Drentse begraafplaatsen; de schoonheid van het verval

Wat mag je allemaal doen aan onderhoud op oude begraafplaatsen? Hoe ga je om met omgevallen zerken, boomwortels die graven overheersen of een stokoude beuk die op omvallen staat? Hoe zit dat juridisch? En, ook niet onbelangrijk: wie gaat het doen?
Cursus Noordergraf
Deze en andere vragen komen aan bod in een reeks lezingen en een cursus van Landschapsbeheer Drenthe, onder de noemer 'Noordergraf' (een samenwerkingsverband tussen de Rijksuniversiteit Groningen, de erfgoedpartners en de landschapsbeheren Friesland en Drenthe).

Spic en span
Projectleider Anja Verbers houdt zelf niet van al te netjes aangeharkte dodenakkers: "Mensen hebben de neiging om te denken dat alles spic en span moet zijn. Maar de sfeer komt niet van 'keurig rechtopstaand en alles geboend'. Waarom is het erg als iets vervalt? Moet je altijd ingrijpen? Als dat niet allemaal hoeft, komt het de biodiversiteit en sfeer ten goede. Je moet keuzes maken. Maar vanuit Noordergraf stimuleren we dat je dat met terughoudendheid doet." 

Geschiedenis
Oude begraafplaatsen zijn als een museum waar je doorheen kunt lopen. Verbers: "Dat geldt voor de meeste begraafplaatsen in Drenthe. Maar sommige zijn nog niet zo oud. Zoals bijvoorbeeld in de Veenkoloniën. Veel van het gebied daar was nog veen, pas laat is dat ontgonnen."

Welke begraafplaats vindt ze zelf eigenlijk het mooist? "Mijn favoriet?" lacht Verbers verbaasd. "De Zuiderbegraafplaats in Assen vind ik echt heel erg heel mooi. Heel sfeervol. Je kunt er uren rondwandelen en je verbazen over de zerken die verdwenen zijn onder de bomen. Maar ook de begraafplaats in Gieten, daar staat een gigantisch mooie oude beuk."

Inventariseren en waarderen
De cursussen worden gegeven op begraafplaatsen waar niet meer begraven wordt, en gaan niet alleen over beheer. Verbers: "We kijken ook naar wat er al geïnventariseerd is, welke graven zijn speciaal, of bijzonder? Welk materiaal is er gebruikt? Je zou er zelfs misschien al voorzichtig een waardering aan kunnen koppelen. Als er monumenten zijn bijvoorbeeld. Veel graven zijn gelijk aan elkaar, maar er zijn ook heel bijzondere. Dat kunnen ook armoedige graven zijn. In Borger-Odoorn is het inventariseren al gedaan, en daar is ook al gewaardeerd."

De cursussen beginnen dit najaar. De lezingen zijn op de dinsdagen 24 september en 1 oktober vanaf 19:15 uur in de Waterstaatskerk in Bovensmilde. Het hele gesprek met Anja Verbers is zondag 22 september te horen in Drenthe Toen, van 19.00-21.00 uur. En daarna via uitzending gemist of de podcast.
Deel dit artikel: