Waarom staat een pompoen symbool voor Halloween?

PompoenPixabay
Pompoenen worden gebruikt als symbool voor Halloween © Pixabay
Het is nog niet helemaal zover, maar her en der zie je ze al opduiken: de uitgesneden pompoenen die als decoratie dienen tijdens Halloween. De lachende, boze of griezelige gezichten staren ons aan, al dan niet met een kaarsje vanachter de ogen.
Maar waarom staat een pompoen eigenlijk symbool voor Halloween? Deze vraag werd ingestuurd naar Zoek het uit!.
Halloween is een feest dat voornamelijk in Amerika wordt gevierd. Een hedendaagse traditie die je niet gemist kan hebben is de uitgeholde pompoen, in het Engels een Jack 'o Lantern genoemd. Er gaan verschillende geruchten over wat nu precies het verhaal is achter de uitgeholde pompoen. De traditie zou komen van een legende over een beruchte Ierse dronkaard die Jack heette:

Het verhaal van Gierige Jack

De duivel zou Jack om zijn ziel hebben gevraagd, maar daarvoor wilde Jack eerst nog wat drinken met duivel. De duivel stemde in en je raadt het al: toen de rekening kwam, was daar dat ongemakkelijke moment dat we allemaal kennen. Jack verwachtte dat de duivel zou betalen en de duivel andersom.
Houd je vast, want nu wordt het spannend. Jack was een slimmerik en overtuigde de duivel ervan om zichzelf in een munt te veranderen om de rekening te betalen. De duivel gehoorzaamde en dat heeft-ie geweten: Jack sloeg de rekening over en schoof de munt zo in z'n zak, met ernaast een zilveren kruis. De duivel zat gevangen. Alleen op voorwaarde dat de duivel hem niet meer zou lastigvallen voor tien jaar, liet de Jack de duivel vrij.
Op de eerste dag van het elfde jaar verscheen de duivel opnieuw en vroeg Jack om zijn ziel. Ook dit keer gaf Jack niet meteen toe en vroeg hij de duivel om nog een ding voor hem te doen: een appel uit de boom plukken, zodat Jack die kon eten onderweg naar de hel. De duivel klom in de boom. Maar Jack was niet van plan om te wachten op de duivel en kerfde een kruis in de bast van de boom. De duivel zat weer vast en smeekte Jack om hem eruit te halen. Dat deed Jack, maar alleen als de duivel hem voorgoed met rust zou laten.
Toen Jack stierf, kon hij niet naar de hemel: ze verweten hem dat hij met de duivel had samengezworen. In de hel was Jack ook niet welkom omdat de duivel had beloofd hem met rust te laten. Gevolg: hij was gedoemd om eeuwig rond te zwerven. De duivel gooide Jack nog wel een brandend kooltje achterna, waarmee hij zijn lange, donkere weg kon verlichten. Die stak Jack in de knol die hij aan het eten was. Zo zwierf hij voortaan rond met een zelfgemaakte lantaarn, de jack-o'-lantern.
Daarom doolt Jacks geest nu nog steeds rusteloos over de aarde. En hoe kun je die engerd het beste afschrikken? Met enge gezichtjes die je in een stuk groente kerft.
Oorspronkelijk werd dit verhaal door de Ieren uitgebeeld met een knol. Het uitgesneden gezicht in de knol moest Jack voorstellen. Na verloop van tijd werden de knolrapen vervangen door pompoenen. De reden? Heel eenvoudig: De Ieren die naar Amerika waren geëmigreerd namen dit gebruik mee, en er was een overvloed aan pompoenen in de Verenigde Staten. Bovendien is het makkelijker een pompoen uit te hollen en er een gezicht in te maken, dan om dit bij een knolraap te doen.

Halloween

Blijft de vraag, vanwaar de associatie met Halloween? Volgens het Meertens Instituut is Halloween afgeleid van het Keltische feest van Samhain, waarbij mensen zich verkleedden als geesten en demonen en vuurwerk afstaken om boze geesten te verjagen. Ook de oude Kelten waren al bedreven in het uithollen van groenten. Zij geloofden dat in de nacht van 31 oktober op 1 november de grens tussen de levenden en doden het dunst was. En om kwade geesten af te weren, kerfden ze enge gezichten in verschillende groentes. Vervolgens zetten ze een flikkerend kaarsje in hun uitgeholde knolraap.
In de loop van de eeuwen is dit feest nu Halloween geworden. Tradities van Samhain bleven, zoals het dragen van vermommingen om jezelf te verbergen voor de zielen die door je huis dwalen. Men zegt dat pompoenen met enge gezichten bedoeld waren om geesten te verjagen. En net zoals de andere tradities, bleef de pompoen dus symbool voor Halloween zoals wij het nu kennen.
Tegenwoordig is Halloween een commercieel feest geworden, waarvan de horrorachtige trekjes zich vanuit Amerika weer naar Europa en de rest van de wereld hebben verspreid. Kortom, een traditie werd meegenomen vanuit Ierland naar Amerika, werd daar omgetoverd en werd in nieuwe stijl weer teruggebracht naar Europa.

Zoek het uit!

Heb jij ook een vraag? Stuur die dan in naar Zoek het uit!

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl