Partijen staan lijnrecht tegenover elkaar in provinciaal bollendebat

Bollenteelt Terhorst
Tulpenbollenteelt bij Terhorst in de buurt bij Hans Dukker © RTV Drenthe / Serge Vinkenvleugel
D66, PvdA, GroenLinks, PvdD en SP in Provinciale Staten blijven hameren op het aan banden leggen van bollen- en lelieteelt via Ruimtelijke Ordening. Dat is volgens de partijen bij uitstek het provinciale instrument. Volgens Gedeputeerde Staten (GS) is dat echter onmogelijk.
De Drentse politiek schermutselde vandaag voor de zoveelste keer over de bestrijdingsmiddelen in de sierteelt. Langs de bekende lijnen van voor en tegenstanders, waarbij ook weer een legertje aan insprekers zich bij Provinciale Staten (PS) had gemeld.

Regel het in de Ruimtelijke Ordening

Belangrijkste punt in de discussie vandaag was: is het nou mogelijk om via Ruimtelijke Ordening en de Provinciale Omgevings Visie bijvoorbeeld overal spuitvrijze zones af te dwingen of in bepaalde gebieden geen bollen en lelieteelt toe te staan?
"Ja", zeggen D66, PvdA, GroenLinks, PvdD, SP, Natuurmonumenten, Stichting het Drentse Landschap, Natuur en Milieufederatie en Meten = Weten. Zij zien in de nieuwe omgevingswet, het regeerakkoord en het voorzorgsprincipe voldoende mogelijkheden. Guido Nijland van Meten = Weten zegt dat er verschil zit tussen voedselteelt en sierteelt bij veiligheid en gezondheid. In heel veel regels staan al voorzorgsbeginselen als het gaat om schade of gezondheidsschade. Daar kan de provincie wat mee, maar dat doet ze niet.
Nijland krijgt bijval van een andere inspreker: oud provinciaal planoloog Bernard Hanskamp. Hij woont in het Drentse Aa-gebied. "Kijk maar eens naar de regels die PS in de Provinciale Omgevings Verordening (POV) hebben gesteld: Zo'n teelt in een nationaal park en drinkwaterwingebied. Dat gaat niet samen."
"Heel Drenthe maar verklaren tot drinkwatergebied dan?", grapte PvdA'er Michel Berends.
Ook met het Ruimtelijke Ordening-instrument in de hand kan de provincie volgens Hanskamp het nodige doen. Voor bollen- en lelieteelt wordt de afwatering van akkers door drainage anders gemaakt. Mag dat overal zomaar? Hanskamp heeft alle regels uitgeplozen en zegt geschrokken te zijn hoeveel er niet gebruikt worden. Ga dat maar eens als provincie uitzoeken is zijn tip.

'Geen onwil maar het kan niet'

"Nee, het kan niet", zeggen Commissaris van de Koning (CdK) Jetta Klijnsma en gedeputeerden Henk Brink en Henk Jumelet. Het is niet mogelijk om via Ruimtelijke Ordening meer grip te krijgen op de bollen- en lelieteelt. Brink en z'n adviseurs hebben het uitgezocht: "Het geeft ons geen mogelijkheden om generieke maatregelen voor alle telers te treffen. Misschien in specifieke gebieden lokaal wel. Maar ook dat moet je juridisch heel goed onderbouwen. Het is geen onwil. Onze juridische experts zeggen: niet juridisch houdbaar, ook onder de nieuwe omgevingswet.
Klijnsma ziet eigenlijk alleen mogelijkheden voor lokaal vrijwillige maatregelen en dat wil ze verder onderzoeken in het overleg dat ze met telers en betrokkenen voert. Bij geen politieke doorbraak gaat Meten = Weten wel het juridische traject in om spuitvrije zones af te dwingen, zo kondigde Nijland aan.
Brink vult aan: "En RIVM-onderzoek wijst uit: er is geen gevaar voor omwonenden. De stoffen die aangetroffen zijn komen niet boven een grenswaarde. Dus is er geen gevaar voor de volksgezondheid volgens het RIVM. Dus is er ook geen juridische onderbouwing te maken op basis van voorzorgsbeginsel. Dat doet overigens niks af aan de zorgen van inwoners van de teeltgebieden."

Klassieke tegenstanders

Even leek het er op dat het een debat was tussen twee insprekers: Guido Nijland van Meten = Weten en Jaap Bond van de De Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB). Meten = Weten gooide een dag voor het debat een nieuw onderzoek naar buiten. De burgeronderzoekers hebben 87 monsters genomen uit (moes-)tuinen, natuurgebieden, akkerranden, volggewas, oppervlaktewater, compostbulten, vegetatie, bodem, mest, lucht en mensenhaar. Daarin vond ze 132 verschillende bestrijdingsmiddelen, biociden en metabolieten. Meten = Weten spreekt van een deken aan bestrijdingsmiddelen.
De manier van onderzoeken van Meten = Weten is volgens KAVB voorman Bond fout. Niet tot drie cijfers achter de komma. Kijk naar hoe het RIVM dat doet is zijn advies aan de burgeronderzoekers, "maar die uitkomst bevalt jullie niet."
VVD'er Johan Moes hamert er op dat lang niet alle sporen van gif die gemeten worden uit de sierteelt of zelfs niet uit de landbouw komen. Daartegenover stellen PvdA Statenlid Berends en Natuurmonumenten-baas Jan Gorter dat het juist gaat om de stapeling van alle gifsoorten. Daar zou in ieder geval onderzoek naar moeten worden gedaan en niet alleen naar welke stoffen worden er aangetroffen.
Volgens Bond heeft Meten = Weten elke poging tot dialoog afgewezen. "De sector is hard aan het werk met fundamenteel onderzoek naar milieuvriendelijke teelten. De telers steken daar zelf twee miljoen euro in." Van de van 27.000 hectare bollen in ons land is pas 100 hectare biologisch volgens Bond, dus erg hard gaat het allemaal niet. Volgens Nijland is Meten = Weten juist buiten de proef in Westerveld gehouden door gedeputeerde Jumelet. "Een poging tot oplossing via de Tweede Kamer is uitgemond in proefproject van alleen bollentelers"

'De overheid is echt aan zet'

Jan Gorter sprak in namens Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Stichting het Drentse Landschap en de Natuur en Milieufederatie. In het rapport 'Uitgesproken' van Buitenkamp en Kool, die in 2019 de impasse tussen bollentelers en omwonenden onderzochten, werd geadviseerd: maatregelen op het snijpunt van landbouw, volksgezondheid en ruimtelijke ordening. De overheid is aan zet was het advies. Gorter denkt dat het college van Gedeputeerde Staten en de CdK klem zitten tussen het collegeakkoord (geen extra regels bovenop landelijke regels) en de aanbeveling. "Als provincie geen aanvullend beleid wil maken, wat is dan nog de rol van PS? Vrijblijvend praten."
toename bollenteelt Drenthe
Blauwe is de toename van bollenteelt in Nederland, rood in Drenthe zegt Natuurmonumenten © Jan Gorter/Natuurmonumenten

Extreme toename

Gorter vuurt verder zijn salvo af: "De sierteelt is in Drenthe explosief toegenomen. Dus ook het gebruik van bestrijdingsmiddelen. We zijn de helft van onze insecten al kwijt. De EU wil 50% minder bestrijdingsmiddelen in 2030. Waarom kun je glastuinbouw wel via Ruimtelijke Ordening sturen en inperken en bollen- en lelieteelt niet? Als je alles aan de markt overlaat bij hervorming van de landbouw krijgen we nog meer bollenteelt. We moeten de boeren helpen verdienmodellen voor duurzame biologische bollenteelt te verkennen en ze steun te geven."
Een nieuwe inspreker aan het bollen-front is Hans Dukker namens de actiegroep Schone bollenteelt Midden Drenthe Smilde Beilen Wijster. Want ook daar beginnen inwoners zich te roeren. Het sierteelt-areaal is daar al gegroeid tot 1000 hectare. Ze maken zich zorgen. Hij wijst op het oprukken van de ziekte van Parkinson als gevolg van schadelijke stoffen in het milieu. Niet langzaam het landbouwgif uitfaseren maar tempo maken. En hij wil een meldplicht voor boeren als ze wel gif gaan spuiten.

'Los het op in gebiedscommissies'

Nijland van Meten = Weten tovert nog een konijn uit de hoge hoed: "Alle partijen in het conflict hebben geld om juridisch voortang in dit dossier te blokkeren. Doe het net als in de ruilverkaveling: via gebiedscommissies, anders verzand het in juriste gevechten. Gebiedscommissies moet niet alleen bollenteelt onder zich hebben, maar ook stikstof natuurbehoud en omvorming landbouw."
Ondertussen gaat CdK Jetta Klijnsma door met de gesprekken in Westerveld. Nu ze eerst met alle groepen individueel heeft gesproken denkt ze dat het tijd is om ze weer samen aan tafel te zetten.
D66, PvdA, GroenLinks, PvdD en SP waren niet tevreden over de uitkomst van het zoveelste bollendebat. D66-fractievoorzitter Anry Kleine Deters en GroenLinks fractievoorzitter Elke Slagt laten weten bij de verdere behandeling in Provinciale Staten op 2 februari met moties te komen.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl