Hunebedden, Drenthes trots; hoe werden ze gebouwd?

Hunebed D8 Anloo
Hunebed D8, ten noorden van Anloo © Greetje Schouten / RTV Drenthe
Wie Drenthe zegt, zegt hunebed. De iconische gestapelde stenen, er is al veel over gezegd en geschreven. Maar er is één vraag die bij een ieder die kijkt naar de indrukwekkende grafmonumenten opborrelt.
Hoe hebben ze die stenen zo op elkaar gekregen? Waren de mensen van het Trechterbekervolk zo sterk? Waren het reuzen? Of zit er iets anders achter? Deze vraag kwam binnen bij Zoek het uit!.

Wat is een hunebed?

Laten we eerst weer eens duiken in de geschiedenis van het hunebed. Wat is het en wat kun je er mee?
Nou, je kunt er nu niet zo veel meer mee. Maar in de tijd dat ze gebouwd werden, meer dan 5.000 jaar geleden, deden ze dienst als graf. De Nederlandse hunebedden zijn gebouwd door de mensen van de Trechterbekercultuur. Dit was tussen 3.400 en 3.200 voor Christus.
Naar de menselijke resten onder de hunebedden is geen onderzoek meer te doen, want die resten zijn vergaan in de loop der tijd. Wat we weten komt uit onderzoeken die zijn gedaan naar de voorwerpen die gevonden werden onder of in de buurt van hunebedden. Deze voorwerpen, bijvoorbeeld gereedschap of sieraden, werden meegegeven aan de doden.

Hoe zit een hunebed in elkaar?

In de prehistorie was het hunebed bedekt met een heuvel. Je zag dan alleen de ingang, en soms nog wat kransstenen als die ook aanwezig waren.
Een hunebed is opgebouwd uit twee draagstenen en een deksteen. Aan de voor en achterkant werden ook stenen geplaatst; de sluitstenen. De ingang was afgesloten met een grote steen of houten deur. Tussen de grote draagstenen zaten kleinere stenen en de vloer was gemaakt van keien.
Het kleinste hunebed staat in Bronneger en heeft maar twee dekstenen, het grootste is te vinden in Borger en heeft er negen.

Waar komt de naam vandaan?

De naam hunebed zou afstammen van het oude Drentse woord "huyne", wat reus betekent, en bed. Oftewel: bed van reuzen. De naam werd al gebruikt door dominee Picardt in de 17e eeuw. Hij schreef dat de hunebedden in Drenthe gebouw waren door reuzen.
Nu weten we dat reuzen er niet aan te pas kwamen bij het bouwen van de grote gesteenten. Maar hoe deden ze dat dan wel?

Hoe bouw je een hunebed?

Waar beter te rade te gaan over het bouwen van een hunebed dan bij het Hunebedcentrum in Borger? Op de website van het hunebed nieuwscafé staat stap voor stap beschreven hoe het bouwen van een hunebed in zijn werk ging:
Stap 1: Verzamelen van de stenen in de omgeving van het hunebed
Tot een uur lopen (in een straal van ongeveer vijf kilometer) werd er gezocht naar geschikte stenen. Deze stenen werden door de hunebedbouwers verplaatst met rollers of een slede en touwen. In de winter was het gemakkelijk om de stenen over de bevroren grond te verplaatsen. De dekstenen werden op een ingegraven stapel van boomstammen of een heuvel van aarde gelegd.
Stap 2 en 3: Onder de dekstenen de draagstenen plaatsen
Trilithon is de naam voor twee rechtopstaande stenen (draagstenen) met een steen (deksteen) erop. Dit werd gedaan door de heuvel waar de deksteen op was gelegd aan de zijkant af te graven en daar de draagsteen in te zetten.
Als aan beide kanten een draagsteen was gezet, rustte de deksteen op deze draagstenen en kon de aarde (of de stapel boomstammen) onder de deksteen weggehaald worden.
Stap 4: De afwerking
De hunebedden werden afgewerkt door kleine stenen tussen de grote stenen te stoppen (stopstenen) en het maken van een aarden heuvel over de draagstenen en dekstenen.
Deze muren werden waterdicht gemaakt door een soort van irrigatie met berkenbast en verbrand vuursteen (verbrand vuursteen zou water opnemen). Indien aanwezig werden de kransstenen geplaatst.
De kamer werd leeggemaakt en de heuvel aangelegd. De vloer van een hunebed werd afgewerkt met een laag keien (de keienvloer). Voor de ingang kwam een deurtje van hout of een vel van leer te hangen.
Bron: Hunebed Nieuwscafé
Hunebed
Zo werden hunebedden gebouwd © Hunebedcentrum
Uiteindelijk gaat het dan dus als volgt in zijn werk:

Zoek het uit!

Wie meer wil weten over hunebedden en de Trechterbekercultuur kan altijd een bezoekje brengen aan het Hunebedcentrum in Borger. Of je stuurt je vraag gewoon in naar Zoek het uit!, dat kan hieronder: