Achterstanden bij kleine gemeenten door gebrek aan ambtenaren

Wethouder Jan Schipper van de gemeente Midden-Drenthe
Wethouder Jan Schipper van de gemeente Midden-Drenthe © RTV Drenthe / Josien Feitsma
Kleinere gemeentes in Drenthe hebben moeite om aan goede ambtenaren te komen. De problemen liegen er niet om en zitten voornamelijk bij de afdeling ruimtelijke ordening. De provincie werkt aan een zogeheten Impulsteam Woningbouw om kennis en expertise te delen. Maar of dat op termijn de problemen gaat verhelpen is de vraag.
Een opmerkelijke oproep vorige week in de gemeente Midden-Drenthe. De wethouder die gaat over ruimtelijke ordening richt zich in een bestuurlijk overleg direct tot de kijker en vraagt ambtenaren te solliciteren op openstaande vacatures. De wanhoop wordt daarbij duidelijk. Want zonder ambtenaren blijven plannen op stapel liggen.
Zijn collega Jan Schipper, de wethouder die gaat over personeel en ondersteuning (P&O) licht de oproep toe. "Het wordt de laatste jaren steeds moeilijker om geschikte mensen te vinden", vertelt hij. "Het vijvertje waaruit we vissen wordt steeds leger. Je ziet de omgevingswet komt eraan, dat vraagt veel van gemeenten. Of kijk naar de stikstofcrisis. Dat zorgt er allemaal voor dat er vraag is naar een bepaald type ambtenaar. Een specifieke ambtenaar met specifieke kennis."

Vertragingen ontstaan

Na rondvraag van RTV Drenthe bij andere kleinere gemeenten in Drenthe wordt het probleem nog beter zichtbaar. Zeven van de acht kleinere gemeenten van Drenthe hebben moeite met het opvullen van vacatures op het gebied van ruimtelijke ordening. Naast de gemeenten Midden-Drenthe en Westerveld reageren ook gemeente De Wolden, Borger-Odoorn, Coevorden, Tynaarlo en Noordenveld. De gemeente Aa en Hunze was niet bereikbaar.
"Mis je bij een kleinere gemeente iemand, dan merk je dat veel sneller dan bij een grotere gemeente", vertelt burgemeester Rikus Jager van de gemeente Westerveld. "Dat zorgt wel voor vertraging en soms ook voor onbegrip bij de bevolking."

Verzuim

Naast vertragingen vrezen de gemeenten dat met de openstaande vacatures de werkdruk nog verder oploopt. "Je loopt het risico dat je de medewerkers die er nog wel zijn overbelast", legt Schipper uit. "Dat willen we niet. We zijn zuinig op onze medewerkers. Vooral op het woningbouwdossier lopen we daar nu tegenaan. Er ligt een behoorlijke opgave van 100.000 woningen per jaar in Nederland. Daar willen we zeker onze bijdrage aan leveren als Midden-Drenthe en dan ben je wel je medewerkers nodig."
In de video gaan Schipper en Jager nog verder in op de gevolgen, tekst gaat verder onder de video:
Ambtenarentekort zorgt voor achterstanden kleine gemeenten
De twee wethouders in Midden-Drenthe denken dat de gewilde ambtenaren liever bij de provincie of grotere gemeenten aan de slag gaan. Burgemeester Jager van Westerveld denkt dat het probleem groter is dan dat. "Ik denk dat het met de opbouw van de samenleving te maken heeft", licht hij toe. "We hebben het met elkaar gehad over de vergrijzende samenleving. In 2007 hebben we het landelijk gehad over een tekort aan arbeidskrachten in 2021. Dat hadden we toen direct moeten doorzetten, maar dat hebben we kennelijk te weinig gedaan waardoor we nu voor problemen staan."

Impulsteam Woningbouw

Vanuit de provincie Drenthe komt er hulp van minstens zeven deskundigen op het gebied van woningen. Dit zogeheten Impulsteam Woningbouw gaat vanaf volgende week aan de slag en de teamleden worden gedetacheerd bij verschillende gemeenten. De opdracht wordt op die manier groter gemaakt en aantrekkelijker voor diegene die het werk gaan doen, is de gedachte.
Gemeenten zien een voordeel in het bundelen van de krachten. Toch zijn ze ook huiverig of dit genoeg zoden aan de dijk zet. Immers, ook in zo'n impulsteam komen weer ambtenaren. Ambtenaren die anders misschien voor gemeenten hadden gewerkt.

Voordelen kleinere gemeente

Op korte termijn moeten gemeenten dan ook zelf hard aan de slag om mensen te werven. Kleinere gemeenten benadrukken dan ook nog eens de voordelen van werken binnen een kleinere organisatie.
"Men denkt vaak bij grotere organisaties dat men meer doorgroeimogelijkheden heeft," vertelt Schipper. "Dat men het vak daar beter kan leren, maar dat is echt niet waar. Een iets kleinere gemeente als Midden-Drenthe is een hele mooie plek om het vak te leren, juist door een mooie platte organisatie. Je zit zo met de wethouder of de burgemeester aan tafel als beginnend ambtenaar."
Gemeente Borger-Odoorn vult Schipper aan: "De informele sfeer, de korte lijnen en daardoor grotere slagkracht. Je leert de gemeenschap waar je voor werkt beter kennen, wordt breed ingezet en krijgt veel verantwoordelijkheid. Het is de uitdaging van kleinere gemeentes om die voordelen goed over het voetlicht te brengen als unique selling points."

Alternatieven zoeken

Daarnaast wordt er door gemeenten naarstig gezocht naar alternatieven. Zo laat de gemeente Noordenveld weten te schuiven met haar medewerkers richting Ruimtelijke Ordening en heeft gemeente De Wolden een recruiter in de arm genomen. Borger-Odoorn geeft aan meer focus te leggen op het werkgeluk van medewerkers en traineeships als succesvolle tussenoplossing te zien.
Ook huren gemeenten steeds meer mensen in van buitenaf, maar daar hangt een behoorlijk prijskaartje aan, want die arbeidskrachten zijn duurder en weten dat ze veel kunnen vragen. "Vooral als je ervaren mensen nodig hebt", vertelt een voorlichter van de gemeente Coevorden. "Vind je die niet, dan moet je kiezen voor junioren of aanpassingen doen en die hebben weer meer begeleiding nodig. Het gevolg kan zijn dat je (dure) inhuur nodig hebt."

Detacheringsbureaus die de kandidaten 'wegkapen'

Gemeente Border-Odoorn merkt dat ook: "Denk aan bijvoorbeeld detacheringsbureaus die kandidaten 'wegkapen' met arbeidsvoorwaarden waar wij als gemeenten (kleine én grote) niet aan kunnen tippen. Mocht de arbeidsmarkt weer wat minder krap worden, dan komt een aantal van deze kandidaten weer beschikbaar voor gemeentes, waar een grotere werkzekerheid en stabielere arbeidsvoorwaarden dan weer een veilige haven vormen. Dat zal echter binnen afzienbare tijd nog niet gebeuren."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl