Waarom zijn stalkers zo moeilijk aan te pakken?

Na jarenlang gestalkt te zijn hoorde een 17-jarig meisje uit Zuidlaren vandaag tbs met dwangverpleging geëist worden tegen haar belager. De man, die haar vanaf haar negende al achterna zit, is al twee keer eerder veroordeeld voor het stalken van het kind.
De stalker, een man van 34 uit Zwolle, kreeg eerder celstraf opgelegd, en ook een contactverbod. Toch blijft de man de fout in gaan. Hoe kan het dat iemand zelfs na celstraffen toch niet stopt met stalken?

Stalkeronderzoek
Het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) in Amsterdam heeft onderzoek gedaan naar stalking. Hoofdonderzoeker is hoogleraar Marijke Malsch: “De straffen die voor stalking worden opgelegd zijn meestal niet erg lang. Als iemand voor de eerste keer wordt veroordeeld, wordt meestal geen onvoorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd, maar een taakstraf met een voorwaardelijke gevangenisstraf.” Pas als de stalker opnieuw de fout in gaat wordt vaker een onvoorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd.


Malsch: “Vaak gaat stalking samen met geweld. In dat geval worden wel vaker onvoorwaardelijke gevangenisstraffen opgelegd. Maar die straffen zijn meestal ook eindig. Ongeveer een derde van de stalkers lijdt aan psychische stoornissen. Als een stalker alleen een gevangenisstraf krijgt en niet wordt behandeld ziet hij het kwalijke van zijn gedrag waarschijnlijk niet in, en is de kans groot dat hij weer terugvalt in zijn gedrag.”

Recidiverende stalker
Een stalker die na veroordeling opnieuw gaat stalken wordt ook wel een recidiverende stalker genoemd. “Als stalkers na een veroordeling opnieuw de fout in gaan, doen ze dat snel. Deze recidiverende stalkers nemen dan snel weer contact op met hun slachtoffer of gaan naar haar toe. Sommige stalkers gaan zelfs vanuit de gevangenis door met het lastigvallen van hun slachtoffer, bijvoorbeeld via de mobiele telefoon.”

Van veroordeelde stalkers recidiveert meer dan de helft, en dat is meer dan bij andere delicten. Vooral stalkers die al meerdere malen zijn veroordeeld, recidiveren. “Alleen maar een gevangenisstraf zonder behandeling lijkt dus niet veel te helpen. Behandeling is dus beter”, aldus Marijke Malsch.

Bewijs verzamelen
Voor het tot een veroordeling kan komen moet er eerst bewezen worden dat er daadwerkelijk sprake is van stalking, of, zoals het in de wet genoemd wordt, belaging. “Een veroordeling vereist dat iemand herhaaldelijk iemand anders lastig valt, die daar niet van is gediend. Er moeten dus meerdere stalkingsincidenten bewezen kunnen worden. Er moet sprake zijn van ‘stelselmatigheid’, en duidelijk moet zijn dat het slachtoffer dit niet wilde. Dat kan soms problemen opleveren bij het bewijs”, stelt Malsch. “Bovendien gaat stalking vaak samen met andere delicten, en dat kan de zaak ook gecompliceerd maken. Vaak hebben stalkers eerder al contactverboden gekregen en die overtreden. Dat levert een aanwijzing voor stelselmatigheid.”

Bewijzen dat het slachtoffer van stalking niet gediend is van de aandacht, kan dus lastig zijn. Wat makkelijker te bewijzen is zijn de stalkingsacties zelf. “Toen de stalkingswet in het jaar 2000 in de maak was, waren sommigen bang dat het delict stalking moeilijk te bewijzen zou zijn, net als huiselijk geweld. Dat bleek mee te vallen. Stalking laat vele sporen achter: mailtjes, brieven, buren die de stalker voor de deur van het huis van het slachtoffer zien staan, enzovoorts.” Stalkingszaken die voor de rechter komen leiden bijna altijd ook tot een veroordeling, er zijn weinig vrijspraken, net als bij andere delicten.

Aanpak van stalkers blijft lastig
Het aanpakken van een stalker is moeilijk, juist omdat ze vaak in herhaling vervallen. “Dat komt omdat de daders gedreven worden door een obsessie voor het slachtoffer. Bovendien weten zij vaak voor zichzelf hun eigen gedrag goed te praten”, legt Malsch uit. “Ze ‘kwamen het slachtoffer bij toeval tegen’, ‘het slachtoffer zocht hen zelf op’, ze ‘kwamen alleen langs om hun kinderen te zien’, ‘het slachtoffer heeft er toch geen last van’, et cetera. Dat heeft als gevolg dat de daders niet tot inzicht in het eigen gedrag komen, en maar blijven doorgaan.”

Stalkingsmogelijkheden zijn ook uitgebreid door internet en social media. “Vroeger schreef een stalker een brief, plakte daar een postzegel op, en liep naar de brievenbus. Tegenwoordig zijn er allerlei elektronische manieren om iemand lastig te vallen. Dat maakt het ook moeilijker om stalkers tegen te houden.”

Wanneer stopt een stalker
Of stalkers echt kunnen genezen weet Malsch niet. “Maar van de stalkers die voor de eerste keer werden veroordeeld, stopte het grootste deel na een veroordeling, zo bleek uit ons onderzoek. Alleen de stalkers die al verschillende keren eerder waren veroordeeld, vervielen steeds weer in hun oude gedrag. Dat betekent dat het goed is om er vroeg bij te zijn, dus de eerste keer dat de stalker in contact met justitie komt, meteen een reactie laten volgen.”

Volgens Malsch is er nog een reden waarom stalkers stoppen met het volgen van hun slachtoffer: “Soms houden stalkers op omdat ze een nieuw slachtoffer vinden. Daar is het oude slachtoffer natuurlijk blij mee, maar het nieuwe niet.”
Meer over dit onderwerp:
Zuidlaren stalking rechtbank tbs Marijke Malsch
Deel dit artikel: