Waarom niet door politie is ingegrepen in Wijster, maar wel een boete volgt

Berend Roorda is gespecialiseerd in protestrecht
Berend Roorda is gespecialiseerd in protestrecht © RTV Drenthe / Josien Feitsma
Waarom is niet door de politie ingegrepen in Wijster, maar volgen nu achteraf wel sancties voor organisator Forum voor Democratie? Dat is de vraag van vandaag. De kerstmarkt in Wijster werd gisteren op het allerlaatste moment omgezet in een demonstratie waar duizenden bezoekers op af kwamen. Het evenement kon doorgaan, maar een forse boete volgde later alsnog.
Universitair hoofddocent aan de Rijksuniversiteit Groningen Berend Roorda is gespecialiseerd in protestrecht. Volgens hem is er een dunne scheidslijn tussen de coronamaatregelen niet naleven omdat je het er niet mee eens bent of officieel een demonstratie houden. Beide zijn een teken van onvrede, maar de gevolgen zijn wel degelijk verschillend. In het geval van Wijster: 10.000 euro boete en een vervolgonderzoek.
"Een aantal weken geleden speelde die vraag ook al", vertelt Roorda. "Toen heeft een vrouwenvoetbalteam uit Leiden een voetbalwedstrijd aangemeld als demonstratie zodat ze zich niet hoefden te houden aan de regel: na vijf uur niet meer buiten sporten. Toen kwam ook de vraag: is dit wel of geen demonstratie."

Drie bepalende elementen

Volgens Roorda valt veel te verantwoorden als demonstratie, maar gelden er ook eisen aan de samenkomst. "Van een demonstratie is sprake als er voldaan is aan drie karakterbepalende elementen: er moet sprake zijn van een collectief van twee of meer personen die in het openbaar een mening uiten. Tegelijkertijd kan het zo zijn dat op hetzelfde moment allerlei activiteiten worden gehouden die niet vallen onder het demonstratierecht, bijvoorbeeld het houden van een kerstmarkt."
Forum voor Democratie krijgt dus niet voor de demonstratie een geldboete opgelegd, maar voor de activiteiten eromheen die niet aan de eisen voldeden. Dat vertelt ook burgemeester Cees Bijl die toezichthouders een kijkje heeft laten nemen. "Na enige tijd zijn onze mensen daar ter plekke geweest en die zagen: dit lijkt niet op een demonstratie, dit is een kerstmarkt. Er is vastgesteld dat er daadwerkelijk waren zijn aangeboden en werden verkocht. Toen heb ik het besluit genomen dat als de zaak om 18.30 uur niet gesloten is, dan verbeurt Forum voor Democratie de dwangsom en leg ik de boete op. Om 18.45 uur is vastgesteld dat het nog gaande was en is besloten de boete op te leggen."
De toezichthouders trokken volgens Bijl deze conclusie rond een uur na aanvang van het evenement. Waarom is niet gekozen direct te handhaven door het evenement te ontruimen? "Je kunt handhaven op twee manieren: via de bestuurlijke lijn - dat is gebeurd en gebruikelijk in Nederland - of je zegt: ik laat het terrein ontruimen door een bepaald aantal politiemensen", licht Bijl toe. "Ik heb afgewogen dat zo'n ontruiming misschien meer negatieve effecten zou hebben voor de openbare orde dan positieve. Er waren geen opstootjes, geen problemen, geen brandstichting. Dat is een afweging die je maakt."
(Tekst gaat verder onder de foto)
'Kerstmarkt' Wijster
De markt van Forum voor Democratie in Wijster © ANP
Daarbij komt dat de politiecapaciteit volgens Bijl niet overhield. "De chef van de nationale politie heeft gezegd na de persconferentie zaterdag: we hebben geen capaciteit de eerste 48 uur om bijzondere handhaving plaats te laten vinden. Dus geeft voor een deel al antwoord dat de capaciteit van de politie niet is uitgebreid dit weekend. Je moet altijd keuzes maken. Tijdens de kerstmarkt kwam er een melding binnen van een aanrijding. Dan gaat de politie eerst naar de aanrijding en dan naar de kerstmarkt. Dat is een hele logische afweging."
Bijl verwijst ook naar het demonstratierecht, dat is opgenomen in onze grondwet en ingrijpen belemmert. Maar volgens Roorda had desondanks de burgemeester op juridische gronden wel mogen ingrijpen bij de demonstratie. "De demonstratiewet in Nederland stelt dat een burgemeester onder andere beperkingen mag opstellen ter bescherming van de gezondheid. Bij de totstandkoming van die wet is gezegd: dan moet je bijvoorbeeld kijken naar een epidemie. Daar hebben we vandaag de dag mee te maken, sterker nog, we zitten in een pandemie. Gelet op de toenemende besmettingscijfers had de burgemeester wel beperkingen kunnen instellen zoals een maximum aantal deelnemers."
De organisatie van de markt Forum voor Democratie moet nu dus een boete betalen van 10.000 euro. Dat bedrag is berekend op het aantal verkochte kaarten voor de kerstmarkt. "Dus vanuit de overweging dat er ook geld is binnengekomen, vind ik die 10.000 euro proportioneel", zegt Bijl.
Waarom er niet door politie is ingegrepen in Wijster, maar er wel een boete volgt

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl