Liggen er nog vliegtuigen uit Tweede Wereldoorlog in de Drentse bodem?

De EODD op vliegveld Twenthe, bij een oud wrak
De EODD op vliegveld Twenthe, bij een oud wrak © ANP
In de Gelderse gemeente Lingewaard is ruim twee weken geleden begonnen met het bergen van een vliegtuig dat daar al sinds de Tweede Wereldoorlog in de grond ligt. Daarbij vond men het stoffelijk overschot van de Duitse piloot. In dezelfde week dat ze begonnen in Lingewaard kwam een drietal voor de rechter voor het opgraven van een Spitfire in het Limburgse Meerlo.
Bij Zoek Het Uit! van RTV Drenthe kwam dan ook direct de vraag binnen: hoeveel vliegtuigen liggen er nog in de Drentse bodem?
In de Tweede Wereldoorlog kwamen er in Drenthe en de directe omgeving ruim 130 vliegtuigen naar beneden. Sommige stortten neer op de Drentse vliegvelden zoals Eelde en Havelte.

Geen volledige vliegtuigen meer

Door Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO) is een zogeheten 'Verliesregister 1939-1945' opgesteld. Het laatste vliegtuig dat neerkwam in de oorlog was een De Havilland Mosquito VI. Hij kwam in de vroege ochtend van 23 april 1945 neer bij Westerbosch, ten noorden van Schoonebeek. Piloot Nowell en navigator Haugh overleefden de crash niet.
Rob Wethly van Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe
Rob Wethly van Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe © Janet Oortwijn / RTV Drenthe
In Drenthe liggen vrijwel zeker geen hele vliegtuigen meer in de grond, weet Rob Wethly van Stichting Luchtoorlog Onderzoek Drenthe. Hij is sinds zijn twaalfde al geïnteresseerd in vliegtuigwrakken in de bodem.

Vliegtuigdeel in Norg

Wel weet Wethly dat er nog her en der gedeeltes van vliegtuigen, met stoffelijke resten, in de bodem liggen. Zo liggen er nog onderdelen in de grond bij Hoogeveen en in de omgeving van Assen. In Norg ligt zelfs nog een deel van een vliegtuig in de bodem, waar de stoffelijk overschotten van meerdere bemanningsleden inzitten.
In de bodem bij Norg moeten volgens Wethly nog drie bemanningsleden liggen van een Lancaster JB181 MG-V, van het zevende RAF Squadron. In de late avond van 8 oktober 1943 steeg het vliegtuig op in Cambridgeshire voor een bombardement op Hannover. Op vijf kilometer hoogte is het luchttoestel neergeschoten door een Duitse nachtjager, die opsteeg vanaf Leeuwarden.
Even voor half één aan het begin van 9 oktober stortte het vliegtuig neer. De zeven bemanningsleden kwamen om bij de crash. Vier bemanningsleden liggen begraven in Norg, van de andere drie wordt vermoed dat ze nog in het vliegtuigdeel zitten in de grond.
De crew van het vliegtuig waarvan een deel in Norg ligt
De crew van het vliegtuig waarvan een deel in Norg ligt © SLO Drnethe
Piloot MacPherson, bombardier Spencer, flight engineer Brine en flight sergeant Christianson liggen al in Norg begraven. Navigator Burnam-Richards, wireless operator Smallridge en boordschutter Brinton liggen vermoedelijk nog in de grond.

Opgeruimd

Dat er geen hele vliegtuigen meer in de Drentse bodem liggen is volgens Wethly logisch. "Toen de vliegtuigen neerkwamen hebben de Duitsers zelf al heel veel opgeruimd, omdat de grondstoffen nodig waren voor de oorlogsindustrie", weet Wethly. "Alleen te grote delen en op plekken die slecht bereikbaar waren lieten de Duitsers vliegtuigen liggen."
De laatste restjes zijn in Groningen en Drenthe 'opgeruimd' door 'private groeperingen' die volgens Wethly de onderdelen verkochten voor het metaal. Dat mocht tot de jaren 70 van de vorige eeuw. "Zij hebben bijna alles verwijderd." Met zijn stichting onderzoekt Wethly momenteel het vliegtuigdeel in Norg waar nog twee bemanningsleden in zitten.
Sinds 2019 is er een Nationaal Programma Berging Vliegtuigwrakken. Dit programma richt zich op de berging van vliegtuigwrakken, waarin mogelijk stoffelijke resten liggen. Het plan is om de komende tien jaar zo'n dertig tot vijftig bergingen uit te voeren. Met dit programma zijn er onder andere al een Brits vliegtuig - met piloot - uit het Markermeer geborgen. Ook is er in een vliegtuigwrak in Dalfsen Duitse stoffelijke resten gevonden, en een Britse bommenwerper in Nieuwe Niedorp had ook nog menselijke resten aan boord.

Mag je als amateurhistoricus zomaar een vliegtuig uit de bodem halen?

Kortgezegd: nee. Je mag zelf dertig centimeter diep graven. Ga je dieper en je stuit ergens op, dan moet je een archeoloog inschakelen. Dat is ook de reden waarom de drie mannen voor de rechter moesten verschijnen, voor het opgraven van de Limburgse Spitfire.
Volgens Johan Graas van Stichting Aircraft Recovery Group mag je vanwege de archeologiewet niets opgraven dat ouder is dan 50 jaar. Hij is van mening dat de vliegtuigwrakken niet onder de archeologische wet vallen en dat de stichting vooral vliegtuigen opgraaft om de stoffelijke resten in de vliegtuigen een graf te geven.

Zoek Het Uit

Zo kom je dus elke week iets meer te weten over Drenthe. Heb je ook een prangende vraag? Stuur een bericht naar Zoek Het Uit!
En dat kan hieronder:

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl