Werelderfgoed of niet, Koloniën van Weldadigheid laten elkaar niet los

Eigenlijk hadden de zeven samenwerkende Koloniën van Weldadigheid als één geheel op de werelderfgoedlijst van UNESCO willen verschijnen. Maar adviesorgaan Icomos is duidelijk. Drie van de zeven koloniën zijn niet 'gaaf' en authentiek genoeg.
En daar kan je ook de kolonie Boschoord bij rekenen.  Misschien wel één van de mooiste straatjes uit de tijd van de armenkoloniën, maar volgens Icomos dus niet authentiek genoeg. Boschoord wordt overigens niet gezien als een zelfstandoge kolonie, maar als onderdeel van Frederiksoord en Wilhelminaoord.

De drie die afvallen zijn Ommerschans en Willemsoord in Overijssel en Merksplas in België.

Erkenning
Gedeputeerde Cees Bijl heeft namens alle betrokken partijen gesprekken gevoerd met adviesorgaan Icomos van UNESCO. Er is, zo zegt hij, best veel gewonnen. Er is erkenning van het feit dat er vrije en onvrije koloniën waren. In de vrije koloniën Frederiksoord en Wilhelminaoord kreeg je de kans om een nieuw bestaan op te bouwen. Hield je je niet aan de strenge regels, dan werd je verbannen naar de strafkolonie Veenhuizen of Ommerschans.

Maar in Ommerschans is bijna niets meer te zien. Datzelfde geldt voor Willemsoord. "Er is veel verdwenen en er is veel tussen gebouwd. Bijvoorbeeld een snelweg en een spoorlijn in Willemsoord. De optelsom is dat er te weinig zichtbaar is. Maar de samenhang van de zeven blijven we uitdragen. Ik denk dat ook een leek ziet dat op de ene plek de afgelopen 200 jaar meer is toegevoegd dan op de andere. Je moet het accepteren. Maar goed, Veenhuizen, Frederiksoord en Wilhelminaoord vallen er wel in. Daar zijn we positief over. En Merksplas heeft nog de mogelijkheid om toegevoegd te worden in de toekomst."

Tekst gaat verder onder het interview met gedeputeerde Cees Bijl.


'Dezelfde geschiedenis'
Directeur Minne Wiersma van de Maatschappij van Weldadigheid was niet direct betrokken bij het besluit over de nominatie. Zijn organisatie is wel de bakermat van alles en dus een belangrijke partij. Wiersma kan wel leven met het advies. "Je moet toch naar de positieve kant kijken. De koloniën worden als geheel gezien in de geschiedenis. Dat is een positief element. Natuurlijk is het jammer dat er drie af vallen. Maar we houden elkaar vast. We hebben dezelfde geschiedenis."

In de gemeente Steenwijkerland wordt met teleurstelling gereageerd op het negatieve oordeel over Willemsoord. Maar tegelijkertijd is wethouder Trijn Jongman ook hoopvol: "Ik zie het als iets positiefs dat een deel van de koloniën wel de erfgoedstatus kan krijgen. Zodra die er is, kunnen Willemsoord en Ommerschans wellicht nog meeliften." De wethouder kijkt uit naar volgend jaar, dan viert Willemsoord het 200-jarig bestaan van die kolonie. 

Tekst gaat verder onder de video met wethouder Trijn Jongman.


Het vervolg
Op het provinciehuis in Assen krijgen ze het de komende maanden nog druk. Er moet een aangepast dik dossier worden gemaakt. De minister moet daar naar kijken en aangeven dat het wordt ingediend. Dat indienen is begin 2020 bij UNESCO in Parijs. Uiteindelijk besluiten de landen in het comité van UNESCO begin juli in China over de aanvraag. 

Maar daar geloven de samenwerkende partijen wel in volgens gedeputeerde Cees Bijl. Bijl gaat naar China om bij de vergadering van UNESCO te zijn. "Op het moment dat ik het vliegtuig weer uit stap vanuit China in Nederland, lijkt me dat een mooi moment om de bordjes met werelderfgoed te onthullen ergens in Drenthe." Dat kan bijna niet anders zijn dan in Frederiksoord. De plek waar generaal Johannes vd Bosch in 1818, 201 jaar geleden, zijn plan om de armoede in Nederland te bestrijden te uitvoer bracht.