Drentse LOFAR-antennes onthullen enorme gloed radiostraling

Antenne LOFAR Exloo
De waargenomen radiostraling door LOFAR-antennes © NOVA
De duizenden LOFAR-antennes - waarvan een groot deel in Drenthe - die achttien nachten gericht stonden op een gebied ter grootte van vier volle manen, hebben een grote gloed radiostraling waargenomen. Volgens de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) vingen sterrenkundigen nooit eerder van zo'n groot gebied radiostraling op.
De sterrenkundigen bestudeerden een cluster van duizenden sterrenstelsels op ongeveer een miljard lichtjaar van de aarde. Dat gebeurde vanaf Drentse grond, voornamelijk met antennes gestationeerd rond Exloo. Ook zijn antennes geplaatst in de omgeving: Friesland, Groningen en Overijssel en elders in Europa.

Prominente rol 'Drentse antennes'

"Zonder Exloo was dit zeker niet gelukt", weet Reinout van Weeren van de Universiteit en de Sterrenwacht Leiden. "Zonder deze antennes kunnen we straling niet opvangen", onderstreept hij de Drentse inbreng in het sterrenonderzoek.
Inwoners van Exloo en omgeving hebben de afgelopen tijd niks meegekregen van de bijzondere ontdekkingen aan de sterrenhemel, zegt de sterrenkenner. De antennes doen hun werk zonder dat ze duidelijk bewegen door het Drentse landschap. "Dat is anders dan bij klassieke telescopen."
Tekst gaat verder onder de foto
Lofar telescoop Exloo
Een waarneming van LOFAR 'met iets andere accenten' © NOVA
De nieuwe beelden zijn 25 keer scherper en hebben zestig keer minder ruis dan beelden die met een voorloper van LOFAR zijn gemaakt. "Dat is bijzonder, omdat de radiostraling heeft veel energie afgeeft en we dat allemaal op zulke grote afstand kunnen zien. Dit was de eerste keer dat we zo'n diepe en lange waarneming probeerden uit te voeren. En de hoeveelheid gegevens die zijn verkregen, is enorm."

Gevoeligheid antennes

De antennes stonden zover mogelijk van de mens af, veelal in landelijk gebied. Drenthe leent zich daar vanwege de dunbevolktere gebieden goed voor, vertelt Van Weeren. "Het zijn hele gevoelige antennes, ze hebben bijvoorbeeld last van schrikdraad, apparaten, auto's of andere bronnen van storing." Bovendien ligt Drenthe op een centrale positie, dicht bij Astron in Dwingeloo, het baken van de sterrenkunde in Drenthe.
"En de antennes moeten niet gebouwd, maar ook onderhouden worden. Het is fijn als ze niet te ver staan, bijvoorbeeld op de Waddeneilanden. Logistiek is het dus een goede optie."

Coma Cluster

De sterrenkundigen zitten nog vol ambities om de volgende waarnemingen te verkrijgen. Zo is de zogeheten Coma Cluster - een andere groep van duizenden sterrenstelsels - een gewild doel. "Dat is een beroemde cluster die een wat groter gebied aan de hemel beslaat en nog wat uitdagender is voor ons."
Uiteraard moeten de 'Drentse antennes' een doorslaggevende rol hierin spelen. "Bij alles wat we doen, gebruiken we ze", besluit Van Weeren.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl