Frits Kappers schreef een boek over het NSB-verleden van zijn ouders

frits kappers
Frits Kappers met z'n boek © RTV Drenthe / Margriet Benak
Bevrijd. Zo voelt schrijver Frits Kappers zich na het uitkomen van zijn autobiografische roman In de schaduw van fout. In het boek rekent de Hoogevener af met het NSB-verleden van zijn ouders. "Het is nooit helemaal klaar, maar ik heb er geen last meer van", zegt hij in het Radio Drenthe-programma Cassata.
Kappers moest van ver komen, want zeker de helft van z'n leven heeft hij last gehad van dat verleden. Zijn ouders kwamen uit Winterswijk en waren lid van de NSB. 'Fout in de oorlog' dus. Aanvankelijk had Kappers daar geen idee van. Toen hij 10 jaar was, vertelde zijn moeder het. Vader was toen al enkele jaren overleden.

Moeder had geen spijt

"Mijn moeder vond dat ik het van haar moest horen, niet van een ander", vertelt Kappers. "Ze vertelde geen onwaarheden, want ik heb alles kunnen herleiden in de dossiers in het Nationaal Archief." Waar zijn vader na de oorlog inzag dat hij een verkeerde keuze had gemaakt, gold dat niet voor zijn moeder. "Ze bleef volhouden dat de Duitsers hebben voorkomen dat we door de Engelsen zouden zijn bezet. Dat was het praatje binnen de NSB, daar werden de Duitsers als bevrijders gezien."
Kappers herinnert zich nog goed dat hij vol ongeloof zat, nadat zijn moeder het nieuws vertelde. "Ik had meteen een loyaliteitsconflict", weet hij nog. "Op school hoorde ik kinderen zeggen dat ze NSB'ers hadden moeten ophangen. Maar als dat was gebeurd, was ik er niet geweest."
(Tekst gaat verder onder de video)
Frits Kappers

Depressief

De Hoogevener dacht ook dat niemand in Winterswijk wist van het controversiële verleden. "Gek genoeg dacht ik dat echt. Tijdens het schrijven realiseerde ik mij dat ik van iedereen op school wist wiens vader bij de NSB of SS zat. Dus ze moeten het van mij ook geweten hebben."
Kappers - scheikundeleraar van beroep - kreeg er in de jaren 80 psychisch steeds meer last van. Hij werd depressief en trok zich steeds meer terug. "Ik ben toen weggelopen uit de les. Ik verzon een smoes en ging naar de directeur. Ik vertelde hem dat ik ziek was en niet wist of ik ooit nooit terug zou komen." Het bleek een kantelpunt voor hem. "Dat was namelijk de eerste keer dat ik toegaf dat ik het niet redde."
Intensieve therapie volgde. Maar tijdens sessies bleek Kappers te afstandelijk over het onderwerp te praten. "Ik kreeg van medebewoners te horen dat ik over mijzelf praatte alsof ik het over de auto van de buren had. Zoveel afstand bouwde ik in." Maar uiteindelijk lukte het Kappers toch om erover te praten. "Toen een medebewoner zijn hand op mijn buik legde, gingen de sluizen open."

Geen huilverhaal

Toch was het schrijven van het boek niet makkelijk. Kappers deed er tien jaar over. Toen hij net was begonnen, werd zijn partner ziek. Maar het boek kwam er uiteindelijk wel. In de schaduw van fout is een biografische roman, waarin feit en fictie door elkaar lopen. Ook heeft de familie in het boek een andere naam gekregen. "Dat heb ik bewust gedaan. Door wat afstand in te bouwen, werd het eenvoudiger om te schrijven. Ik had het gevoel dat als ik het vanuit mijzelf zou schrijven, dat het misschien een therapeutisch huilverhaal zou worden."
Helemaal uit de schaduw is Kappers niet. En dat vindt hij ook prima. "Ik ga nog weleens in de schaduw zitten, maar achter deze geschiedenis staat wel een punt."