​Drenthe wil geen dwang van Rijk bij klimaatmaatregelen en energietransitie

In het Klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategie wil een groot deel van Provinciale Staten geen dwang van de Rijksoverheid.
De gedwongen plaatsing van windmolens in de Veenkoloniën ligt nog vers in het geheugen. Den Haag heeft dwang als mogelijkheid wel.

Binnenkort moeten Gedeputeerde Staten een handtekening onder het Klimaatakkoord met het kabinet zetten. Maar PS willen er nog een keer over praten, ook over de zogeheten Regionale Energie Strategie (RES). Daarin staat hoe en waar we duurzame energie gaan opwekken.

Wat is het Klimaatakkoord?
Om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, en het liefst 1,5 graad, sloten 192 landen het Klimaatakkoord van Parijs. De afspraken uit het Klimaatakkoord van Parijs zijn vertaald in de Nederlandse Klimaatwet. In die Klimaatwet is als streefdoel voor 2030 een reductie van 49 procent van de broeikasgasuitstoot ten opzichte van 1990 opgenomen.

Verder is in de Klimaatwet vastgelegd dat het Rijk in 2019 een Klimaatplan moet opstellen, waarin de hoofdlijnen van het klimaatbeleid voor de komende tien jaar zijn opgenomen. Omdat de realisatie van de doelen afhankelijk is van de bijdrage van andere overheden, bedrijven, landbouw en maatschappelijke partijen, vormt het Klimaatakkoord de basis voor de invulling van het eerste Klimaatplan, dat eind dit jaar aan de Tweede Kamer zal worden voorgelegd.

Wat is de Regionale Energie Strategie (RES)?
Gemeenten, provincies en waterschappen hebben met het kabinet afgesproken te gaan werken aan de energieopgave voor Nederland. Het gaat hier om duurzame herwinbare energie. Het gaat vooral om elektriciteit en warmte. De provincie legt de invulling vooral neer bij gemeenten. Daarover is wel scepsis bij verschillende Statenfracties, die liever een regierol zien van de provincie. Want wat als we er samen niet uitkomen en niet voldoende doen? De RES moet in 2021 klaar zijn.

Drenthe wil geen dwang meer
In het Klimaatakkoord staat dat het Rijk uiteindelijk met dwang klimaat- of energieopdrachten kan geven aan provincies. En dat is tegen het zere been van veel Statenleden. "Dit lijkt op de Rijkscoördinatieregeling (RCC) waardoor de windmolens in de Veenkoloniën er komen. Wat ons betreft moet er staan dat de RCC verleden tijd is", zegt PvdA-Statenlid Peter Zwiers.

Zijn VVD-collega Jan Smit is nog feller. Alleen al vanwege de mogelijkheid van dwang door het Rijk wil de VVD niet instemmen met het Klimaatakkoord. Ook al zijn de bedoelingen nog zo goed. PVV'er Bert Vorenkamp steunt hem. Ook CDA'er Siemen Vegter wil extra doelstellingen vanuit het kabinet. Frank Duut van OpDrenthe: 'Je bouwt dwang niet in het Klimaatakkoord als je het niet nodig hebt." Volgens GroenLinks ligt bij de RES het zelfde gevaar op de loer: als het Rijk het resultaat niet voldoende vindt, ligt dwang op de loer.

Gedeputeerde Tjisse Stelpstra denkt te weten dat het Rijk wel heeft begrepen dat het nooit zo meer moet als met de windmolens in de Veenkoloniën. Hij is niet bang voor dwang, omdat het Klimaatakkoord met partijen overeengekomen is. "We moeten zelf met een goed plan komen, dan komt dit probleem niet voor. En als u mij vraagt om dit te regelen vraagt u het onmogelijke. Ik kan niet de wet Ruimtelijke Ordening veranderen", zegt Stelpstra. Hij doelt erop dat Den Haag altijd via die achterdeur dwang kan toepassen, ook al heb je afspraken gemaakt in het Klimaatakkoord om dat niet te doen.

Het gaat niet ver genoeg
De één wil geen dwangmaatregelen, de ander vindt het Klimaatakkoord te vrijblijvend. Voor GroenLinks, D66 en de Partij voor de Dieren gaat het allemaal niet ver genoeg. Renate Zuiker van de PvdD: "Het is een politiek compromis met het mantra: het moet haalbaar en betaalbaar en realistisch zijn. Geen harde afspraak. Als we echt werk willen maken van beperking van de CO2- en stikstofuitstoot, moeten we de veestapel inkrimpen." Ook GroenLinks-Statenlid Ewoud Bos had het graag allemaal wat concreter en ambitieuzer gezien. Bouchra Zouine van D66 vreest voor uitstel en afstel. "Het is allemaal een inspanningsverplichting, wij willen resultaatverplichting."

Over één ding zijn veel partijen het wel eens: er moet draagvlak zijn onder de bevolking. En de bevolking moet mee kunnen doen.. Eerlijke verdeling van de lusten en de lasten van klimaatmaatregelen en de energietransitie is ook veel gehoord in het debat in PS. Het is voor VVD, SP en PvdA voorwaarde voor het slagen van het klimaatbeleid.

Wat moeten we nu doen dan?
PvdA'er Zwiers is niet blij dat in het Klimaatakkoord de kleinschalige initiatieven om lokaal duurzame energie op te wekken niet mee gaan tellen in de optelsom van wat Drenthe moet gaan doen aan de winning van duurzame energie. Overigens rollen daarvan verschillende cijfers over tafel.

Volgens Statenlid Bos van GroenLinks is het simpel: "Drenthe zelf heeft op jaarbasis 14 terrawattuur (TWA) nodig, aan duurzame energie moet er nog 6 TWA bijkomen, dat is een halve TWA per gemeente, Aa en Hunze en Borger Odoorn zijn waarschijnlijk al klaar."

Wingewest Drenthe
Volgens de PvdA en CU moeten we opletten dat Drenthe geen wingewest gaat worden voor duurzame energie. CU-Statenlid Roy Pruisscher is bang dat andere regio's achterover gaan hangen in hun deel van de landelijke opdracht om 35 TWA aan hernieuwbare energie te winnen en dan naar Drenthe kijken omdat daar voldoende ruimte is voor zonneparken en windmolens.

'We kunnen niet zonder fossiel of kernenergie'
Forum voor Democratie en PVV zien het anders. FvD-Statenlid Drukker hield PS het volgende voor: CO2-uitstoot verminderen is een heel grote oncontroleerbare doelstelling. Technische onderbouwing ontbreekt, zijn gestelde doelen met de beschikbare middelen haalbaar, vraagt hij zich af. Een flinke club klimaatsceptische hoogleraren denkt volgens hem van niet. Ook ontbreekt volgens Drukker een kostenbatenanalyse en is er geen plan B als alle klimaatmaatregelen niet blijken te werken. Drukker vreest dat we onze CO2-doelen niet gaan halen en dat economische ontwrichting op de loer ligt.

FvD en PVV denken dat we het met herwinbare duurzame energie niet gaan redden. Er blijven volgens hen energiecentrales met fossiele brandstoffen nodig om aan onze toenemende energiebehoefte te voldoen. "Tenzij we inzetten op kernenergie. Frankrijk en Zweden hebben daardoor de minste CO2-uitstoot van Europa. Maar het Klimaatakkoord zwijgt hierover in alle talen", zegt Drukker. Ook PVV'er Bert Vorenkamp neemt nog geen afscheid van fossiel. "Tien jaar een Tesla opladen zorgt voor dubbel zoveel CO2-uitstoot als de nieuwste Mercedes-diesel in dezelfde periode", aldus Vorenkamp.
Deel dit artikel: