Remkes: binnen een jaar af van 500 tot 600 grootste stikstofuitstoters

Koeien in een stal
Johan Remkes: snel af van uitstoot 500 tot 600 grootste stikstofvervuilers © RTV Drenthe / Kim Stellingwerf
Het kabinet moet zorgen dat 500 tot 600 grote veehouderijen en andere stikstofuitstoters in de buurt van kwetsbare natuurgebieden binnen een jaar stoppen. Liefst vrijwillig, maar als dat niet lukt gedwongen. De compensatie moet "zo ruimhartig mogelijk" worden.
Dat is een van de adviezen van stikstofbemiddelaar Johan Remkes, zo schrijft de NOS. Hij sprak de afgelopen maanden met boeren, bestuurders en andere betrokkenen bij de stikstofcrisis.

'Nieuwe vormen van landbouw'

De bemiddelaar ziet een toekomst voor zich met 'minder agrarische bedrijven'. Volgens hem zullen 'nieuwe vormen van landbouw groot moeten worden'.
De sector moet 'in lijn worden gebracht' met de eisen op het gebied van klimaat, dierenwelzijn, water, bodem, gezondheid en cultuur, somt Remkes op. Toch blijft er dan volgens hem ruimte voor een 'sterke en bloeiende agrarische sector'.

'Natuur centraal stellen'

Het kabinet moet 'de staat van de natuur' meer centraal gaan stellen in plaats van vooral naar stikstofcijfers te kijken, vindt bemiddelaar Johan Remkes. Wat hem betreft moet wel worden vastgehouden aan de stikstofdoelen voor 2030, maar moet het in sommige gevallen ook mogelijk zijn om meer tijd te nemen.
Als in een gebied bijvoorbeeld het natuurherstel 'voldoende op koers ligt en het resterende probleem met iets meer tijd via natuurlijk verloop kan worden opgelost', dan moet uitstel wat Remkes betreft mogelijk zijn. De stikstofadviseur raadt aan om 2025 en 2028 als 'ijkmomenten' te kiezen, om te kijken hoe de vlag er dan bij hangt. Uitstel mag dan wel alleen om 'dwingende inhoudelijke redenen', politieke afwegingen mogen geen rol spelen, benadrukt Remkes.

Heftige emoties

Johan Remkes is tijdens de gesprekken geschrokken van de 'oprechte wanhoop die in ogen van redelijke mensen te zien was' tijdens de gesprekken met de boeren. Volgens hem heeft een deel van de boeren het gevoel 'als verliezer in het verdomhoekje te worden gezet'. Er is volgens hem geen boer te vinden die niet om de natuur geeft. Dat wordt volgens Remkes te vaak vergeten.
Volgens Remkes heeft de agrarische sector te maken gehad met 'zwalkend beleid'. Daardoor zijn veel agrarisch ondernemers tegenover de overheid komen te staan. Als voorbeeld noemt Remkes het afschaffen van de melkquota in 2015 en de invoering van de fosfaatrechten in 2017. "Het gevolg is dat boeren die na 2015 door de overheid en financiers werden gestimuleerd uit te breiden nu met dure en grote stallen zitten waarin niet voldoende dieren kunnen worden gehouden om rendabel te zijn", stelt Remkes.

'Kaartje minister moet van tafel'

Wat Remkes betreft moet aan 'een groot aantal wensen' van de landbouw tegemoet worden gekomen. Zo zou de kritische depositiewaarde (KDW), een benadering van de stikstofconcentraties die natuurgebieden aankunnen, op termijn uit de wet kunnen. Ook het veelbesproken kaartje uit de eerste plannen van minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) moet van tafel, stelt Remkes. Op de kaart was per gebied aangegeven met hoeveel procent de stikstofuitstoot moet worden verminderd. Van der Wal zei al eerder dat de kaart 'indicatief' is.
Remkes benadrukt dat zijn rapport 'een denklijn is' en geen definitief plan. Liefst komt er wat hem betreft in overleg met de sector een veelomvattend 'landbouwakkoord' voor de toekomst. De sector moet perspectief worden geboden, benadrukt hij verder.
Wat de bemiddelaar betreft moet er een 'nationaal innovatieprogramma' komen, want vernieuwingen in de sector zijn de komende jaren wel degelijk 'een serieuze oplossing' volgens Remkes. Hij voegt eraan toe dat hij beseft dat het 'ingewikkelde en emotionele keuzes zijn, die ondernemers direct raken'.
In het rapport wordt ook een oplossing voorgesteld voor 2500 boeren die eerder een melding deden over hun stikstofuitstoot, maar nog altijd zonder vergunning zitten. Zij moeten die vergunning alsnog met voorrang krijgen. Die groep staat bekend als de zogeheten PAS-melders.

Oproep aan kabinet en boeren

Stikstofbemiddelaar Johan Remkes heeft de presentatie van zijn advies afgesloten met oproepen aan het kabinet én aan de agrarische sector. De VVD'er roept het kabinet op om 'in te zien dat een andere, betere koers nodig en mogelijk is'. Zijn rapport noemt hij 'in feite een welkomstgeschenk' voor de nieuwe minister van Landbouw, Piet Adema van de ChristenUnie. Die moet 'het land ingaan op de zeepkist, luisteren en inhoudelijk antwoorden', adviseert Remkes.
Het advies aan de boeren is om 'weer structureel aan overlegtafel te verschijnen en zoveel mogelijk met een mond te spreken'. Gebeurt dat niet, dan schiet de achterban daar niks mee op. "Gezamenlijk optrekken is cruciaal voor de toekomst van de landbouw."

Reactie ministers

'Het mooiste cadeau', zegt de kersverse minister van Landbouw Piet Adema over het rapport van Remkes. Hij hoopt dat het de eerste stap gaat zijn richting een herstel van vertrouwen en beter overleg tussen de politiek en de boeren. Desondanks denkt de minister dat het onontkoombaar is dat er 'grote beslissingen die pijn zullen doen' gemaakt zullen moeten worden. Toch benadrukt hij dat er een toekomst is voor de landbouw in Nederland. Het ChristenUnie-lid geeft aan de komende tijd het land in te willen gaan om te praten met zowel boeren als natuurorganisaties. Ook zegt hij dat het kabinet duidelijk aan zal geven hoe het boeren gaat helpen met de veranderingen die op stapel staan.
Stikstofminister Christianne van der Wal trekt het zich aan dat boeren 'onrust en zorgen' hebben over de stikstofaanpak. "Ik besef hoe erg dat is en dat spijt mij ook", zegt ze. De minister geeft toe dat het kabinet te weinig perspectief heeft gegeven aan de agrarische sector. Ze hoopt dan ook dat het rapport van Remkes bijdraagt aan 'vervolgstappen' met de landbouwsector, en dat er door alle betrokken partijen gewerkt zal worden aan 'verbinding'.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl