Een doorgewinterde nazi als veearts in Annen: Hendrikus Knigge

Hendrikus Knigge
Hendrikus Knigge in de krant © Delpher
Het is oktober 1970. De dan 66-jarige veearts Hendrikus Knigge uit Annen, landelijk voorzitter van de Jan Hartmanstichting, (Hartman was een bekende SS'er) wil een feestelijke bijeenkomst voor zijn stichting organiseren in Café-Hotel en hengstenhouderij Hoving in Donderen. Het feestje is bedoeld als reünie voor de leden van de stichting, onder anderen oud-SS'ers en oud-NSB'ers en oud-Oostfrontstrijders.
Tekst gaat door na de foto
Kop krantenartikel over Knigge, Nieuwsblad van het Noorden 20 okt. 1970
Kop krantenartikel over Knigge, Nieuwsblad van het Noorden 20 okt. 1970 © Delpher
Binnen mum van tijd krijgt de Nederlandse pers er lucht van en leidt de voorgenomen reünie tot grote ophef in het hele land. De burgemeester van Vries bemoeit zich er mee en Knigge, die zich - ook naar eigen zeggen - helemaal nergens voor schaamt, staat elke journalist te woord. De uitbater trekt zich terug. Het feest gaat niet door.
Veearts Knigge was zo radicaal dat zelfs de Duitse machthebbers hem soms terugfloten
Sienus Nijborg

'Nog fanatieker dan de Duitsers'

In het onlangs verschenen en herziene boek van historisch onderzoeker Sienus Nijborg over het nationaalsocialisme in Anloo en omliggende dorpen en NSB-voorman Gerhardus Dieters, is ook een rol weggelegd voor de fanatieke Knigge. Hij werkte als veearts voor de nazi's en maakte carrière als Obersturmbannführer voor de Waffen SS.
Nijborg: "Knigge komt oorspronkelijk uit Wildervank. Voor de oorlog werkt hij als veearts in de Achterhoek, daar pruimen ze hem niet vanwege zijn verbinding met het nationaalsocialisme. Hij vertrekt naar Amsterdam en belandt in het vaarwater van de heel radicale vormen van het nationaalsocialisme. Knigge was zo radicaal dat zelfs de Duitse machthebbers hem soms terugfloten omdat hij te pas en te onpas spullen en paarden in beslag nam en daarbij ook geweld gebruikte. Dat gaf veel onrust. Hij was soms nog fanatieker dan de Duitsers."
Sienus Nijborg
Sienus Nijborg verdiepte zich in Hendrikus Knigge © RTV Drenthe / Sophie Timmer

'Gezelligheidsvereniging voor oud-NSB'ers'

"Hij werd tot 14 jaar detentie veroordeeld; heeft ook in Veenhuizen gezeten. Uiteindelijk komt hij omstreeks 1953 in Annen terecht. Hij blijft er zijn vrienden ontmoeten uit zijn tijd aan het oostfront en verenigt de harde kern van de nazi's. Hij wordt voorzitter van de Jan Hartmanstichting, een soort gezelligheidsvereniging voor oud-strijders en oud-NSB'ers", weet Nijborg.
"Knigge is een voorstander van optreden in de openbaarheid en zeggen waar het op staat, qua nationaalsocialistische overtuiging. Dat botst wel eens met andere stromingen binnen de stichting", vervolgt de historisch onderzoeker. De voorgenomen bijeenkomst in Donderen in 1970 gaat dan wel niet door. "Maar er vinden nog steeds bijeenkomsten plaats van oud-strijders, ook met Duitse lotgenoten."
Tekst gaat door na de foto
Algemeen Dagblad, 20 oktober 1970
Fragment Algemeen Dagblad, 20 oktober 1970 © Delpher

Omgekomen na verkeersongeluk

"Knigge heeft een veeartsenpraktijk in Annen. Daar heeft hij ook veel klanten uit oude nazi-kringen. Als hij zijn 25-jarig jubileum viert komen ze er met gestrekte arm binnen. In 1971 komen hij en zijn vrouw om bij een auto-ongeluk. Hij botst op een Duitse vrachtauto. Er zijn geen kinderen en vervolgens hoor je er nooit weer wat van. Maar hij is wel bekend in Annen." Nijborg heeft met een aantal boeren of kinderen van die boeren van destijds, gesproken. "Die zeggen: 'Hij botste ook wel vaak met de mensen', omdat hij zo onbehouwen was en geen grenzen kende wat zijn opvattingen betrof."
'Herken je me nog? Ik ben Knigge!', 'Knigge?' zegt die boer, en jaagt hem van zijn terrein af.
Sienus Nijborg
Zo gaat hij na de oorlog spontaan bij een boer op bezoek, waar hij in de oorlog paarden in beslag had genomen, en zegt: 'Herken je me nog? Ik ben Knigge!', 'Knigge?' zegt die boer, en jaagt hem subiet van het terrein af. "Dat hij daar komt, het feit alleen al!", Sienus Nijborg schudt zijn hoofd.
Het hele gesprek met Sienus Nijborg is te horen in Drenthe Toen, Radio Drenthe, zondag 2 oktober van 12.00-14.00 uur en daarna via Uitzending Gemist.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl