Hoogleraar over protestjaar: 'Malieveld was eerder een grote, lege ruimte'

Het jaar 2019 stond in het teken van grote demonstraties. Boeren, onderwijzers, ondernemers en ook werkgevers gingen naar het Malieveld in Den Haag. Een terugblik op protestjaar 2019 met hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes in zeven vragen.

1. Is er nou echt zoveel meer geprotesteerd?

"Een paar jaar geleden werden er vaak nog grappen gemaakt door politie en mensen die zich met openbare orde bezighouden dat we het Malieveld maar beter vol konden bouwen. Want het was zonde: zo'n grote, lege en groene ruimte midden in Den Haag. Dat was een grap, omdat het Malieveld eigenlijk niet meer werd gebruikt. Als er demonstraties waren, dan waren het een paar honderd mensen en zag het er zielig uit. Maar nu staat het Malieveld weer vol."

2. Waarom staat het Malieveld nu dan wel weer vol?

"Een heel belangrijke factor is dat men overal in de wereld weer de straat op gaat voor hun idealen. Dat gebeurt al sinds 2010 en Nederland loopt wat dat betreft gewoon achter. Maar wat overal nu al plaatsvindt, dat hebben wij nu ook."

3. Wat maakt de protesten van afgelopen jaar bijzonder?

"Er zijn protesten van links en er zijn protesten van rechts. De afgelopen periode hebben we protesten gezien van boeren op het Malieveld, van bouwers op het Malieveld en van VNO-NCW op het Malieveld. Het zijn nu ook conservatieven die voor hun idealen willen strijden. Dat zijn andere tijden."

4. Kunnen tijden als de Kroningsrellen in 1980 herleven?

"We weten dat dit soort rellen af en toe voorkomen in de geschiedenis. Het zou een rare wereld zijn als dat nooit meer terugkomt. Als je eenmaal met elkaar denkt dat dit toch nooit meer terugkomt, dan vind ik dat eerlijk gezegd een riskantere situatie. Het zou hetzelfde zijn als je me vraagt of er ooit weer oorlog komt. In de geschiedenis van de mensheid zijn er altijd oorlogen geweest."

5. Heeft protesteren zin?

"Als ik kijk naar de protesten op het Malieveld, dan zeg ik: ja. De leraren hebben geld erbij gekregen en het kabinet komt aan een deel van de eisen van de boeren tegemoet. Het is eigenlijk ook nieuw dat de regering de demonstranten een beetje gelijk geeft. Aan het begin van deze regeerperiode heeft het kabinet gezegd: we gaan zorgen dat iedereen meer krijgt. Als één groep dan meer krijgt, dan wil de andere dat ook.

6. Waarom gaan de boeren door met protesteren?

"Die boeren moeten met heel kleine marges opboksen tegen heel grote inkopers, zoals supermarkten. Daar zit volgens mij heel veel leed. Dat gaat natuurlijk helemaal niet over stikstof. Dan kunnen ze in Den Haag onderhandelen wat ze willen. Als dat inderdaad de kern van het probleem is, dan lossen onderhandelingen helemaal niets op."

7. Moeten we maar wennen aan boerenprotesten?

"De eerste keer dat mensen die trekkers zien, dan is dat spectaculair. De tweede keer zeggen mensen: daar heb je ze weer. En op een gegeven moment krijgen we het hetzelfde fenomeen als in Frankrijk. Daar hebben de boeren twintig jaar lang ieder weekend de straat vol met poep gegooid. Op het laatst keek echt niemand daar meer van op. Dan denken mensen: daar ligt weer een hoop stront op straat en daar moeten we dan maar omheen rijden. En that's it. Verder neemt het draagvlak snel af als je aan de voedselvoorziening komt. Als mensen hun kinderen geen eten meer kunnen geven door de acties, is het snel afgelopen met de sympathie voor de boeren."
<p>Prof. dr. Tom Postmes is als hoogleraar sociale psychologie verbonden aan de faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. "Postmes onderzoekt menselijk gedrag in virtuele groepen en gemeenschappen, in grote mensenmassa's, maar ook in organisaties en 'gewone' teams. In dit onderzoek staat de invloed van persoonlijke en sociale identiteit centraal: de relatie tussen individualiteit en de groep. Samen met zijn collega's zoekt Tom Postmes naar een antwoord op de vraag hoe door sociale interacties groepsnormen, persoonlijke en sociale identiteiten ontstaan en veranderen." Ook deed hij met collega's <a href="https://www.rug.nl/staff/t.postmes/socialeonrust_postmes.pdf">onderzoek</a> naar sociale onrust en grootschalige protesten. Bron: <a href="https://www.rug.nl/staff/t.postmes/">Rijksuniversiteit Groningen</a>.</p>

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.