Mooi hoor zo'n ijsvloer, maar zonder scherpe schaatsen kom je nergens

schaatsen
We kunnen weer. Zorg dat de schaatsen scherp zijn. © RTV Drenthe/Robbert Oosting
Het is koud, het ijs groeit en groeit in onze provincie en de temperatuur bij schaatsliefhebbers loopt almaar verder op. De schaatsen kunnen dus uit het vet, maar alvorens het ijs te betreden kun je ze maar beter even laten slijpen, want anders glij je alle kanten op.
Hoe worden die schaatsen eigenlijk scherp geslepen en hoe vaak moet dat? Die vragen kwamen binnen bij Zoek Het Uit!

Jan Bols

Voor het antwoord op deze vraag benaderen we oud-schaatskampioen Jan Bols uit Hoogeveen. Jan heeft al jaren een winkel in zijn woonplaats en is ook nu op 78-jarige leeftijd nog druk met het slijpen van schaatsen. "Ik heb gisteren al twintig tot dertig paar schaatsen in handen gehad, veel mensen komen bij ons, die zijn goed bezig", zegt de Hoogevener. "Ik heb zelf nog niet geschaatst, vorige winter wel, maar het viel me toen wel wat tegen hoor. Ik was toch wat stram en wiebelig. Maar natuurlijk zal ik het ook nu wel proberen."

Ronding

Bij Bols in de zaak gaat het slijpen deels machinaal. "We maken eerst een ronding in het ijzer", gaat de Drentse schaatsheld verder. "Veel mensen denken dat de ijzers helemaal recht zijn, maar dat is niet zo, ze moeten een beetje rond zijn geslepen, dan glij je gemakkelijker over het ijs." Overigens is die ronding met het blote oog nauwelijks waarneembaar. Vervolgens worden de schaatsen ook met de machine geslepen, maar deels soms ook met de hand.

Slijpblok

Het is natuurlijk ook mogelijk thuis je schaatsen te slijpen. Maar daar moet je wel de goede apparatuur voor hebben. Belangrijk attribuut voor het slijpen is het zogeheten slijpblok. De schaatsen moeten daar goed recht in staan, weet Jan Bols. Ze moeten even hoog in het blok staan, anders worden de ijzers niet allebei even scherp.
Zie hieronder het slijpblok. Tekst gaat verder onder de foto.
Schaatsenslijpen
Zorg dat je de schaatsen goed scherp hebt © ANP

Beschadiging

Met een speciale vlakke slijpsteen worden de ijzers scherp gemaakt. Je beweegt deze steen van achteren naar voren over het ijzer. Belangrijk hierbij is de steen wat scheef te houden en af en toe wat te verplaatsen, want er ontstaan groeven in en je moet zorgen dat de steen vlak blijft, weet ook schrijver dezes, die jaren zelf schaatsen sleep. De steen raakt dus iets beschadigd, maar ook het ijzer van de schaats. Daarop ontstaan zogenoemde bramen en die verwijder je weer met een speciaal steentje. Bramen zijn in dit geval stukjes metaal die naar de buitenkant uitsteken.

Polijsten

Wanneer beide ijzers goed scherp zijn en vrij van bramen, moeten ze nog gepolijst worden. Ook daarvoor is een aparte steen nodig. Die maakt de ijzers glad waardoor ze beter over het ijs glijden. Tot slot is het goed nogmaals met het braamsteentje langs de ijzers te gaan om alle oneffenheden weg te werken. De schaatsen zijn dan klaar voor grote tochten over de ijsvloer.
Zie hieronder ons bezoek in februari 2021 aan Intersport Jan Bols. Ook in coronatijd hadden ze het daar druk met schaatsenslijpen. Tekst gaat daarna verder.
Schaatsen slijpen bij Jan Bols
Jan Bols (geboren in 1944 in Hoogeveen) had er al een wielercarrière opzitten toen hij zich nadrukkelijk op schaatsen ging richten. Zijn grootste kracht als schaatser lag op de lange afstanden. Zijn strijdlustige manier van rijden bezorgde hem een grote populariteit. Het lied 'Heya Jan Bols' werd een hit. Hij was een tijdgenoot van Ard Schenk en Kees Verkerk. Bols versloeg Schenk toen hij in 1971 de nationale titel veroverde.
In datzelfde jaar ontglipte hem in Heerenveen op curieuze wijze het Europees kampioenschap. Na de 500 en de 5000 meter bezette Bols de eerste plaats. Op de 5 kilometer vergat hij van baan te wisselen en ondanks het daardoor afleggen van een langere afstand (hij reed extra buitenbochten), betekende dat diskwalificatie.
Zijn beste internationale resultaten waren derde plaatsen bij de Europese kampioenschappen (1972) en de Wereldkampioenschappen (eveneens 1972). Daarnaast verbeterde hij twee wereldrecords. Hij was deelnemer aan de Olympische Spelen van Grenoble (1968) en Sapporo (1972) en hield daar drie olympische diploma's aan over (twee keer achtste op de 5000 meter en in Sapporo ook nog een vierde plek op de 10.000 meter).
In 1974 zette Jan Bols een punt achter zijn topsportcarrière en richtte hij zich op zijn sportzaak in Hoogeveen.
Bron: Het Geheugen van Drenthe

Aanzetstaal?

Onze radiopresentatrice Anouk is van mening dat ze het aanzetstaal waarmee ze thuis de keukenmessen scherp houdt ook wel op haar schaatsen kan gebruiken. Dat vindt Jan Bols in ieder geval geen goed idee. "Dat is een gekke gedachte", zegt de oud-kampioen. "Dat doe je niet goed, dan worden je schaatsen stomp".

Regelmatig laten slijpen

Volgens Bols is het belangrijk om regelmatig je schaatsen te laten slijpen. "Als je met de nagel van je duim langs het ijzer gaat, dan zie je of de schaats stomp is of nog een beetje scherp", vervolgt Bols. "Als de nagel blijft haken, dan is het ijzer nog scherp, glijdt de nagel er zo langs, dan is het stomp". Het is bovendien zo dat het lastiger is om de schaats weer scherp te krijgen wanneer die erg bot is, weet schrijver dezes, dus laat ze regelmatig slijpen.
Zie hieronder hoe Henk Veenhof uit Norg schaatsen sleep aan het Paterswoldsemeer, dat begin 2021 dichtgevroren was. Tekst gaat daarna verder.
Schaatsen slijpen aan het Paterswoldse Meer

Zoek Het Uit!

heb je ook een vraag
het kost je geen duit
wij beantwoorden graag
dus benader Zoek Het Uit!
Dat kan hieronder:

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl