'Medewerkers opvang overlastgevers Hoogeveen gebruiken onrechtmatig geweld'

AZC Hoogeveen
Medewerkers htl Hoogeveen gebruiken onrechtmatig geweld © RTV Drenthe / Wiedse Veenstra
Medewerkers van de speciale opvanglocatie in Hoogeveen voor asielzoekers die veel overlast veroorzaken, gebruiken geweld terwijl dat helemaal niet mag. Ook zijn de voorzieningen op de zogenoemde handhaving en toezichtlocatie (htl) in Hoogeveen niet goed genoeg. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid. Die heeft deze zomer naar aanleiding van signalen dat het mis ging, onaangekondigde bezoeken afgelegd en camerabeelden bestudeerd.
De inspectie heeft moeite met het ingrijpen van de zogenoemde woonbegeleiders die daar werken. Zij zijn niet bevoegd om geweld of dwang te gebruiken, maar blijken dat soms wel te doen. Op de locatie werken ook andere medewerkers, onder wie boa's, die meer bevoegdheden hebben.

'Zorgwekkend'

In het voorjaar kreeg de inspectie signalen van vermeende misstanden op de locatie in Hoogeveen. "Het beeld was dusdanig zorgwekkend dat we tien inspecteurs, met verschillende achtergronden, hebben ingezet. Je kan dus spreken over een grote operatie", licht de Inspectie Justitie en Veiligheid toe tegen RTV Drenthe.
"Het ging om het totale pakket, en dat bestond onder meer uit een onaangekondigd bezoek van twee dagen en het bekijken van registratiesystemen. We hebben zeer brede bronnen geraadpleegd. Daaruit bleek dat er door medewerkers disproportioneel geweld werd gebruikt, waar geen juridische basis voor bestaat."

'Een klap of schop'

De inspectie meldt talrijke voorbeelden gehoord te hebben "van incidenten waarbij asielzoekers een klap of schop kregen. Ook in gevallen waarin de asielzoeker niet agressief was of zelfs al wegliep. Enkele woonbegeleiders zeggen dergelijke uitoefening van geweld en dwang normaal te vinden, terwijl dat alleen in gevallen van zelfverdediging, en dus als laatste redmiddel, geoorloofd is. Het is onduidelijk hoe ver de boa's mogen gaan in het toepassen van dwang, dat laat de inspectie nog uitzoeken", zo schrijf de inspectie.
De mensen die in Hoogeveen zitten, mogen tijdelijk niet meer in een normaal asielzoekerscentrum wonen. "Daarmee laten we zien dat we hun gedrag niet tolereren en zorgen we voor veiligheid en leefbaarheid in de azc's", schrijft het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) daar zelf over op de website. Er is plek voor vijftig mensen, die bijvoorbeeld vernielingen plegen of geweld gebruikt hebben.

Reactie ministerie

Staatssecretaris Eric van der Burg gelooft niet dat er "sprake zou zijn van een patroon" van te veel en te zwaar geweld in de opvang voor overlastgevende asielzoekers in Hoogeveen. De staatssecretaris zegt in een reactie wel dat er weleens incidenten zijn, maar dat het gaat om uitzonderlijke situaties die vervolgens ook onderzocht worden. Hij is het ook niet eens met de kritiek dat de bewoners te weinig toegang hebben tot een advocaat.
In de handhaving en toezichtlocatie (htl) in Hoogeveen is plek voor vijftig mensen die in de reguliere asielopvang problemen hebben veroorzaakt. Volgens Van der Burg juist moet daar wel rekening mee gehouden worden bij de beoordeling of er te veel geweld is gebruikt. "De doelgroep in kwestie bestaat uit asielzoekers waarbij lichtere maatregelen niet voldoende zijn gebleken en begrenzing van het negatieve gedrag benodigd is." Wel erkent hij dat de inzet van disproportionele dwang en geweld "nooit gerechtvaardigd" is.

'Dagprogramma gebrekkig'

Het is ook de bedoeling dat mensen begeleid worden zodat ze in het vervolg wel weer in de normale opvangketen terechtkunnen. Ook dat werkt niet goed genoeg, stelt de inspectie. Het dagprogramma wordt omschreven als "gebrekkig". Behalve eten en corvee zijn er geen andere activiteiten zoals gedragstrainingen en sport. Hierdoor ligt volgens de inspectie verveling op de loer "en dit leidt juist tot meer overlast en negatief gedrag, in plaats van gedragsverbetering".
De staatssecretaris erkent dat niet alle medewerkers zijn toegerust om met zaken als psychische problemen en verslaving om te gaan.

Toegang advocaat

Volgens de inspectie zijn de bewoners van de htl in Hoogeveen bovendien te veel afhankelijk van de medewerkers voor zorg en ondersteuning van advocaten. Dat laatste is volgens staatssecretaris Van der Burg niet waar, omdat er juist van alles voor het contact met advocaten is geregeld. Of er inderdaad te weinig toegang is tot medische zorg, laat hij nog even in het midden omdat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd daar nu onderzoek naar doet. "Ik kijk met interesse uit naar hun bevindingen en aanbevelingen op dit vlak."

Verbeterpunten

Van der Burg zegt dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) samen met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) werkt aan duidelijkere instructies voor de medewerkers op de locatie in Hoogeveen. Ook komen er misschien extra cursussen voor de medewerkers en wordt nog eens gekeken of het gebruik van handboeien op de locatie wel goed gaat. Omdat Van der Burg "de geuite zorgen" van de inspectie "heel serieus" zegt te nemen, komt er een wekelijks open spreekuur van VluchtelingenWerk.
VluchtelingenWerk Nederland liet weten niet in de gelegenheid te zijn om te reageren op het nieuws.
'Medewerkers opvang overlastgevers gebruiken onrechtmatig geweld'

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.