Herinneringscentrum Kamp Westerbork staat stil bij ontruiming Joodse werkkampen

kamp westerbork
Herinneringscentrum Kamp Westerbork © Hollandse Hoogte/Dolph Cantrijn
Vandaag is het tachtig jaar geleden dat de Joodse werkkampen in Nederland werden ontruimd. De Joodse dwangarbeiders werden in de nacht van 2 op 3 oktober 1942 onder bewaking naar kamp Westerbork gebracht. Ook hun gezinsleden werden opgehaald. In totaal ging het om 12.000 mensen. Kamp Westerbork raakte met de nieuwe gevangenen die nacht overvol.
In de dagen en weken daarna werden de meeste mensen gedeporteerd en vermoord in de vernietigingskampen. "Het begon allemaal met de Joodse werkkampen", vertelde Niek van der Oord van de Stichting Joodse Werkkampen in 2019 tegen RTV Drenthe. "Die waren het voorportaal voor Kamp Westerbork en de vernietigingskampen in het Oosten."
Door de steeds strengere anti-Joodse maatregelen van de Duitse bezetter werden Joodse mannen ontslagen of raakten ze hun bedrijf kwijt. Vanaf januari 1942 kwam het bevel om Joodse werklozen over te brengen in kampen die in de jaren dertig waren opgezet door de Nederlandse regering in het kader van de werkverschaffing. In Drenthe waren veertien Joodse werkkampen, in heel Nederland meer dan veertig.
Een overzicht van de werkkampen in Drenthe:
In de loop van 1942, na het definitieve besluit van de nazi's om de Joden te deporteren en te vermoorden, verslechterden de omstandigheden in de Joodse werkkampen. Er werd appel gehouden, tijdens inspecties moesten de bewoners in de houding staan. Het voedselrantsoen werd kleiner en en verlof werd niet meer toegestaan. Veel Joodse arbeiders zagen maanden hun gezin niet.
De werkkampen bleken een val. "We weten nu dat het echt een stap is geweest in de vervolging van de Joden, en met name in het samenbrengen van de Joden in ons land. Vrij snel nadat de nazi's begonnen met de deportaties, werden de werkkampen leeggehaald", vertelde voormalig directeur Dirk Mulder van Herinneringscentrum Kamp Westerbork eerder tegen RTV Drenthe.
Hij denkt niet dat de Joden hun lot vermoedden. "De meeste mensen die in de herfst van 1942 werden gedeporteerd, kregen pas door dat het misging toen ze bij de gaskamers aankwamen."
Artikel gaat verder onder de foto
Interieur barak joods werkkamp
Interieur van een barak in een Joods werkkamp © RTV Drenthe/serge vinkenvleugel

Collectie geschonken

In 2019 kreeg het Herinneringscentrum de hele collectie van Stichting Joodse Werkkampen Drenthe en Friesland geschonken. Het gaat om schilderijen, foto's en gebruiksvoorwerpen, zoals zeep, en een klokje. "Ik was een keer in Vledderveen bij een man die iets kon vertellen over Joodse werkkampen", vertelt Van der Oord. "Zijn vader had Joodse arbeiders geholpen. Hij loopt op een gegeven moment naar de schoorsteenmantel en pakt een ouderwets klokje. Hij zei: 'Dit klokje heeft mijn vader vlak voor de ontruiming van het werkkamp in Vledder gekregen'. De Joodse man wilde dat de man uit Vledder het klokje voor hem bewaarde tot na de oorlog. Hij keerde nooit terug."
Artikel gaat verder onder de video
Het Herinneringscentrum Kamp Westerbork staat stil bij de ontruiming van de Joodse Werkkampen. Deskundige Lion Tokkie schetst in een lezing een beeld van de Joodse werkkampen in 1942. De lezing begint om 14.00 uur.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl