Het coronajaar bij Cosis: Kerst biedt houvast

Hinke, De Amsheerd
Hinke smacht naar een dagje uit © RTV Drenthe / Kim Stellingwerf
Kleine werelden zijn nog kleiner in coronatijd. In woonzorgcentrum De Amsheerd in Hoogeveen ondervinden bewoners dat aan den lijve. Minder bezoek, wegblijvende vrijwilligers en geen uitstapjes. In een tijd waarin vastigheden veranderlijk blijken, is Kerst een welkome zekerheid. Drie bewoners doen hun verhaal.
"Wat leuk dat ik jou nu ook weer een keer zie, Corry." Aan het woord is bewoner Dinie. Ze zit in het kantoor van de teamcoördinator van Cosis en ziet gezichten binnenkomen die ze niet vaak meer ziet. Corry heeft een kamer op de eerste etage. Dinie woont op de begane grond. Coördinator Jolande haalt ondertussen Hinke op, zij woont op de bovenste, derde verdieping. Ook zij kan op een glimlach rekenen als ze wordt binnengereden.

Kwetsbare doelgroep

Het is half december. De Amsheerd ademt kerst. De gangen en kamers in het gebouw zijn versierd. In deze Hoogeveense vestiging van Cosis wonen 28 complex ouderwordende mensen met een verstandelijke beperking. De jongste bewoner is 54 jaar, de oudste 86. In deze extra kwetsbare doelgroep is voorzichtigheid geboden tijdens de coronapandemie. Bewoners blijven op hun eigen afdeling. Hinke: "We mogen niet naar beneden of naar een andere afdeling. Wel naar buiten. En we hebben dagbesteding."
Die dagbesteding is in coronatijd ook per verdieping geregeld. "We kleuren, puzzelen, gymnastieken en zingen", somt Hinke op.
(Tekst gaat verder onder het kader)
Omdat mensen met een verstandelijke beperking vaker gezondheidsklachten hebben, zijn ze een grotere risicogroep in coronatijd. Corona slaat ook anders toe. Mensen met een verstandelijke beperking kregen vaker op jongere leeftijd corona, blijkt uit onderzoek van arts-onderzoeker Esther Bakker-van Gijssel van het RacboudUMC in Nijmegen. Meer dan de helft zit in de leeftijdsgroep van 40 tot 69 jaar.
4 procent van de besmette mensen met een verstandelijke beperking overleed aan de gevolgen. "Tegenover gemiddeld 1 procent van de algemene populatie. Een gigantisch verschil", zegt de onderzoeker in een interview met Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland.
Half december is in bijna 10 procent van de Drentse locaties voor gehandicaptenzorg in de afgelopen maand één of meer besmettingen vastgesteld. Gemiddeld gaat het om bijna vier Drentse bewoners per dag. Hoewel mensen met een verstandelijke beperking vaak extra kwetsbaar zijn, zijn er slechts enkele sterfgevallen in Drenthe bekend.
Diny De Amsheerd
Diny vermaakte zich prima tijdens de lockdown © RTV Drenthe/Kim Stellingwerf
"Het is hier mooi, ik woon hier alweer drie jaar", zegt Dinie. "Ik heb een mooie, grote kamer", zegt Hinke. Die grote kamer kwam goed van pas afgelopen jaar. Hoewel De Amsheerd een corona-uitbraak bespaard bleef, was er wel enkele keren een vermoeden van een besmetting. En dat betekent lockdown.
Het maakt het toch al kleine leefwereldje nog kleiner. Niet de deur naar het trappenhuis is de grens, maar de deur van het appartement naar de gemeenschappelijke woonkamer. Bewoners mogen hun kamer niet uit. En dat blijkt voor bewoners voor wie dagelijkse routine belangrijk is, lastig te begrijpen. Zoals voor Corry. "Televisie kijken en kleuren, verder niet zoveel", antwoordt ze op de vraag wat ze tijdens de lockdown deed. "Het was niet leuk."
Dinie had minder problemen met opgesloten zitten in haar kamer. "Daar dronk ik koffie, ik deed de radio aan. Ik vond het niet zo erg", zegt ze. Toch herinnert ze zich het moment nog goed dat ze weer buiten haar kamer mocht komen. "Er werd geroepen: 'We zijn bevrijd, je mag weer uit de kamer!'"

Zware tijd

Maar ook zonder interne lockdown kennen bewoners zware tijden. "Je mag niet naar je moeder toe, dat vond ik wel heel jammer", zegt Hinke. Haarmoeder overleed afgelopen jaar. Ze kon nog wel afscheid nemen. "In februari. Op een woensdag", zegt ze. "Ik had graag vaker heen gewild."
Hinke, afhankelijk van een rolstoel, smacht weer naar een beetje normaal leven. Een keer weer een dagje uit, ze kan niet wachten. "'s Morgens weg en dan 's middags weerkomen. Gewoon een dagje uit. Naar een park of dierentuin", zegt ze. Voor Corry geldt hetzelfde: "Naar Giethoorn. Of een ander plekje, Harderwijk", doelt ze op het Dolfinarium. Hinke: "Ooh, dat vind ik ook mooi."
De persconferenties worden, zij het minder dan in het begin, nog steeds goed gevolgd. Dinie: "Je bent er zo flauw van, je wilt weten hoe het verder gaat. Het duurt nu weer langer. Ik ben op de hoogte."
Hoewel bewoners van De Amsheerd vaak minder goed doorhebben wat de impact van het virus op de wereld is, kan de impact op hun eigen wereld des te ingrijpender zijn, helemaal omdat de situatie moeilijk te begrijpen valt. Dinie: "Rotcorona. Schelden en vloeken. Rotpersconferentie. Dat hoorde ik allemaal."
(Tekst gaat verder onder de foto)
Corry, De Amsheerd
Corry: "We moeten maar gewoon rustig afwachten" © RTV Drenthe / Kim Stellingwerf

Houvast

In de bijna twee jaar van corona biedt alleen de kalender houvast. Koningsdag, Pasen en nu Kerst en Oud en Nieuw. De gangen in De Amsheerd zijn versierd. Ook de appartementen zijn in kerstsfeer gebracht. "Met kerstmannetjes en lichtjes. Maar geen boom", zegt Hinke.
Samen Kerst vieren, daar kijken de dames naar uit. Ieder op en met hun eigen afdeling. Corry: "Dan gaan we samen een buffet eten. Dan mag je zelf pakken." En als het meezit, komt medewerker Betty met haar gitaar naar iedere afdeling om samen te zingen. "Ze kent alle liedjes, ze kan heel goed spelen", zegt Hinke. "Gewoon liedjes van vroeger, kinderliedjes. Vader Jacob." Corry: "Of Stille nacht, heilige nacht."
Ook in De Amsheerd zijn de feestdagen anders dan anders. "Ook Oud en Nieuw was altijd gezellig. Vuurwerk afsteken. Maar dat mag niet dit jaar", weet Dinie. Gelukkig mag er nog wel gesnoept worden. "Oliebollen", zegt Hinke. "Oliebollen en appelflappen", vult Corry haar aan.
Wat 2022 gaat brengen? Het drietal heeft een wensenlijstje klaar. "Ik hoop dat de booster de corona stopt", zegt Dinie. Hinke: "Ik hoop dat het anders wordt. Dat we weer een dagje naar de dierentuin kunnen." Ook Corry, de oudste van het stel, wenst dat corona verdwijnt. "We moeten maar gewoon rustig afwachten."
(Tekst gaat verder onder de foto)
Hinke, De Amsheerd
Hinke had een zware tijd, vooral toen haar moeder overleed afgelopen jaar © RTV Drenthe/Kim Stellingwerf

Personeel

Tijdens het interview worden Hinke, Dinie en Corry af en toe op weg geholpen door Cosis-teamcoördinator Jolande Vergouwe. Zij geeft aan dat het rondkrijgen van de roosters voor het personeel de grootste uitdaging is. "We werken met meer invallers en uitzendkrachten. Het is voor medewerkers en bewoners soms lastig. Voor bewoners omdat je soms een vreemd iemand naast je hebt." Medewerkers van buitenaf hebben gewoonweg meer tijd nodig om alle noodzakelijke handelingen uit te voeren.
"Dan is er naast het geven van eten, drinken en medicijnen soms nauwelijks tijd voor andere dingen. Medewerkers voelen dat soms ook wel zo, ze hebben het gevoel dat ze bewoners soms tekort doen. Dat geeft ook aan hoe ze zich voor de inwoners willen inzetten." Het wegblijven van veel oudere of zelfs kwetsbare vrijwilligers versterkt dat effect. "De vrijwilligers zijn soms een tweede teamlid, ze schenken koffie en thee en kletsen met bewoners."
Toch zag Vergouwe ook positieve punten. Veel bewoners leerden videobellen en er kwamen mooie initiatieven langs. Clowns, vuurspuwers, een draaiorgelconcert en een fanfare kwamen gedurende het jaar voorbij om de bewoners te vermaken. En andermaal zag ze hoe medewerkers hun best doen om het voor de bewoners zo aangenaam mogelijk te maken in verwarrende tijden. "Wat ik heb gemerkt: Het hart ligt heel erg bij bewoners."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl