Extra zorgen bij boeren in natuurgebied Drentsche Aa over stikstof

Melkveehouder
Melkveehouder Gert Jan Warringa uit Nooitgedacht © RTV Drenthe/Hjalmar Guit
Landbouw en natuur gaan in Nationaal Park Drentsche Aa al eeuwenlang hand in hand. Juist in dit gebied maken boeren zich extra zorgen over de toekomst van hun bedrijf, want in de buurt van natuurgebieden moet de stikstofneerslag volgens de stikstofdoelen van het kabinet het meest omlaag.
De veelbesproken stikstofkaart die het kabinet in juni presenteerde heeft de boeren in het Drentsche Aa-gebied flinke kopzorgen bezorgd. Rond Natura 2000-gebieden moet volgens het kaartje de uitstoot van stikstof met meer van 70 procent omlaag.

Honderden jaren boeren

Hoogleraar landschapsgeschiedenis Theo Spek van de Rijksuniversiteit Groningen breekt een lans voor de boeren. Hij woont ook in het nationaal park en kent het Drentsche Aa-gebied goed. "Als je het landschap hier wil behouden, dan heb je de boeren juist nodig."
Dat landschap met beekdalen, essen en hooilanden is volgens hoogleraar Spek in de middeleeuwen ontstaan. Boeren nemen al honderden jaren een prominente plek in het Drentsche Aa-gebied in en die combinatie van natuur en landbouw is er ook vandaag nog.
Spek: "De graslanden die je hier overal ziet zijn altijd door de boeren gemaaid. Nog steeds lopen hier koeien om de natuurgebieden te beweiden. Dat is op meer plekken in Nederland zo, maar in de Drentsche Aa helemaal. De boeren zijn hier onmisbaar."

'Tijd en geld'

Melkveehouder Gert Jan Warringa uit Nooitgedacht heeft zijn melkveebedrijf midden in het Nationaal Park Drentsche Aa en zijn uitgestrekte weilanden worden omringd door de natuur. Hij noemt de stikstofplannen 'onhaalbaar' en 'onrealistisch' "Als deze plannen doorgaan, dan kan ik wel stoppen met mijn bedrijf."
Als het aan hem ligt, gaan de stikstokdoelen zoals ze er nu liggen van tafel. "De oplossingen die boeren hebben aangedragen worden gewoon in de wind geslagen door de overheid. Natuurlijk kunnen boeren wel wat reduceren qua uitstoot, maar op dit moment moet je je hele bedrijf aanpassen en dat kost tijd en geld."
Bekijk een reportage over de toegenomen zorgen in natuurgebied Drentsche Aa:
Landbouw en natuur gaan in de Drentsche Aa hand in hand

Meer 'in balans'

Maar om zowel de natuur als de agrarische sector een goede toekomst te geven, moeten boeren wel wat veranderen. En dat kost tijd: dertig jaar, schat hoogleraar Spek in. Want er moet een behoorlijke omslag plaatsvinden.
"Er zijn allerlei methoden verzonnen om het landschap meer in balans te krijgen. Denk aan kortere ketens en kringlooplandbouw. Boeren moeten dan een stap zetten, maar voor wat hoort wat", vindt Spek.
De prijzen die boeren voor hun producten krijgen, zijn volgens Spek te laag. En daarnaast wordt het subsidiëren van het verduurzamen van agrarische bedrijven nog belangrijker.
"Boeren moeten wel fatsoenlijk betaald krijgen. Dan gaat het over prijzen, maar ook over subsidies vanuit Brussel. Voor meer vergroening zou je meer subsidie moeten krijgen en andersom."

Uitstoot moet omlaag

Maar of de boeren zoveel tijd krijgen, is nog maar zeer de vraag. Stikstofminister Christianne van der Wal liet na het gesprek tussen het kabinet en de agrarische sector weten dat ze vasthoudt aan het doel dat in 2030 de stikstofuitstoot in Nederland met de helft moet zijn afgenomen.
"We hebben echt een heel groot probleem. Als je die stikstofkraan niet dichtdraait, wordt de natuur slechter. Dan stopt de vergunningverlening en komt Nederland stil te staan. Die snelheid is echt nodig", aldus de minister.
Wel zegt Van der Wal te balen van de onrust die de stikstofkaart heeft veroorzaakt: "72 procent stikstofreductie betekent niet 72 procent minder koeien. Zo kun je dat kaartje niet vertalen, maar dat is wel gebeurd." Premier Mark Rutte heeft inmiddels zijn excuses aangeboden voor de communicatie rond de stikstofkaart.

Toekomstbestendig?

De onzekerheid bij boeren blijft dus voorlopig, ook bij melkveehouder Warringa en zijn melkkoeien. Hij wil best veranderen, door het beter scheiden van mest en urine bijvoorbeeld. Maar Warringa wil wel dat zijn bedrijf ook in de toekomst kan blijven bestaan.
"Ik heb het overgenomen van mijn vader en hij weer van zijn vader. Misschien dat mijn eigen zoons dat ook wel willen. Maar wat er nu op tafel ligt, daar kan geen enkele boer aan voldoen. Een stip aan de horizon, dat missen we bij de overheid."

Compromissen

Hoogleraar Spek is blij dat de stikstofkaart niet leidend is en dat er per gebied een aparte aanpak wordt ontwikkeld. Dat is volgens hem belangrijk om uit de impasse te komen.
"Ik denk dat we hoe dan ook op compromissen uit moeten komen. Dus als zowel het kabinet als de boeren heel strak in het debat blijven staan, dan komen we er niet."
Theo Spek
Hoogleraar Theo Spek breekt een lans voor de boeren © RTV Drenthe/Hjalmar Guit

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl