Historische keienweg bij Gieten te danken aan vastlopen lijkwagen

Oude Groningerweg Gieten
Zonder de keienverharding was de route naar de begraafplaats buiten het dorp Gieten vaak een onbegaanbare modderweg © Historische Vereniging Gieten
Gieten is een bijzonder stukje historie rijker. Bij vervanging van het riool vorig najaar in de Oude Groningerweg, is een stuk keienweg blootgelegd. De keienstrook blijkt meer dan een eeuw oud, en er kleeft een lijkenluchtje aan.
De bestrating kwam er na een actie van dorpelingen. Die waren het zat dat de lijkwagen onderweg naar de begraafplaats buiten het dorp keer op keer vastliep op de modderige Oude Groningerweg. Het gevolg was: zelf verder sjouwen met de overledene naar het kerkhof. En dat vonden ze toch echt geen doen.
Om die reden kwamen er meer dan een eeuw geleden over enkele honderden meters Drentse veldkeien in de oude postkoetsroute bij Gieten te liggen. Maar ze kwamen er niet zonder slag of stoot.

500 meter lang

Bij de keienstrook is vanmorgen een speciaal informatiepaneel onthuld, waarop de historie haarfijn uit de doeken wordt gedaan. En dat is 'best wel een bijzonder verhaal', zegt Ingrid van der Velde, die op speurtocht ging in de archieven op verzoek van de gemeente Aa en Hunze.
(verhaal gaat verder onder de foto)
infopaneel Keienweg
Wethouder Henk Heijerman onthult het informatiepaneel met Diewerke Houwing van de Historische Vereniging Gieten © Ingrid van der Velde
"Het is opmerkelijk hoe er buiten Gieten een dikke eeuw geleden na lang duwen en trekken eindelijk een 500 meter lange keienweg kwam. Maar dat duurde wel heel erg lang. Het gemeentebestuur wilde eerst niet luisteren, dat vond dat de burgers het zelf maar moesten oplossen. Dus wat dat betreft is er in honderd jaar tijd niet veel veranderd", grapt ze.

Geknokt voor de keien

Van der Velde is redactielid van het kwartaalblad Ons Erfdeel, onderdeel van de Historische Vereniging Gieten. Zij dook de afgelopen maanden bovenop de herkomst van de blootgelegde Drentse veldkeien. "En al spittend in het gemeentearchief ben ik aardige dingen tegengekomen, zoals oude brieven die aangeven hoezeer er voor de keienstrook geknokt is. En dat het allemaal ook erg lang duurde, voordat er iets gebeurde."
Begraven bij de kerk mocht niet langer, want het ging stinken en ze waren bang voor ziektes.
Ingrid van der Velde, redacteur Ons Erfdeel, Historische Vereniging Gieten
De keienweg blijkt het eerste stukje verharding op de historische postkoetsroute. En het houdt verband met het besluit om het kerkhof uit de dorpskom van Gieten te verbannen. "In 1829 moest het kerkhof het dorp uit. Mensen begraven bij de kerk, zoals dat altijd gebeurde, mocht niet langer. Want dat zorgt voor stank en men werd bang voor ziektes. Daarom werd begraven verplaatst naar een plek buiten het dorp."
In Gieten leidde 'begraven elders' tot een plek langs de Oude Groningerweg. Deze weg was eeuwenlang een handelsroute, via de Hondsrug, tussen Coevorden en Groningen. "Het was natuurlijk onverhard, en bij slecht weer vaak modderig. Er reden postkoetsen over het traject, met onderweg allerlei pleisterplaatsen voor een stop. De paarden werden dan gewisseld, en passagiers fristen zich op. Maar na 1855 was het voor deze route wel voorbij."

Betaald door dorp zelf

Toch komt zestig jaar later, in 1914, de weg met de keien. Dorpelingen zelf betalen het. "Een groep notabelen in het dorp was het helemaal zat, toen het voor de zoveelste keer gebeurde dat de lijkwagen vastliep in de modder. Ze moesten het lijk dan zelf verder naar het kerkhof sjouwen, dat vonden ze echt niet kies. Maar de gemeente deed eerst niks, die wilde niet luisteren", vertelt Van der Velde.
Drie lokale verenigingen bundelden volgens Van der Velde de krachten. "Dat waren de Lijkwagenvereniging, Vereniging Dorpsbelangen en de Landbouwvereniging. Die vroegen het gemeentebestuur om de weg naar de begraafplaats te verharden. Ze schreven: 'Het is bijna onmogelijk voor de lijkwagen om met zijn droeve last deze weg naar behoren te volbrengen. Een keienweg van 3 meter breed volstaat'. Maar er werd niets aan de situatie gedaan."

Handtekeningen en vrijwillige bijdrage

Volgens archiefstukken deden ze in 1914 nog eens een poging, met behulp van handtekeningen en een geldinzamelingsactie. "Ze gingen met intekenlijsten rond, waarbij mensen een vrijwillige bijdrage konden geven. Dat bleek uiteindelijk voldoende om de verharding er te krijgen."
Volgens Van der Velde verdween de historische keienweg decennia later onder een dikke laag asfalt. "En dan steken ze nu weer de kop op. Dat is toch wel leuk, want het brengt een bijzonder verhaal naar boven."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl