Lichtkunstwerk herdenkt Jodenvervolging in Coevorden

Aan de zijkant van de synagoge in de Kerkstraat in Coevorden ligt een groot kleed met daarop zo'n vijfhonderd witgrijze stenen. In het midden staat een zwart paaltje met daarin een blauwe lamp. Die lamp gaat langzaam aan en uit net als een ademhaling. Als de lamp aangaat kleuren de stenen langzaam blauw. Als de lamp uitgaat wordt het donker.

De stenen zijn onderdeel van het landelijke kunstwerk 'levenslicht' van kunstenaar Daan Roosegaarde en is een tijdelijk holocaust-monument. In totaal zijn er 104.000 stenen. Die staan symbool voor alle Nederlandse holocaust-slachtoffers. Zij die in de kampen zijn omgebracht en zij die stierven als gevolg van de oorlog. Elke gemeente in Nederland kon een stukje van het landelijke kunstwerk laten zien. In Drenthe doen negen gemeenten mee, waaronder dus Coevorden. De stenen liggen onder andere ook in Assen, Hoogeveen en Gieten. Elke stad of dorp heeft ongeveer 500 herdenkingsstenen.

Joodse gemeenschap uit Coevorden verdwenen

Op 2 oktober 1942 om acht uur 's avonds tijdens Jom Kippoer moet de Joodse gemeenschap van Coevorden zich melden op het station. In de stad wonen destijds bijna 150 Joden. Zij worden in de nacht getransporteerd naar Kamp Westerbork. In diezelfde maand wordt een groot deel van de Joden uit Coevorden omgebracht in Auschwitz en in Sobibór. Volgens Barend Faddegon van de synagoge in Coevorden komen er slechts een stuk of tien terug. "Maar zij hebben zich niet weer gevestigd in Coevorden. Ze hadden hier helemaal niets meer, alleen de synagoge stond er nog."

"In het Jodendom is het van belang dat je naam genoemd wordt. Als dat niet meer gebeurt, dan ben je echt vergeten", legt Faddegon uit. "Dus het noemen van de namen door bijvoorbeeld 'Levenslicht' waarin elke steen staat voor een omgekomen Jood, daarmee breng je de naam weer terug naar de stad. Je brengt een stukje historie terug dus de Joodse gemeenschap is symbolisch weer te zien."

Wanneer te zien?

Zondagavond is het kunstwerk in Coevorden voor het eerst ontstoken door burgemeester Bert Bouwmeester. Zo'n veertig mensen waren daarbij. In Coevorden is het kunstwerk tot tien uur vanavond te zien. Daarna wordt het veilig opgeborgen. Morgen ligt het er weer tussen vier uur 's middags en tien uur 's avonds. Ook donderdagavond wordt het kunstwerk weer opgebouwd. Dan wordt in Coevorden ook een Auschwitz herdenking gehouden. Elke gemeente of stad mag zelf bepalen wanneer het kunstwerk te zien is. Op 2 februari is de laatste dag dat het tentoongesteld mag worden.

Hieronder het kunstwerk Levenslicht in Zuidlaren: