'Oliemannetje' Jacques Tichelaar: 'Amateurisme spat er vanaf bij de formatie'

Jacques Tichelaar
Jacques Tichelaar © ANP/Siese Veenstra
Jacques Tichelaar, oud-Commissaris van de Koning in Drenthe, kijkt met onbegrip naar de maandenlange formatie, die nog altijd geen nieuw kabinet heeft opgeleverd. De oud-PvdA-politicus had zelf begin 2007 een belangrijke rol als onderhandelaar tijdens de totstandkoming van Balkenende IV.
Het einde van de onderhandelingen over een nieuw kabinet lijkt momenteel nog allerminst in zicht. Na ruim zes maanden gaan de oude coalitiepartijen nog maar eens opnieuw met elkaar om de tafel zitten. "Je ziet dat het amateurisme van het beeld spat. Dat is voor niemand goed, want dan daalt het vertrouwen in de politiek", zegt Tichelaar over de formatieperikelen in het Radio Drenthe-programma Cassata.
"Als je met modder gooit naar een politicus waar even later mee aan tafel moet zitten, is de start van de formatie natuurlijk niet goed. Als ze niets doen aan die verstoorde persoonlijke verhoudingen, wordt het een lijdensweg."

Verkeerde coaching

Tichelaar wijst vooral naar de VVD en D66, de grote winnaars van de verkiezingen in maart. "Sigrid Kaag wil graag haar visie naar buiten brengen, maar volgens mij niet altijd op het juiste moment. Het is een beetje een domme actie dat ze snel de ChristenUnie aan de kant schoof. Dan komen de spanningen vanzelf wel. Ze is daar echt op een verkeerde manier gecoacht. En Mark Rutte lacht over alles, ook als zijn auto of fiets in elkaar is gereden. Dan neem je elkaar niet serieus."
In 2007 lukte het, mede door de inspanningen van Tichelaar, om een kabinet te vormen van CDA, PvdA en de ChristenUnie. Samen met Maxime Verhagen, de secondant van CDA-lijsttrekker Jan-Peter Balkenende, maakte hij toen eerst een rondje langs de drie hoofdrolspelers van de onderhandelingen. "Dat waren Balkenende, Wouter Bos en André Rouvoet. We wilden horen waar hun knelpunten lagen en wat hun verwachtingen waren. Zo wisten we wat we gingen tegenkomen in de formatie en hoe we daarmee om moesten gaan."

Humor

Bij de huidige onderhandelingen kreeg Johan Remkes de taak om als informateur de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Voor Tichelaar is de ervaren VVD'er een goede bekende. Zo bereidden ze samen in 2012 de formatie van een nieuw college van B&W in de stad Groningen voor. "Je houdt van Johan Remkes of niet. En ik houd er wel van hoe hij omgaat met problemen", vertelt de PvdA'er. "Hij kan een probleem schetsen en zeggen 'denkt u daar maar eens over na'. Als die mensen dan weggaan om te vergaderen, kan hij even een sjekkie opsteken. Ik vind dat humor."
Tichelaar staat bekend als 'het oliemannetje', iemand die ervoor zorgt dat stroeve onderhandelingen soepeler gaan verlopen. Volgens hem heeft Remkes die titel ook 'meer dan verdiend'. "Hij heeft zoveel gedaan, ook rapporten geschreven voor de regering. En daarbij schuwt hij zijn eigen partij niet. Dat maakt je 'onafhankelijk'." Toch lijkt het Tichelaar geen goed idee als Remkes nog veel langer bij de formatie blijft betrokken. "Ik ken Johan heel goed, maar inhoudelijk moet hij zich er niet mee gaan bemoeien. Hij is ongeduldig. En er moet nog zoveel gebeuren."

Elkaar de waarheid zeggen

Voor de betrokkenen bij de formatie heeft Tichelaar een tip. "Ze moeten alle vier apart met elkaar gesprekken gaan voeren. Zo van 'goh, wie is nu eigenlijk Wopke Hoekstra? Wat wil je graag en wat wil je absoluut niet? Zeg dat dan nu dan houden we er rekening mee'. Het is moeilijk om elkaar de waarheid te zeggen, soms emotioneel te worden en dan overgaan tot het pakken van de verantwoordelijkheid. Maar als je dat wel doet, word je niet meer zo snel verrast."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl