De Dracula van Drenthe: dokter zet bloedzuigers in

Bloedzuigerij Meppel
De voormalige bloedzuigerij in Havelte © Hans Ladrak
Aan de Trambaanweg in Havelte is een pand te vinden dat een vrij normale boerderij lijkt, het uiterlijk verraadt niets van de boeiende historie. Maar in de negentiende eeuw waren er vijvers vol bloedzuigers te vinden. Wat deed de daar wonende dokter met die dieren? Die vraag kwam binnen bij Zoek Het Uit!
Iemand die hier onderzoek naar heeft gedaan is schrijver Hans Ladrak uit Erica. En ik sprak Duco Heun, oud-huisarts in Havelte.

Huisarts

Hans Ladrak verdiept zich vooral in bouwhistorie en ontdekte dat het pand in Havelte rond 1838 gebouwd moet zijn. Een naam die uit de archieven opborrelt is die van Albert Vos Houwink, geneesheer in Meppel van 1842 tot 1863. Hij betrok de woning aan de Trambaanweg.
Omdat in die tijd bloedzuigers werden gebruikt bij aderlatingen besloot Vos Houwink die zelf te gaan kweken, wat veel goedkoper was dan ze van elders halen. En zo werd de bloedzuigerij geboren.

Vijvers

Om aan de vraag naar bloedzuigers te kunnen voldoen liet de arts waterbassins aanleggen rond zijn huis in Havelte. Het leverde hem de naam Bloedzuigerdokter op in de omgeving. Veel artsen en apothekers zouden de dieren bij hem af hebben genomen. Toen het kweken van bloedzuigers niet zinvol meer was, zijn de vijvertjes gedempt. Het huis werd later verbouwd tot boerderij. Tegenwoordig is het een woonhuis.
Volgens Hans Ladrak is het een zeer bijzonder pand naar Frans voorbeeld. Ook Duco Heun kent de woning goed, hij kwam er regelmatig in zijn tijd als huisarts: "Altijd als ik er nog langs rijd, moet ik eraan denken dat er eens bloedzuigers werden gekweekt".
Tekst gaat verder onder de foto
Bloedzuigers
Bloedzuigers © ANP
Albert Vos Houwink
Functie: Medicus
Geboren: 1816 te Meppel
Gestorven: 1863 te Meppel
Medicus
Houwink was van 1842 tot 1863 in zijn geboorteplaats Meppel gevestigd als geneesheer. Ter afsluiting van zijn studie promoveerde hij op 27 maart 1841 met 'Nonnula de angina pectoris' in de geneeskunde en op 20 november 1841 met Stellingen in de verloskunde. Hij was van 1846 tot 1850 secretaris van de plaatselijke Geneeskundige Commissie en daarna tot zijn overlijden gewoon lid. Vos Houwink werd de 'bloedzuigerdokter' genoemd.
Bron: Geheugen van Drenthe

Aderlatingen

Lange tijd is gedacht dat de balans in het lichaam te herstellen was door bloed af te nemen, onder meer koorts zou veroorzaakt worden door te veel bloed in het lichaam. Door aderlaten dachten geneesheren het slechte bloed te verwijderen. Dat bevestigt oud-huisarts Duco Heun: "Men had nog geen andere therapieën, ze waren ervan overtuigd op deze manier ziektes de wereld uit te kunnen helpen, een heilig geloof dat het hielp", vertelt hij.
De techniek van het aderlaten wordt al vermeld in oude Egyptische geschriften. Dit werd onder meer gedaan door met een mes een sneetje in een arm te maken en het bloed op te vangen in een emmertje. Vaak werden ook bloedzuigers gebruikt. Het diertje werd op de patiënt gezet en zoog zich vol bloed. Daarna maakte de chirurgijn de bloedzuiger weer los en kneep die soms leeg om het bloed te kunnen bestuderen. Dit ietwat lugubere verhaal is onder meer te lezen op historiek.net.
In de achttiende eeuw ontstonden al twijfels over het aderlaten, vaak deed het meer kwaad dan goed, want niet zelden werd veel te veel bloed afgenomen en stierf de patiënt.
Tekst gaat na de foto verder
Bloedzuigers op de huid
Bloedzuigers op de huid © ANP

De bloedzuiger

Bloedzuigers behoren tot de ringwormen. In het speciale dokterswoordenboek staat te lezen dat het gaat om langwerpige wormpjes met zuignappen aan de voor- en achterkant. Ze zijn een paar centimeter groot, maar worden na een 'bloedmaaltijd' een stuk langer.
De diertjes leven in langzaam stromend of stilstaand water. Wanneer ze iemand bijten brengen ze een stof in het wondje, zodat het bloed niet stolt en ze kunnen drinken. "Door een enzym in het slijm van de dieren lost bindweefsel op", vertelt oud-huisarts Heun. "Daardoor gaat het bloed gemakkelijker stromen".
Duco Heun weet ook te vertellen dat bloedzuigers vroeger werden gebruikt bij gezwellen: "De bloedzuigers werden dan om het gezwel heen gebonden, ze dachten dat het dan kleiner zou worden, maar dat we deze methode niet meer gebruiken toont wel aan dat het bepaald niet effectief was".

Nog altijd in gebruik

Bloedzuigers worden tot op de dag van vandaag nog gebruikt in de medische wereld. Zo zouden ze geschikt zijn voor allerlei behandelingen door stoffen die ze met hun speeksel afgeven. De dieren worden voornamelijk in de alternatieve geneeskunde ingezet en zouden ook zeer goed zijn voor pijnbestrijding.
Medicinale bloedzuiger
Medicinale bloedzuiger © ANP
Stuit je ook op vreemde zaken,
zitten er beestjes in het fruit?
Laat onze mailbox kraken,
vraag het Zoek het Uit!
En dat kan hieronder

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp: +31651568886 of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl