Boek over Zwinderen: 'Dit cultureel erfgoed moet bewaard blijven'

Zwinderen bestaat ruim 800 jaar. Reden voor de Werkgroep Monumenten van Historische Vereniging Klenckerheugte om een boek over de geschiedenis van Zwinderen maken. Drie jaar lang werkten Mieke Venhorst, Henny Kuipers, Willem Anninga en Kees van Dijk eraan. En nu is het af. Het boek, "Zwinderen, 800 jaar tussen veen en zand", is vandaag officieel gepresenteerd.

Vervening en ontginning

In het 344 pagina's tellende werk wordt de geschiedenis van Zwinderen vanaf het jaar 1217 behandeld, het jaar van het eerste archiefstuk waarin Zwinderen genoemd wordt. Het dorp is klein, maar kent een rijke geschiedenis. Die geschiedenis is volgens de werkgroep grotendeels bepaald door de bijzondere ligging van het dorp, namelijk de ligging tussen veen en zand, zoals de titel weergeeft.

Lid van de werkgroep Kees van Dijk wijst twee momenten in de geschiedenis aan waarop het dorp grote veranderingen heeft ondergaan, namelijk in 1858 en in de jaren '30. Van Dijk: "Met de komst van de Verlengde Hoogeveensche Vaart verandert Zwinderen in 1858 van een zanddorp naar een dorp dat veel met veen te maken kreeg. Door het kanaal verbeterde de infrastructuur." Ook in de jaren '30 waren er grote veranderingen in Zwinderen, toen de grond ontgonnen werd. "Hierdoor kwam landbouw weer terug in Zwinderen", vertelt Van Dijk.

'De betrokkenheid is groot'

Bij het samenstellen van dit boek heeft de werkgroep geput uit bronnen als het Drents Archief, de Haardstedenregisters, uitspraken van de Etstoel, de Drentsche Volksalmanak en interviews met (oud-)bewoners van Zwinderen en van de vier rijksmonumenten van het dorp. Volgens de werkgroep is alle beschikbare informatie samengevoegd en aangevuld met nieuw archiefonderzoek.

Op de vraag waarom het zo belangrijk is dat de geschiedenis van Zwinderen nu zo uitgebreid op papier is gezet, antwoordt van Dijk: "Het is een cultureel erfgoed dat bewaard moet blijven. Als het niet opgeschreven wordt, gaat het verloren. Er zijn nog mensen die deze periode bewust meegemaakt hebben. Die hebben wij ook geïnterviewd. De betrokkenheid vanuit het dorp is heel groot."