'Er is niemand meer die dit verhaal kan vertellen'

Met de onthulling van veertig nieuwe struikelstenen in Assen opent zich voor Alouette van Dam een familiegeschiedenis. Een geschiedenis die ze tot voor kort niet kende.
De Stichting Struikelstenen Assen heeft Alouette gevraagd een In Memoriam voor te lezen voor de zus van haar overgrootmoeder; Grietje van Zuiden-Marcus, haar zoon Hartog en haar schoondochter Rebekka. Dat gebeurt aan de Groningerdwarsstraat 6 in Assen.

Verre familie
'Waarom ik?', vraagt Alouette aan de Stichting. 'Ik ben toch niet de eerst aangewezene om dit te doen?' De Assense is 'slechts' een achter-achter nicht.

"Ik ben na het verzoek van de Stichting onze familiegeschiedenis ingedoken. Dan kom je de meest verschrikkelijke feiten tegen. Auschwitz, Sobibor, Westerbork... de familie Van Zuiden is volledig uitgemoord in de oorlog. Dus er is niemand meer die het verhaal kan vertellen."

Geschiedenis familie Van Zuiden
Grietje van Zuiden-Marcus is op 11 april 1869 geboren in Groningen. Ze was gehuwd met Bendix van Zuiden. Ze hadden twee zonen, Hartog en Herman. Zoon Hartog trouwde met Rebekka. Ze kregen geen kinderen, maar ontfermden zich in de oorlogsjaren over Josef Aussenberg, een Duits jongetje uit Keulen.

Grietje, Rebekka en pleegzoon Josef worden op 3 oktober 1942 naar Kamp Westerbork vervoerd en vanuit daar naar Auschwitz gedeporteerd, waar ze door de nazi's worden vermoord. Hartog wordt in maart 1943 vermoord in vernietigingskamp Sobibor.

'Je krijgt er de rillingen van'
"Die feiten hebben een enorme impact. Ik ben naar aanleiding daarvan ook in mijn eigen geschiedenis gedoken. Dan kom je erachter dat ook daar meer dan de helft van de familie de oorlog niet heeft overleefd. Uiteengerukt, gescheiden en vermoord in verschillende concentratiekampen. Ze zijn weg uit de stamboom. Er zijn geen familieleden meer. Daar krijg je de rillingen van", vertelt ze emotioneel.

Toeval of niet
Dan ineens, tijdens het avondeten aan de keukentafel, neemt de familiegeschiedenis een bizarre wending. Ze vertelt haar kinderen het verhaal van haar opa en oma.

"Mijn opa en oma woonden aan de Amalia van Solmsstraat in Groningen. Mijn opa was Joods, mijn oma niet. In eerste instantie werden zij dan ook ontzien en werden ze 'slechts' uit hun woning verdreven zodat er een NSB-gezin in kon wonen. Uiteindelijk is mijn opa toch naar Westerbork gebracht. Hij had geluk: in 1945 wordt hij vrijgelaten en mag hij, samen met mijn oma, weer terug naar zijn huis aan de Amalia van Solmsstraat 15b."

De dochter van Alouette verbleekt. "Mam, ik heb vanavond een afspraak met een vriend aan de Amalia van Solmstraat. Op 15b!" 

Toeval of niet: voor Alouette is dit het begin van een verdere zoektocht naar de geschiedenis van haar familie. "Ik wil het in Groningen verder onderzoeken. En natuurlijk ga ik kijken op de Amalia van Solmsstraat 15b."

Een nieuwe familiegeschiedenis begint
Met de vraag van de Stichting Struikelstenen Assen is voor Alouette een familiegeschiedenis geëindigd maar ook begonnen. "Misschien dat er in Groningen nog stenen gelegd gaan worden. Dan zou ik het heel fijn vinden daarbij betrokken te worden."

De Stichting Struikelstenen Assen heeft als doel speciale stenen te laten maken voor Joodse slachtoffers en slachtoffers onder de verzetsstrijders, die door naziterreur in de Tweede Wereldoorlog vanuit Assen naar de concentratiekampen/werkkampen zijn weggevoerd en vermoord. De stenen worden in het trottoir geplaatst voor of vlakbij het laatst bewoonde huis van het slachtoffer.