Stolpboerderij in Meppel is zeldzaam verschijnsel en wordt monument

stolpboerderij meppel
Deze oude stolpboerderij tussen Meppel en Nijeveen wordt gemeentelijk monument © RTV Drenthe / Margriet Benak
De Noord-Hollandse stolpboerderij De Kikkerij in Meppel wordt een gemeentelijk monument. Dat heeft het college van B en W besloten. Historisch onderzoek heeft uitgewezen dat het boerderijtype een zeldzame verschijning is in het Drentse landschap. Ook is het gebouw uit 1860 'waardevol vanwege de hoge mate van gaafheid van de vorm en structuur', meldt het onderzoeksrapport.
De historische stolpboerderij staat in het vroegere ontginningsgebied tussen Meppel en Nijeveen. De gemeente Meppel heeft jaren geleden het boerderijpand met veeschuren en omliggende agrarische grond aangekocht vanwege verdere ontwikkeling van de woonwijk Nieuwveense Landen.

Zeldzaamheid in Drenthe

Erfgoedorganisatie Het Oversticht deed afgelopen jaar in opdracht van B en W nader onderzoek naar de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde van De Kikkerij. En die is groot, zo luidt de conclusie. Het boerderijtype is waardevol, vanwege de zeldzaamheid in zijn verschijningsvorm, niet alleen voor Meppel en omstreken, maar zelfs op provinciaal niveau.
De Meppeler stolpboerderij aan de Dekkerweg is een vreemde eend in de bijt in Drenthe. De bijzondere bouwstijl van dit boerderijtype komt vooral voor in Noord-Holland. De boerderij zou daar van origine dan ook vandaan komen.

Op turfschip naar Drenthe

Het verhaal wil dat de boerderij moest wijken voor de stadsuitbreiding van Amsterdam. Daar zou het voor afbraak zijn verkocht. In onderdelen zou het pand, met onder meer de houten gebinten van de draagconstructie, op een leeg Drents turfschip zijn geladen, en via de Zuiderzee naar Meppel zijn gevaren.
De Drentse turfschipper Johannes Nijmeijer zou de bouwmaterialen hebben meegenomen als ballast, om met zijn turfschip veilig over de Zuiderzee te kunnen varen. Eenmaal terug in Meppel zou hij de stolpboerderij in 1860 in het net ontgonnen veengebied tussen Meppel en Nijeveen weer hebben opgebouwd. Hij was vermoedelijk de eerste pachter, en werd in 1899 eigenaar.
Verhaal gaat verder onder de foto
Stolpboerderij Meppel
De Meppeler stolpboerderij is in Drenthe een zeldzaamheid © RTV Drenthe / Margriet Benak

Hooiberg in het hart

De stolpboerderij bestaat uit een vierkante houten draagconstructie van stevige gebinten, die schuilgaat onder een rieten kap. Qua verschijningsvorm lijkt het dan ook op een stolp. Binnenin liggen stallen, werk- en woonruimtes rondom een zogeheten centrale tasruimte, waarin het hooi voor het vee werd opgeslagen.
Een deel van de oude gebinten is nog origineel. En volgens het onderzoek zijn in de hoofddraagconstructie ook sporen zichtbaar van hergebruik van houten onderdelen. Die zouden het verhaal van afbraak en verplaatsing vanuit het westen naar Drenthe met een turfschip ondersteunen. Maar hard bewijs is er niet voor gevonden.

Onderduikadres

De historische boerderij heeft ook nog een bijzondere rol gespeeld in de Tweede Wereldoorlog. De broers Jacques en Eduard van de Rhoer van een bekende Meppeler Joodse familie, zaten er tien maanden ondergedoken.
Ze zijn eerst Kamp Westerbork ontvlucht, en op de onderduikadressen waar ze daarna terecht kwamen bleken ze niet langer veilig. Beide broers en een vriendin doken vervolgens in 1944 onder op De Kikkerij, wat ingesloten lag tussen weilanden met hekken. Vanuit daar maakten ze de bevrijding van Meppel mee.

Bond Heemschut al in bres

In 2004 trokken de Bond Heemschut en de Historische Vereniging Meppel al eens aan de bel bij de gemeente met het oog op de grote cultuurhistorische en architectonische waarde van de stolpboerderij. Ze wilden voorkomen dat het pand plat zou gaan voor de Meppeler stadsuitbreiding, en daarmee hetzelfde lot zou ondergaan als anderhalve eeuw daarvoor bij Amsterdam.
Maar in 2004 zakte de woningmarkt in, waardoor het uitbreidingsplan van Meppel voor jaren in de ijskast belandde. Daarmee was het directe gevaar van sloop ook geweken. Maar nu Meppel alweer een paar jaar volop bezig is met bouwen in Nieuwveense Landen, is de kwestie weer actueel geworden.
Welke invulling de gemeente voor de stolpboerderij in petto heeft, is nog niet bekend. De vroegere melkveehouder mag er blijven wonen zolang er niet gebouwd wordt. Hij is blij dat de bijzondere stolpboerderij, waar ooit zijn schoonouders een boerenbedrijf met koeien en varkens hadden, als monument bewaard blijft.
Stolpboerderij Meppel
Stolpboerderij De Kikkerij in de beginjaren zestig © Eigen foto

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl