'Zoutwinning Nedmag gevaar voor Drentse bodem'

Uitbreiding van de zoutwinning onder Zuidlaarderveen, Kiel-Windeweer en Oud Annerveen moet worden voorkomen. Dat wil de actiegroep Stop Zoutwinning. Zoutwinner Nedmag uit Veendam wil de Drents-Groningse grens oversteken voor het aanleggen van nieuwe zoutwinningsputten.
Maar die zoutputten brengen volgens de actiegroep schade toe aan het drinkwater, de bodem en gebouwen.

Jean-Pierre Dessart van Stop Zoutwinning legt uit welke twee plannen Nedmag heeft om in de Drentse bodem aan de slag te gaan. "Nu de voormalige gemeente Hoogezand-Sappemeer zich zeer duidelijk heeft uitgesproken tegen een nieuwe zoutwinningslocatie van Nedmag bij Kiel-Windeweer, wil Nedmag vanuit Borgercompagnie schuin naar Drenthe toe boren. Daarnaast wil Nedmag een nieuwe zoutwinlocatie nabij Zuidlaarderveen en Oud Annerveen openen."

Bert Jan Bruning, directeur van Nedmag, laat weten dat het bedrijf sinds 2016 het voornemen heeft ook zout te winnen in Drenthe. "Dat voornemen is echter niet uitgewerkt en dus niet actueel. Wat nu op tafel ligt is een winningsplan dat betrekking heeft op vier nieuwe bronnen die gelegen zijn binnen onze bestaande locatie in Borgercompagnie.” Over dit nieuwe winningsplan zal naar verwachting eind 2020 duidelijkheid komen. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat besluit daarover.

Van kastje naar de muur
"Wij wonen in een gebied tussen drie gasvelden, met nu al flinke bodemdaling en veel schade aan gebouwen. Wij zien de gevolgen van de zoutwinning in de omgeving van Borgercompagnie. Enorme bodemdaling en te laat aanpassen van het grondwaterpeil hebben grote schade aan huizen en infrastructuur toegebracht. Bestuurders houden Nedmag de hand boven het hoofd met als argument dat de schade aan huizen misschien wel door de aardgaswinning van de NAM veroorzaakt zou kunnen zijn", legt Dessart aan Provinciale Staten uit.

Onbekende gevolgen
Rapporten van onder andere het Staatstoezicht op de Mijnen maken volgens de actiegroep pijnlijk duidelijk dat de gevolgen van zoutwinning onbekend en onvoorspelbaar zijn. "Ondergrondse cavernes, waarin het zout zit, worden niet gemeten. Niemand heeft een idee hoe ze er precies uitzien of hoe stevig ze zijn."

Waarom is zoutwinning zo schadelijk?
Behalve door bodemdaling ontstaat volgens Dessart ook schade aan gebouwen vanwege de productiemethode. Naast stoom en water, dat wordt gebruikt om het zout uit de bodem te halen, wordt ook diesel in de bodem gepompt. Dit zou volgens hem de zoutput moeten stabiliseren, zodat het 'dak' van de zoutcarverne niet instort. Vorig jaar ging het daarbij helemaal mis in een carverne waar toch een breuk ontstond. Nedmag heeft volgens Dessart geen flauw idee waar de 400.000 liter diesel uit die carverne gebleven is. "Het zou volgens de zoutwinner in een diepe poreuze grondlaag zijn weggezakt. Maar waarom doet het bedrijf dan met drones onderzoek boven het gebied om te kijken of er geen scheuren met lekkages of zinkholes zijn ontstaan?", vraagt de actiegroep zich af.

Nedmag moet op zoek naar alternatieven
In het nieuwe winningsplan van Nedmag staat te lezen dat het bedrijf actief op zoek moet naar een duurzamer alternatief voor de dieselolie die wordt gebruikt bij de winning van zout. “Ons uitgangspunt is dat het beter moet zijn voor het milieu én net zo veilig", aldus Bruning. Nedmag volgt daarmee het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen om bij nieuwe zoutwinning geen diesel meer te gebruiken als hulpstof, maar een milieuvriendelijker alternatief.

45 miljoen liter diesel
Volgens de actiegroep zit er inmiddels 45 miljoen liter diesel in de Gronings-Drentse bodem door de jarenlange zoutwinning. Nedmag heeft de verplichting dit ook weer uit de bodem te halen, maar doet dit volgens Dessart niet. Sterker nog: het bedrijf zou niet eens in kaart hebben gebracht waar alle diesel gebleven is. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SODM) wil dat zoutwinners overstappen op milieuvriendelijke vervangers voor de dieselinjectie, maar volgens de actiegroep vind Nedmag dat te duur.

Gevaar drinkwaterwinning
De uitbreidingen in de Drentse bodem zijn volgens Stop Zoutwinning een bedreiging voor de drinkwaterwinning. "De lekkage van april vorig jaar is een rechtstreeks risico voor onze drinkwaterwinning bij De Groeve. In plaats van diep door het stof te gaan en direct te stoppen met alle zoutwinning in onze regio, wil Nedmag nu vanuit Borgercompagnie onder Kiel-Windeweer zout gaan winnen. Dichter bij het waterwingebied bij Zuidlaarderveen, dichter bij natuurgebied en waterberging Tusschenwater en dichterbij het Zuidlaardermeer, om nog maar te zwijgen van de voorgenomen nieuwe zoutwinlocatie die vrijwel op de rand van het waterwingebied gepland staat." Het nieuwe winningsplan van Nedmag zou volgens de actiegroep een zeer negatief milieuscenario hebben. Alle zouttavernes, oud en nieuw, gaan volgens hen op den duur lekken.

Bruning: “We snappen dat er zorgen zijn over actuele thema’s als bodemdaling. Daarom zoeken we continu de dialoog op met onze omgeving, omdat we graag open willen zijn en antwoorden willen geven. Dit doen we bijvoorbeeld door middel van informatiebijeenkomsten en bedrijfsbezoeken."

Overheid heeft belang bij zoutwinning
Volgens de actiegroep houdt de overheid Nedmag de hand boven het hoofd. De Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM) is financieel investeerder en overheden zijn weer aandeelhouder van de NOM. Bijna alle partijen in Provinciale Staten zeggen de zorgen van Stop Zoutwinning te delen. Ze willen dat Gedeputeerde Staten helderheid verschaft over de gevolgen van de zoutwinning. Een schaderegeling vanwege de bodemdaling moet gelijk zijn aan die van de gevolgen van de aardgaswinning, inclusief omgekeerde bewijslast. Daar zijn PS en GS het over eens. En beiden willen het nieuwe winningsplan zien. Op zo’n plan mogen ze -net als bij aardgaswinning-  alleen een zienswijze indienen, het ministerie van Economische Zaken besluit of ze iets met die zienswijze doen of niet.

Volgens gedeputeerde Tjisse Stelpstra zou één van de twee plannen om de zoutwinning naar Drenthe op te schuiven van de baan zijn. Welke is volgens een woordvoerder van de provincie niet bekend. Dat moet nog blijken uit het nieuwe winningsplan dat in de maak is bij het ministerie van Economische Zaken.

Lees hier meer over de zoutwinning sinds de jaren '70 van de vorige eeuw bij onze collega's van RTV Noord.