'Speelse beweging' al dertig jaar het devies van de Toyisten

Toyisme
Dejo, de oprichter van het Toyisme, bij Cassata © RTV Drenthe / Margriet Benak
Kunstbeweging het Toyisme viert dit jaar het dertigjarig jubileum. In 1992 zag de kunstenaarsgroep het licht in Emmen. Toyisten zijn de kunstenaars die gemaskerd kleurrijke kunstwerken maken. Ze zijn afkomstig van over de hele wereld, en hebben daar in al die jaren ook hun sporen achtergelaten.
Oprichter van de Toyisten is Dejo, van origine afkomstig uit Coevorden. Hij schuift aan in het Radio Drenthe programma Cassata, en doet dat ook hier met z'n gezicht veilig verborgen achter een kleurrijk beschilderd masker. "Wij vinden dat de kunst voorop moet staan, niet het ego van de kunstenaar. Door een masker te dragen laat je zien dat je allemaal gelijk bent daarin."
De kunstenaars van het Toyisme, zowel vrouwen als mannen, vinden het ook prettig om anoniem te werken. Dejo: "Omdat ik vandaag in beeld ben, draag ik dit masker. Dejo is ook niet mijn echte naam. We hebben allemaal een letter uit het alfabet gekozen, en daar een fantasienaam aan gekoppeld die met die letter begint."

Speelse beweging

Het Toyisme is een kunstbeweging die volgens oprichter Dejo "speels omgaat met de actualiteit, met fantasie en droombeelden. Dat doen we op speelse manier, toy staat voor spelen, isme staat voor beweging. Speelse beweging."
Hun bonte kleurengebruik is vooral het herkenbare visitekaartje van de Toyisten, net als de vele dierenfiguren die in hun schilderwerken voorkomen. "We maken net als Henk Helmantel figuratieve kunst, het is herkenbaar wat we maken, en het is hele precieze schilderkunst, ook met strakke lijnen en stippen, alleen veel kleuriger en dromiger."

Bekendheid door De Stip

De grote doorbraak van de kunstbeweging kwam in 2009, door het beschilderen van De Stip in Emmen. Volgens Dejo 'een zeer complexe klus', waar ook nogal wat vooroverleg aan vooraf ging, voordat ze met de gasbol aan de slag konden. Het is het grootste kunstwerk van Nederland. Op de gasbol beelden de Toyisten verleden, heden en toekomst van de energiewinning uit, van turf en veen naar duurzame energiebronnen.
Maar in 2015 moesten ze de gasbol alweer overschilderen. De weersinvloeden hadden er vat op gekregen, waardoor de verf begon te bladderen. "De Stip is van staal gemaakt, en door de hitte van de zon zet dat uit en krimpt het weer, daardoor gaat de verflaag scheuren. Bij een volgende schilderbeurt gaan we toch proberen met andere verf te werken", vertelt Dejo.
Andere grote objecten die ze vervolgens beschilderen zijn Hotel Ten Cate in Emmen in 2012 en op IJsland laten de Toyisten in 2013 een kleurrijke legende achter op een enorme watertank.
(tekst gaat verder onder de foto)
De Stip Emmen
De Stip werd in 2015 voor het laatst onder handen genomen © Toyisme Studio / Dejo

Internationale faam

Het Toyisme is inmiddels de hele wereld overgegaan, al was de officiële oprichting op 5 september 1992 in Emmen, waar kunstenaar Dejo toen nog woonde. Uiteindelijk maakt hij er een internationaal gezelschap van. "Ik houd van reizen, we gaan op bezoek bij galeries, musea. Zo ontmoet je mensen over de hele wereld. En het internet helpt, op die manier communiceren we en vinden we elkaar. Nu komen de kunstenaars overal vandaan."
Terugkijkend op dertig jaar Toyisme, en het werk van de kunstbeweging, is Dejo het meest trots op De Stip in Emmen. "Het is een icoon, en we hebben er ook acht maanden lopen buffelen. Maar het was wel de doorbraak."

Letters van het alfabet

Momenteel bestaat het genootschap van Toyisten uit twintig kunstenaars, afkomstig over de hele wereld, man en vrouw, jong en oud, variërend in leeftijd van twintig jaar tot in de zeventig. Er is nog plaats voor zes kunstenaars, om zich bij het kunstenaarscollectief aan te sluiten. "We kunnen 26 leden maximaal hebben, dat heeft alles te maken met de 26 letters in het alfabet. Elke kunstenaar die zich bij ons aansluit kiest een letter, om daarmee z'n eigen naam te maken."
De Toyisten werken sinds vorig jaar vanuit Zuidlaren, waar ze op het terrein van Dennenoord een nieuwe studio met grote galerij hebben. Vanwege de lockdown is de Toyisme Studio alweer een maand gesloten, maar zodra ze weer open mogen is de galerie één zondagmiddag per maand te bezoeken. Zondag 13 februari is vooralsnog de eerstvolgende datum waarop dit mogelijk is.

Viering op 10 september

Ondertussen storten de kunstenaars zich op de grote jubileumtentoonstelling, waarmee ze straks dertig jaar Toyisme vieren. Grote bijzondere kunstwerken zijn ervoor in de maak, gebaseerd op werk van bekende kunstenaars uit het verleden, zoals Picasso en Sandro Botticelli.
Volgens Dejo geven de Toyisten hun eigen hedendaagse draai aan de bekende schilderwerken van toen. "Door corona kunnen we ons nu volledig storten op schilderen. Alleen is bij elkaar komen in Zuidlaren, en samen eraan werken wel wat lastig. De laatste keer dat we elkaar zagen is september."

Coronaschilderwerk

Ook de huidige coronapandemie speelt natuurlijk een rol in de jubileumexpositie. Want dat is ook toyisme, actuele gebeurtenissen tot uiting brengen in de kunst. Zo is er al een speciaal Corona-schilderij gemaakt, dat september vorig jaar tijdens een exclusieve presentatie voor een select gezelschap onthuld is.
"We geven daarin onze eigen draai aan deze pandemie. Acht Toyisten hebben de schetsen aangeleverd, daar is door mij één compositie van gemaakt, en het kunstwerk hebben we met vier Toyisten geschilderd." De titel van het werk luidt: 'Corona doe wat met je', en is al te bewonderen in de galerie in Zuidlaren.
De jubileumtentoonstelling staat gepland op 10 september. Als corona het toelaat zullen er zo'n 300 gasten bij zijn. Na Zuidlaren gaan de schilderwerken een jaarlang de hele wereld over reizen.
Toyisme bestaat 30 jaar

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl