zijkanten laten groeien en een langere baard onder de kin vermijden. Het draait hierbij vooral om balans.

Wist je dat...

  • Baardharen soms een andere kleur hebben dan het hoofdhaar?
  • In totaal 55 procent van de mannen wereldwijd zijn gezichtshaar (deels) laat staan?
  • Het een mythe is dat baarden sneller groeien door te scheren?
  • Gezichtshaar sneller groeit in de zomer?
  • Gezichtshaar sneller groeit wanneer een man een tijdje geen seks heeft gehad?
  • Het in de Middeleeuwen als beledigend werd ervaren om iemands baard aan te raken? Het was hierdoor dan ook reden voor een gevecht.
  • De gemiddelde man in zijn hele leven 3.350 uur besteedt aan het scheren van zijn baard?
  • De langste baard ooit 5 meter en 33 cm lang was? Dit record staat op naam van de Noor Hans Langseth. Hij overleed in 1927.
  • Er angst voor baarden bestaat? Dat heet Pogonophobia. De symptomen? Duizeligheid, overmatig zweten, onregelmatige hartslag bij contact met gezichtshaar.
  • De gemiddelde baard ongeveer 12,5 cm per jaar groeit?

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl