'Wij een zonnepark, jullie een zwembad'

De Staat van Drenthe over de toekomst van zonne-energie
De Staat van Drenthe over de toekomst van zonne-energie © RTV Drenthe/Fred van Os
Een zonnepark, lucratieve handel voor de ontwikkelaar, maar ook omwonenden moeten meeprofiteren. Zo staat in het Klimaatakkoord.
Egbert Ludwig van de coöperatie Bronnen van Ons vertelt in het TV Drenthe-programma De Staat van Drenthe dat er in het verleden makkelijk compromissen gesloten zijn. "Het gebeurde vaak dat de gemeenten benaderd werden door grote ontwikkelaars voor een zonnepark en dan werd er ook iets beloofd voor de gemeenschap. Ze beloven bijvoorbeeld een zwembad, maar daar moet je ook je vraagtekens bijzetten als vergunningverlener. Je kan je afvragen: hoeveel zwembaden krijg je uiteindelijk niet?"
Zo ga je voorbij aan de mogelijkheden die er nog meer zijn, volgens Ludwig. "Het lost het probleem van het zwembad wel op. Maar je kan ook op gelijkwaardige basis meedoen. Dat kost je misschien iets meer investering, maar kan je ook meer opleveren."
Bekijk hieronder de hele uitzending van De Staat van Drenthe waarin presentatrice Marjolein Lauret in gesprek gaat met Zonneboer Jan Reinier de Jong, Egbert Ludwig van de cooperatie Bronnen van Ons, energieplanaloog Christiaan Zuidema en Han Slootweg van Enexis over zonne-energie in Drenthe. Hoe zonnig is die toekomst?
Staat van Drenthe: zonne-energie
Het belangrijkste doel van het Klimaatakkoord is de CO2-uitstoot in 2030 met 49% verminderen vergeleken met 1990. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen met 95% afgenomen zijn. Dit is nodig om de opwarming van de aarde niet verder te laten oplopen dan 1,5.
We kunnen die opwarming onder andere tegengaan door onze elektriciteit duurzaam op te wekken. Dat gebeurt met windmolens, met zonnepanelen op daken en met de zonneparken.
In het Klimaatakkoord is ook afgesproken dat bij de opwekking van die duurzame energie burgers voor minstens de helft moeten kunnen profiteren van het project. Dit kan bijvoorbeeld doordat buurtbewoners voor de helft eigenaar worden van het zonnepark. Of doordat een deel van de winst wordt geïnvesteerd in buurtprojecten. Buurtbewoners kunnen daarnaast ook zelf een project starten.
Egbert Ludwig van Bronnen van Ons
Egbert Ludwig van Bronnen van Ons © RTV Drenthe/Fred van OS

Wat is meeprofiteren?

Onduidelijkheid is er volgens tafelgast Christian Zuidema, energieplanaloog ook als het gaat om wat lokaal profiteren precies is. "Je moet het meer zien als signaal. Er staat in het akkoord dat het voor 50 procent lokale eigendom moet zijn. Maar wat is lokaal? Dat is niet helder."
Zo geeft Zuidema het volgende voorbeeld: "De landbouwer die de grond verhuurd of mede-eigenaar is, die is lokaal. Of gaat het om de burger en lokale bedrijven?"
Daarom vindt Zuidema dat je dit als signaal moet zien. "Anders laat je het de markt uitzoeken samen met de lokale overheden. Nu is in ieder geval helder wat partijen willen."

Haalbaarheid

De coöperatie Bronnen van Ons wil omwonenden meer betrekken bij het opzetten van een zonnepark. Het idee is: duurzame projecten hebben impact in de ruimte. Om het acceptabel voor mensen te maken moeten ze meedenken. "Maar het gaat ook over geld dat wordt overgehouden en waar andere maatschappelijke doelen mee betaald kunnen worden," aldus Ludwig.
Jan Reinier de Jong heeft een zonnepark bij Daalkampen. Ook hij zocht een manier om omwonenden mee te laten profiteren. Maar dat was niet altijd makkelijk. "Je doet het nooit goed. Wij wilden eerst iets doen voor de wijkvereniging, maar dat wilde men niet." Uiteindelijk zijn ze nu een crowdfundingsactie gestart. "Mensen kunnen financieel participeren voor een zeer interessant rendement." Hier waren wel belangstellenden voor. ''Het moet geen probleem zijn om dat geld binnen te halen."
Jan Reinier de Jong over het opzetten van een zonnepark
Jan Reinier de Jong over het opzetten van een zonnepark © RTV Drenthe/Fred van OS

Scheefgroei

Maar dat meeprofiteren kan ook zorgen voor scheefgroei vertelt Han Slootweg van Enexis. "Naarmate die parken groter worden, gaat het ook om steeds grotere bedragen. Als je dan vijftig procent lokaal moet participeren dan is de vraag: waar haalt men lokaal dat geld vandaan." Mensen die het niet kunnen betalen staan dan buitenspel.
Dit ziet ook Egbert Ludwig van Bronnen van Ons. "Het is een grote ontdekkingstocht voor alle betrokken partijen. Iedereen doet daar zijn best voor. Het is leuk om 50 procent te participeren in een project van 20 hectare. Dan heb je het misschien over 10 miljoen. Maar als je er dan vanuit gaat dat je 1 miljoen in moet leggen, waar komt dat vandaan?"
Het is lastig, maar Ludwig ziet wel groei. "We gaan het eerste project dit jaar opleveren. Daar hebben we hordes voor moeten nemen. Maar met zijn allen hebben we veel meer ervaring gekregen in wat kan en wat vooral niet kan. Dat betekent ook dat de verwachtingen van partijen realistischer zijn. Dat geeft hoop."

Andere manier van subsidies

Jan Reinier de Jong ziet liever dat de gemeente de subsidies krijgen en zelf kan bepalen wat er met het geld gebeurd. "De gemeente kan dan zelf bepalen wat zij belangrijk vindt. Dan hoef ik mij geen zorgen te maken of ik het wel goed doe of niet. De gemeente heeft dan ieder jaar een extra stukje subsidie in de kas, en daar kan ze dan wat meedoen. Of dat nu een zwembad is of iets anders."
Zonneparken schieten als paddestoelen uit de grond. Voor ontwikkelaars lucratieve handel, maar de Drent ziet er weinig van terug. Daarnaast kunnen netbeheerders de groei nauwelijks aan. Is er nog een zonnige toekomst voor zonneparken? In de talkshow De Staat van Drenthe bespreken we met meerdere gasten de toekomst van zonne-energie. De uitzending is zaterdagavond te zien om 20.10 uur en 22.10 uur op TV Drenthe. En natuurlijk te bekijken via de app en website.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl