Veteraan Achille Muller (98) hielp bij de bevrijding van Drenthe: dit is zijn verhaal

achille muller
Muller (vooraan, met haar achterover gekamd) en collega's tijdens een training in Schotland, 1943 © Achille Muller
Ze zijn bijna niet meer te vinden: veteranen die betrokken waren bij de bevrijding van Drenthe. Slechts een handjevol kan nog er nog uit eerste hand over vertellen.
Onze provincie werd grotendeels bevrijd door de Canadese 2nd Infantry Division. Van die divisie is voor zover bekend niemand meer in leven. Of de Poolse soldaten die Emmen hebben bevrijd nog in leven zijn, is niet duidelijk.
Zo'n zevenhonderd Franse parachutisten speelden ook een belangrijke rol in de bevrijding van Drenthe tijdens Operatie Amherst, in de nacht van 7 op 8 april 1945. Zij waren onderdeel van de befaamde Special Air Service (SAS), een elite-eenheid van het Britse leger. Van die groep Fransen in Britse dienst zijn nog vier mannen in leven. Slechts een van hen is in staat om zijn verhaal te doen. Nu het nog kan.
Dit is het bijzondere (en uitgebreide) verhaal van de inmiddels 98-jarige Achille Muller. Geboren en getogen in Forbach, op de Frans-Duitse grens, maar tegenwoordig woonachtig in het Zuid-Franse Pau, in de Pyreneeën.
achille muller
Muller op z'n fiets, datum onbekend © Achille Muller
Achille Muller is 15 jaar als de oorlog uitbreekt. Aanvankelijk gaat het leven redelijk gewoontjes door. Toch komt ook de oorlog voor de jonge Achille steeds dichterbij. "Officieel kregen we weinig informatie, maar we hoorden en zagen natuurlijk van alles. Toen op 22 juni 1940 de wapenstilstand werd getekend, werd mijn vader door de Franse Spoorwegen - waar hij werkte - teruggeroepen naar Forbach, waarna mijn moeder en ik volgden."

Oproep voor Duits leger

In 1942 besluit nazi-Duitsland per decreet dat inwoners van het grensgebied ook Duits staatsburger worden. "Tot onze grote verrassing", weet Muller nog. "Dat werd ons in het Duits medegedeeld op affiches die op iedere straathoek werden opgehangen. Ze zeiden dat we de eer hadden gekregen om Duits te worden en dat we dus ook dienst moesten nemen in het Duitse leger. Ik hoef vast niet uit te leggen dat deze mededelingen ons niet bevielen."
Sterker nog: de dan 17-jarige Achille Muller besluit het voor gezien te houden in Forbach en wil naar Engeland vertrekken. Hij wil niet braaf wachten op een oproep voor het Duitse leger. Zijn vader is het met hem eens. "Maar het affiche vermeldde ook dat als minderjarige jongens zich niet zouden melden in het mobilisatiekamp, hun ouders het risico liepen om naar een concentratiekamp te worden gestuurd."

'Mijn ouders waren zogenaamd niet op de hoogte'

Muller bedenkt een plan. "Om de arrestatie van mijn ouders te voorkomen, schreef ik een brief. Daarin vertelde ik dat ik een Franse soldaat wilde worden en geen Duitse. Ook zei ik dat ik mij zou melden bij het Franse leger. Ik maakte duidelijk dat mijn ouders zogenaamd niet op de hoogte waren van het besluit."
Het werkt, want de ouders worden niet opgepakt. Wat ook helpt, is dat Mullers vader een origineel Duits legerboekje had uit de Eerste Wereldoorlog. Destijds waren de Moezel en de Elzas nog Duits grondgebied. Vader Muller diende namelijk ook in het Duitse leger. "Inmiddels had hij ook Duitse werkkleding gekregen voor zijn werk bij de spoorwegen. Met die kleding aan en zijn legerboekje ging hij naar de Kommandantur, waarin hij uitlegde niets te weten van mijn besluit."

Via Spanje naar Gibraltar

Achille Muller zit dan allang op zijn fiets. Hij steekt bij Gravelotte de grens over. Daarna reist hij verder naar de demarcatielijn die Frankrijk verdeelt tussen vrij en bezet gebied. In Lyon werkt hij om geld te verdienen voor de rest van zijn reis. Via een soort smokkelaar komt hij Spanje binnen, om via onder meer Barcelona en Madrid naar Gibraltar te reizen.
Daar steekt hij in februari 1943 met hulp van een visser de baai over, maar strandt halverwege. "Met lucifers wist ik een SOS-signaal af te geven dat na drie pogingen werd beantwoord." Hij komt op een Amerikaans schip dat samen met de Engelsen patrouilleert terecht, waar hij uitlegt dat hij zich bij de Franse generaal Charles de Gaulle in Engeland wil voegen. Hij krijgt onderdak op een kazerne en wordt de volgende dag bezocht door een Franse officier. Die wil hem meenemen naar de ambassade. "Maar dat was voor mij geen goede plek, omdat de ambassade de Vichy-regering (regeerde over de vrije zone, maar collaboreerde met de nazi's) vertegenwoordigde."

Weer ontsnapt

Ter hoogte van Gibraltar keert hij terug op een schip, dat ook een 'Vichy-schip' blijkt te zijn. "Een officier van de marine hielp mij met verstoppen. 's Nachts maakte hij mij wakker en ben ik ontsnapt. Ik zwom terug naar Gibraltar, dat was bepaald niet warm. De volgende dag vroeg ik de Engelse legerkapitein hoe hij mij in vredesnaam naar een Vichy-boot kon sturen. Uiteindelijk kwam ik in contact met een officier die het 'goede' Frankrijk vertegenwoordigde." Met een Amerikaans schip vaart Muller naar het Engelse Southampton.
Parachutisten werden gezien als tuig van de richel. Welnu, dan word ik wel tuig, dacht ik
Achille Muller - SAS-veteraan
Eenmaal in Engeland moet Muller zich nog wel even bewijzen. Hij spreekt vanwege zijn achtergrond uitstekend Duits en kan dus net zo goed een nazispion zijn. "Ik werd naar een soort kamp gebracht. Daar werden mensen ondervraagd die net waren aangekomen, om te kijken wat hun bedoelingen waren en om uit te zoeken of ze geen spionnen waren." Muller wordt naar eigen zeggen 72 dagen lang ondervraagd in het Duits, Engels en Frans.
Muller komt in Engeland terecht bij de Franse strijdkrachten. "Ik wilde aanvankelijk vlieger worden, maar dat was niet mogelijk. De training duurde twee jaar en was in Amerika. Daarna besloot ik parachutist te worden." Eigenlijk wordt hem afgeraden om een para te worden. "Dat was voor het tuig van de richel. Welnu, dan word ik wel tuig, dacht ik", lacht Muller. "Want zij zijn zeker de eersten die ingezet worden in bezet grondgebied."

Bloed kwam uit z'n schoenen

Muller haalt een Pools, Brits en Frans brevet. "Na een zware, intensieve training werden de parachutisten ondergebracht bij de Britse Special Air Service." Dat die training zwaar is, is een understatement. "Je moet ook vandaag de dag nog fysiek extreem zware trainingen volbrengen", legt hij uit. "Ik herinner mij nog dat bij terugkeer op de basis het bloed door de gaten van mijn schoenveters kwam. Als je opgaf, werd je verwijderd uit de groep. We hadden maar één doel voor ogen en dat was deelnemen aan de bevrijding van Frankrijk en de rest van Europa."
Soldaten van de SAS zijn special forces. Geen jongens om mee te sollen. "We leerden van alles: kaartlezen, dag- en nachtlopen, hinderlagen omzeilen en 's nachts aanvallen." Centraal staat een zogeheten hit and run. Toeslaan en wegwezen. "Engelsen zeiden dat een dode SAS'er er niet toe deed. Hij moest levend zijn. Het kwam er dus op neer dat je moest kunnen doden, zonder zelf gedood te worden."
De SAS bestaat in die tijd uit vijf bataljons: twee Engelse, twee Franse en één Belgische. Muller wordt ingedeeld in het vierde bataljon. Hij begint als soldaat, maar klimt op tot de rang van soldaat eerste klasse. "Op het moment van de eerste landing was ik korporaal."
achille muller
Muller in een Brits uniform © Achille Muller

Op naar Drenthe

In augustus 1944 wordt Muller met zijn strijdmakkers gedropt boven Bretagne. Na die missie keert hij terug naar Engeland, eerst om te rusten. "Na enige tijd werden we voorbereid op Operatie Amherst, tot onze verrassing", beschrijft hij. "We wisten niet waar we zouden worden ingezet. Opeens ging het snel en hoorden we dat we in de nacht van 7 op 8 april zouden worden gedropt boven Nederland." De Fransen zijn verdeeld over 47 groepen (ook wel sticks genoemd), van ieder vaak zo'n 15 man.
Elke stick heeft z'n eigen opdracht. Zo moet de ene een brug veiligstellen, terwijl de andere verantwoordelijk is voor het opblazen van bruggen. "Onze stick moest in de buurt van Schoonloo alle Duitse verbindingen onderscheppen en verbreken", weet Muller. "Met name de telefoonverbindingen, zodat de Duitsers gedwongen werden zich terug te trekken. De Canadese divisie kon dan verder optrekken."
De Franse para's worden tijdens Operatie Amherst in de nacht rond de driehoek Assen-Hoogeveen-Meppel gedropt. Ze moeten ervoor zorgen dat de weg geplaveid wordt voor de Canadese en Poolse soldaten, die in de weken erna Drenthe zouden bevrijden.
De para's moeten naast het verbreken van Duitse verbindingen ook verwarring zaaien, inlichtingen inwinnen en voorkomen dat vliegvelden zoals Eelde zouden worden vernietigd.

Generaal Montgomery

Volgens Muller wilde de Britse premier Winston Churchill eigenlijk twee Britse SAS-bataljons inzetten. "Maar generaal Bernard Montgomery gaf voorkeur aan de twee Franse bataljons. Churchill wilde weten waarom", vertelt Muller trots. "Montgomery legde uit dat de Franse para's tijdens trainingen al lieten zien erg vindingrijk te zijn. Ze zouden zich uitstekend weten te redden en zouden onder alle omstandigheden voedsel weten te vinden. Churchill vond dat natuurlijk niet leuk om te horen, maar gaf wel toe, waardoor wij Fransen werden gedropt."
Eigenlijk zouden de parachutisten een dag eerder al worden ingezet. Die actie wordt een dag verplaatst vanwege het slechte weer. "Maar ook die nacht waarin we sprongen, was het erg bewolkt. We vlogen boven de wolken. Het zicht op de grond was slecht en we hadden niet de garantie dat elke stick op de juiste plek terecht zou komen. Opeens werd geroepen dat we moesten springen."
Achille Muller
Vier soldaten in een jeep, Achille Muller zit achter het stuur © Achille Muller
Wie bang was, ging niet mee. Anders ging je dood
Achille Muller - SAS-veteraan
Angst kent Achille Muller die dag niet. Integendeel. "We waren enthousiast door onze bijdrage aan de bevrijding van Europa. We hadden Frankrijk al geholpen en kregen nu zelfs de eer om bij te dragen aan de bevrijding van Nederland." Toch blijft Muller er nuchter onder. "Dat was onze instelling. Wie bang was, ging niet mee. Anders ging je gegarandeerd dood."

Geen plons, maar boem

Door het slechte weer houdt Muller er al rekening mee dat hij niet op de juiste plek zou landen. De sprong kan hij zich bijna tachtig jaar na dato nog levendig herinneren. "Ik sprong boven de wolken uit het vliegtuig. We hadden allemaal maar één parachute en geen reserve. Nadat ik door de wolken heen was, zag ik op de grond een grote witte vlek. Ik dacht dat het óf water óf grond zou zijn. Ik wist dus niet of ik met een plons of boem zou landen", lacht hij. "Het werd een boem. De witte vlek bleek een veld vol madeliefjes, die 's nachts hun bloemblaadjes sluiten."
Hoewel Muller en zijn stick veilig aan de grond zijn, hebben ze geen idee of ze wel goed zitten. "Ik pakte direct mijn kompas erbij. Toen liep ik in de richting zoals van tevoren was afgesproken", vertelt hij. "Ik kwam aan de rand van een bos, zoals voorzien. Dus ik dacht dat we precies op de plek geland waren zoals de bedoeling was. Maar tussen de bomen zag ik een huis en in het oorspronkelijke plan kwam geen huis voor. Dus we zaten niet goed." Wel liggen de Franse para's achter de Duitse linies.
Het huis wordt omcirkeld. Muller gaat gewapend naar binnen. Daar spreekt hij een man en zijn twee dochters. "Hij wees mij aan waar we zaten. We waren tussen Coevorden en de weg die naar de Duitse grens liep." 'Iets' uit de richting, omdat ze in Schoonloo moesten landen.

Confrontaties

Mullers stick gaat meteen aan de slag. Zo worden alle telefoondraden die ze tegenkomen doorgeknipt. "Daarna stuurden de Duitsers soldaten op motoren. Wij onderschepten hen en maakten ze tot gevangene. Ook gebruikten we antitankgranaten om tanks uit te schakelen." Niet iedere Duitse soldaat wordt gevangene gemaakt. "Soms stuurden we ze juist terug na ontwapening, om hun leiders onrustig te maken, zodat ze zich hopelijk zouden overgeven."
Er volgen meer confrontaties. Zo moet Mullers stick voedsel en munitie achterlaten in het bos. Na twee dagen keren ze terug naar de plek, maar zien dat er Duitsers op die plek zijn. Waarschijnlijk heeft iemand de boel verraden. "Niet iedereen stond aan onze kant", stelt Muller. "De Duitsers schoten op ons, maar dankzij onze SAS-training wisten we te ontkomen. We omsingelden hen, maar toen waren ze al gevlucht."
Voor de operatie staan drie dagen gepland, maar dat worden er voor Muller zeven. "Al die dagen sliepen en aten we nauwelijks. De missie liep uit omdat de Canadezen niet snel genoeg konden oprukken, ondanks onze aanwezigheid."
Achille Muller
Muller (tweede van links) met andere soldaten, locatie en datum onbekend © Achille Muller

Duitsers in hinderlaag lokken

Vanuit Coevorden loopt Muller met zijn stick langs de Duitse grens. Daar besluiten ze een hinderlaag op te zetten. "De Duitsers wisten dat wij er waren, dus ze zouden overgaan tot de aanval." De Fransen verstoppen zich aan weerszijden van de weg in het bos. "Telkens als Duitsers of Nederlands langskwamen, vroeg ik naar hun papieren. De Nederlanders liet ik gaan, maar de Duitsers stuurde ik terug. Daardoor wisten ze waar we precies zaten. Het doel was dat de Duitsers patrouilles op ons af zouden sturen, zodat wij ze in onze hinderlaag konden uitschakelen."
Het plan werkt. "Een van onze soldaten zat in een boom en riep dat ze eraan kwamen omdat hij grijze helmen zag. Ik vond dat niet normaal, omdat ze hun helm altijd camoufleerden", legt Muller uit. "Ik wachtte tot ze bij ons waren. Toen zag ik een Duitse sergeant in een blauw uniform met epauletten, die erop duidden dat hij een muzikant in het leger was."

'Die schoften stuurden muzikanten op ons af'

Muller is verbaasd. "De Duitsers beschikten niet meer over veel mankracht, dus stuurden ze hun muzikanten. Als laatste mogelijkheid stuurden die schoften hun muzikanten op ons af", roept hij. Gevaarlijk is het wel. "Ik zag dat hij geen geharde soldaat was, maar hij had wel een sturmgewehr, een automatisch wapen."
De sergeant ziet Muller en vuurt zijn wapen af. Maar in plaats van kogel voor kogel te schieten, vuurt hij een kogelregen op Muller af. Wonder boven wonder raakt hij niet gewond. "Maar de kogels vlogen mij om de oren. Toen ik een klik hoorde, wist ik dat zijn magazijn leeg was. Ik moest opstaan en hem neerschieten." De andere Duitse soldaten durven vervolgens niet meer te schieten. "Ze begrepen dat ze voor niets zouden sterven en dat de oorlog al verloren was. Ze gaven zich over."

Luxemaal met broodjes

Ondertussen zijn de Canadese troepen ook op zoek naar de Franse parachutisten. "Via een radioverbinding tussen een vliegtuig en wat Canadese troepen, was duidelijk gemaakt waar we ons bevonden. Onze stick liep op een weg, waar we een Franstalige Canadees tegenkwamen, die op zoek was naar ons."
De soldaat weet dat de Fransen hongerig zijn. "Hij onthaalde ons met sandwiches. We hadden het geluk dat we op de derde dag nog gekookte aardappelen kregen van een Nederlandse familie, maar de broodjes waren een luxemaal na vier dagen zonder eten."
Ik heb veel vrienden verloren. We waren veel samen, dus dat schiep een band
Achille Muller - SAS-veteraan
Muller en zijn kameraden worden na zeven dagen in Drenthe te zijn geweest door de Canadezen naar Nijmegen gebracht. Van daaruit vliegen ze terug naar Engeland. Hoewel er soms discussie is over hoe succesvol Operatie Amherst was, kijkt Muller er met een goed gevoel op terug. "Ik was helemaal tevreden over het verloop van de actie, want ik heb geen enkele man van mijn stick verloren."
Niet iedereen overleeft die dagen in april. Bij de actie sneuvelen 33 Franse parachutisten. "Ik heb veel vrienden verloren", verzucht Muller, die z'n antwoorden ineens wat korter houdt. "Ik kende de meeste soldaten van beide Franse bataljons. We waren veel samen tijdens die intensieve trainingen, dus dat schiep een band."

'Onze vreugde was groot'

Muller is trots op de actie in Drenthe. Een provincie waar hij tot dan toe nog nooit van had gehoord. "U kunt zich niet voorstellen hoe groot onze vreugde was dat we konden helpen om uw land te bevrijden", vertelt hij. "We waren blij dat we het er levend van af hadden gebracht, maar ook dat we een bijdrage leverden aan de bevrijding van Nederland. Een land dat we helemaal niet kenden en waar we nog nooit waren geweest."

Onderscheidingen

Achille Muller krijgt na de oorlog meerdere onderscheidingen, zowel vanuit Frankrijk als Nederland. "Koningin Juliana heeft in 1950 het Grootkruis Krijgsland 1940-1945 laten uitreiken in Parijs door een Nederlandse generaal. Ik ben nog altijd geraakt door dat gebaar."
In Frankrijk krijgt hij ook meerdere onderscheidingen. "Waaronder de hoogste onderscheiding van het Franse Erelegioen, het Grootkruis. Dat kreeg ik voor mijn bijdrage tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook voor volbrachte missies in Vietnam en Algerije. Ik heb drie oorlogen meegemaakt."
achille muller
Muller kreeg op 97-jarige leeftijd nog een onderscheiding © Académie militaire de Saint-Cyr Coëtquidan

'Ik ben de laatste van mijn lichting'

Muller vertelt nog graag over zijn ervaringen in het leger. Ondanks z'n hoge leeftijd neemt hij uitgebreid de tijd om iedereen te woord te staan. Hij wordt dan ook nog vaak geconfronteerd met de oorlog. "Ik ben de laatste overlevende van deze SAS-lichting. Ik geef nog veel lezingen, vaak op Franse scholen."
Volgens Muller vragen jongeren hem vaak of ze hetzelfde zouden hebben gedaan. Muller denkt van wel. "Ze kunnen dat zeker. Momenteel wonen we in een relatief vredige wereld, maar als de situatie zich voordoet, zul je ernaar handelen. Maar voor jongeren, zowel Fransen als Nederlanders, is dat vrijwel niet voor te stellen."

'Buitengewoon bijzonder'

Morgenavond herdenkt Nederland alle Nederlandse oorlogsslachtoffers sinds de Tweede Wereldoorlog. Een dag later vieren we de vrijheid. "In Frankrijk herdenken we de capitulatie op 8 mei. We vieren de vrijheid bescheiden."
In Drenthe wordt elk jaar in april ook Operatie Amherst herdacht. "Dat vind ik buitengewoon bijzonder. Ik vertel altijd dat er een herinneringsmuur in Assen (tegenover de kazerne, red.) is, waarop de namen van mijn gevallen kameraden staan en dat leerlingen het Franse volkslied ook in het Frans zingen."
Dankwoord
Dit verhaal had niet geschreven kunnen worden zonder Janny Spreen uit Gieten, die als tolk onmisbaar was. Henk Brink van de Stichting Herdenking Franse Parachutisten 1945 uit Assen bemiddelde in de contacten met de Fransen.

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.