Koloniën van Weldadigheid een jaar Unesco Werelderfgoed; status bindt en is wapen

Wilhelminaoord
Wilhelminaoord, een van de Koloniën van Weldadigheid © RTV Drenthe / Josien Feitsma
De Koloniën van Weldadigheid vieren vandaag de eerste verjaardag als UNESCO-Werelderfgoed. Het verkrijgen van de status was het sluitstuk van een proces dat al in 2003 begon. Inwoners van het gebied zien steeds vaker het voordeel van de status in.
Beleidsmedewerker Bernard Stikfort was vanuit de gemeente Westerveld betrokken bij de nominatie. Het moment dat het verlossende woord op het Unesco-congres in China eruit kwam, staat hem nog helder voor de geest. Met andere betrokkenen volgde hij een stream precies een jaar geleden. "De hele zaal die vol spanning zat te luisteren en kijken, viel stil. En het duurde echt een volle minuut voor het doordrong 'we zijn werelderfgoed'. En toen ging het dak eraf."
De Koloniën van Frederiksoord, Wilhelminaoord, Veenhuizen en het Belgische Wortel kregen de status. De Koloniën werden tweehonderd jaar geleden gesticht door Johannes van den Bosch, die kansloze stedelingen als landbouwers aan het werk zette om te werken aan een betere toekomst.

Unesco-toets op komst

Als Stikfort terugkijkt op het afgelopen jaar somt hij eerst de zaken op die nog moeten gebeuren. "We zijn er nog niet, UNESCO heeft ons huiswerk meegegeven", wijst de beleidsmedewerker op de bescherming van delen van de dorpsgezichten die bij het erfgoed horen. Daarnaast benoemt UNESCO een aantal waarden die heel belangrijk zijn voor het gebied. "Wat ga je als koloniemanager doen om die waarden te beschermen, uit te dragen en te versterken?"
De werelderfgoedcommissie wil dus waarborgen dat het erfgoed goed beheerd wordt. Elke zes jaar wordt dat ook gecontroleerd. "Die zes jaar beginnen niet als je erfgoed wordt, dat is een lopend proces. Daar rollen wij volgend jaar al in. Dus in 2023 moeten wij de eerste rapportage al geven."
Tekst gaat verder onder de foto
20220726 - Bernard Stikfort
Bernard Stikfort bij het koloniekerkje in Wilhelminaoord © RTV Drenthe / Steven Ophoff

Het wapen

De UNESCO-status staat ook al gelijk onder druk. De stikstofmaatregelen bedreigen de huidige boeren die een belangrijke rol vervullen in de landbouwkoloniën. Daarnaast wil Vermilion naar meer gas boren in de buurt van Wilhelminaoord.
Voorzitter Karel Jasperse van actiegroep GAS DrOvF wil die plannen dwarsbomen. Hij gebruikt daarbij de UNESCO-status als belangrijk argument tegen het verlenen van vergunningen. "Wij gebruiken dat natuurlijk. De overheid heeft bij de UNESCO-status ook verplichtingen."
Uit eerder onderzoek blijkt dat zes van de negen mogelijke boorlocaties niet samen kunnen gaan met de erfgoedstatus. Op dit moment wacht de overheid op een nieuw rapport voordat de minister eventueel een beslissing neemt over de gaswinning. Jasperse vindt het vooral apart dat dezelfde overheid die de erfgoedstatus heeft aangevraagd, die status nu ook in gevaar brengt. "De overheid heeft een zorgplicht voor dit gebied, en wij zien dat die plicht niet op de juiste manier wordt gehandhaafd."
Vorige week werd de Unesco-status ook als wapen ingezet tegen grootschalig ingrijpen in de landbouw. Stakeholders stuurden de minister een brief waarin wordt gewaarschuwd dat ingrijpen in de landbouwkoloniën afbreuk doet aan het gebied.

Lijm-effect

"Wat je ziet in het gebied is dat de erfgoedstatus een soort lijm-effect heeft", zegt Stikfort als hij terugkijkt op het afgelopen jaar. "Inwoners, ondernemers en landbouwers komen dichterbij elkaar. Die gaan samen dingen ontwikkelen." In het gebied worden bijvoorbeeld producten onder een kolonielabel aan de man gebracht. Ook noemt Stikfort de Brug Opgehaalde Herinneringen waarbij een nep-ophaalbrug is neergezet waar uitspraken van oude kolonisten in gegrafeerd zijn.
"Ik denk dat het ontzettend goed is als mensen zich meer gaan bemoeien met hun lokale geschiedenis", schetst Stikfort de positieve invloed van de Werelderfgoed-status. "Daarmee krijg je draagvlak en met draagvlak krijg je uiteindelijk ook draagkracht."
De UNESCO-wwerelderfgoedstatus heeft de Koloniën van Weldadigheid veel gebracht, maar staat nu onder druk

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl