Regelbrij houdt mensen in armoede: 'Schaf toeslagen af'

Bijstand, armoede
Armoedebeleid en regelgeving werken elkaar tegen © ANP
Liever in de bijstand blijven zitten dan extra bijverdienen omdat je bang bent dat het anders niet goed komt. Mensen die in overerfbare armoede leven hebben vaak te maken met zoveel instanties en regelingen dat het veiliger voelt om in een bijstandsuitkering te zitten, in plaats van vooruit te komen.
"Bloednerveus word je ervan." Dit zegt Johan Brongers van welzijnsorganisatie Tintengroep aan tafel bij het TV Drenthe-programma De Staat van Drenthe. Hij heeft het over alle regelingen en instanties die er zijn om mensen in armoede te helpen.

In de war

Hij somt op: "Je hebt te maken met de WMO, met passend onderwijs, met de jeugdwet, met de participatiewet, met de zorgwet. En elke wet heeft een eigen organisatie, een eigen financierder en dat werkt elkaar vaak ook nog tegen."
Zijn conclusie: schaf de toeslagen af. "Mensen raken er van in de war. Zodra er iets veranderd in je inkomen moet je dat aangeven. Maar doe je het dan wel goed?"
Ik blijf wel in de bijstand, dan weet ik wat ik heb.
Sonja Velthuis, gezinscoach

Angst

Die angst ziet ook gezinswerker Sonja Velthuis. Sonja Velthuis is gezinscoach en maatschappelijk werker in Coevorden. Ongeveer drie jaar geleden startte daar een project waar zij elke week zo'n vier tot acht uur gezinnen helpt die het financieel moeilijk hebben. "Het systeem is zo ingewikkeld. Je moet bijna bang zijn als je extra gaat verdienen."
En dat weerhoudt mensen er dus ook van om verder te komen. "Je krijgt op den duur dat mensen zeggen: ik blijf wel in de bijstand, want dan weet ik wat ik heb", aldus Velthuis.

Klein houden

Dit heeft Annamaria Evers ook ervaren. Zij groeide op in generatiearmoede, kwam hieruit en is nu ervaringsdeskundige en helpt anderen in dezelfde situatie. "Ook al is het niet veel, je hebt wel stabiliteit. Als je werk krijgt, maar geen garantie hebt dat je lange tijd kan werken, dan duurt het zes tot negen weken tot je uitkering weer rond is. Daar zitten mensen niet op te wachten. Zeker niet als je bijvoorbeeld alleenstaande ouder bent."
Maar de keerzijde van het vangnet noemt Evers ook: "De bijstand houdt je klein. Het is belachelijk dat ik naar de hulpverlening moet stappen om bepaalde financiële potjes aan te vragen. Daarmee wordt je in een afhankelijkheidspositie gezet en daar zit de pijn."

Meer geld

De Rijksuniversiteit Groningen kwam onlangs met een rapport waarin geconcludeerd wordt dat het doorbreken van overerfbare armoede heel lastig is. Het huidige armoedebeleid werkt niet goed. Er zijn te veel hulpinstanties en te veel regels. Eén van de oplossingen is meer geld.
Eenzelfde soort advies komt van de Commissie Sociaal Minimum, dat gisteren het kabinet adviseerde om het minimumloon en de bijstand te verhogen. Ook de kinderbijslag en het kindgebonden budget zou omhoog moeten om armoede te bestrijden. Er zou 6 miljard euro per jaar nodig zijn.
Generatiearmoede
Dit is armoede die binnen een familie doorgegeven wordt. Van generatie op generatie. Nergens in een Nederlandse plattelandsregio komt zoveel armoede voor als in de Veenkoloniën: 14.000 gezinnen hebben hiermee te maken. Maar generatiearmoede gaat niet alleen om geld. Het heeft ook te maken met kansen die mensen krijgen en in welke omstandigheden iemand opgroeit. Wanneer je die kansen niet krijgt, geef je die vaak ook niet door aan een volgende generatie.
Erik Meij is een van de onderzoekers die meewerkte aan het rapport van de Rijksuniversiteit Groningen. "Vaak wordt er gedacht: mensen die schulden opbouwen hebben een gebrek aan financiële vaardigheden. Maar ik heb met heel veel mensen gesproken en ook heel vaak huishoudboekjes doorgenomen. En ik denk dat er eigenlijk niemand beter met geld om kan gaan dan een persoon die elke maand rondkomt van een uitkering. Dat geeft aan dat die bijstand, en dat is landelijk geregeld, veel te laag is."
Zo krijgen mensen net genoeg om het hoofd boven water te houden, maar te weinig om rond te komen. "Zo was de bijstand niet bedacht. Het idee is dat mensen iets extra hebben zodat ze rust hebben en zich kunnen ontwikkelen. Daar ontbreekt het aan", volgens Meij.
Stappen kunnen er gezet worden als dit landelijk beter gereld is. Erik Meij: "Want in Nederland is het gewoon zo dat wanneer je tot een laag inkomen behoord en je gaat werken, je minder overhoudt omdat bepaalde toeslagen vervallen. Daar moet landelijk iets aan gebeuren. Dat zou helpen om die stappen te maken. Dan kijken we dus niet alleen naar het gedrag van mensen dat onwenselijk of onverstandig is, maar we kijken ook naar de omstandigheden."
Ik denk dat er niemand beter met geld om kan gaan dan een persoon die elke maand rondkomt van een uitkering.
Erik Meij, onderzoeker overerfbare armoede

Nek uitsteken

Landelijk moet er dus iets gebeuren. Maar er zijn mensen die daar niet op wachten en handelen. Zoals in Klazienaveen: daar zijn ze een weggeefwinkel en een dierenvoedselbank begonnen.
Regelbrij houdt mensen in armoede
Staat van Drenthe
Generatiearmoede: Armoede die van generatie op generatie doorgegeven wordt. Het doorbreken is moeilijk, blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Conclusie is dat het huidige beleid niet goed werkt. Er zijn te veel hulpinstanties en te veel regels. In De Staat van Drenthe praten we met verschillende gasten over wat er dan wel helpt.
Bekijk de uitzending hier terug.

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.