Zo vergaat het onze oude statige gemeentehuizen: het raadhuis van Ruinen

Het huidige Wapen van Ruinen, tot 1998 het gemeentehuis
Het huidige Wapen van Ruinen, tot 1998 het gemeentehuis © Google Streetview
Het is 25 jaar geleden dat Drenthe gemeentelijk opnieuw is ingedeeld. Sinds 1 januari 1998 telt onze provincie twaalf gemeenten, daarvoor waren dat er 34. Nieuwe gemeentehuizen verrezen, oude gemeentehuizen sloten de deuren voorgoed. Veel van die voormalige 'regel- en ontmoetingsplekken' staan nog fier overeind.
Bij de rubriek Zoek Het Uit! van RTV Drenthe kwam de vraag binnen wat er toch is gebeurd met de oude gemeentehuizen die nu alweer ruim 25 jaar een heel ander leven leiden. De redactieleden zijn gelijk de zoektocht naar de sleutels begonnen. De komende zomerweken daarom in deze rubriek aandacht voor voormalige raadhuizen in onze provincie.

Twee restaurants en een fietsenwinkel

De afgelopen weken bekeken we twee statige huizen, waar de goegemeente het wel over eens was dat het mooie panden zijn. Nu gaan we kijken bij een oud gemeentehuis waar de meningen over hoe mooi het is, nogal uit elkaar liggen. De een vindt het 'niet om aan te gluren' en weer iemand vindt het 'best een mooi pand'.
Het gaat om het oude gemeentehuis van Ruinen. In 1998 werd de gemeente Ruinen opgeslokt door de gemeente De Wolden, tijdens de herverdeling.
Het laatste gemeentehuis van de gemeente Ruinen is tegenwoordig een gebouw waar meerdere gebruikers in zitten. De meest opvallende gebruiker zit ook in het meest opvallende gedeelte van het pand. Het puntdak op de Brink, tegenover de kerk, is tegenwoordig het onderkomen van het restaurant Het Wapen van Ruinen.
Het oude gemeentehuis van bovenaf
Het oude gemeentehuis van bovenaf © Drents Archief
Maar dat is niet alles wat er nog staat van het gemeentehuis. Ook waar restaurant De Burgemeester nu zit hoort nog tot het oude gemeentehuis. Wat inhoudt dat kledingwinkel Het Land-Goed en fietsenwinkel ARNT ook in het oude gemeentehuis zitten.
Het is echter niet altijd feest geweest in het oude gemeentehuis. Na de herindeling van 1998 stond het pand lange tijd leeg. Er zat een tijdje een bank in, een restantenwinkel en een kapsalon. Maar de meeste tijd stond het leeg. Tot 2019, toen kochten twee ondernemers het pand en knapten het op.

Het eerste gemeentehuis?

Bij de renovatie werd het puntdak behouden. In 2019 zei Jan Bork, een van de ondernemers daarover: "Het klopt natuurlijk dat het niet een typisch Drents dorpsgezicht is. Maar het pand staat hier al zolang dat de mensen eraan gewend zijn. En het is natuurlijk ook zonde om een goed pand af te breken. Maar nu is de toekomst weer verzekerd."
Het opvallende pand is gebouwd in de jaren zestig. Daarvoor moet de gemeente Ruinen dus in een ander gebouw hebben gezeten.
Het eerste gemeentehuis, op een prent uit 1942
Het eerste gemeentehuis, op een prent uit 1942 © Drents Archief
De gemeente Ruinen zat altijd al aan de Brink. Het oude oude gemeentehuis staat achter het gemeentehuis met het puntdak. Het pand dat van 1856 tot en met 1963 dienst deed als raadshuis, volgens de tekst op de dakgoot, staat er nog bijna in de volledige staat zoals de gemeenteraad het in 1963 achterliet. Alleen het 'uitkijkpuntje' boven de ingang is verdwenen. In het pand uit 1856 zit tegenwoordig voor de helft een makelaar en voor de andere helft een woonhuis.
Of het pand daadwerkelijk uit 1856 komt is nog de vraag. Op de dakgoot van de makelaardij staat dat het gemeentehuis daar vanaf 1856 vergaderde, maar op oude foto's van het pand is te zien dat op het uitkijkpuntje het jaartal 1900 staat.
Een duik in de data van het Kadaster levert het bouwjaar 1857 op. Dat het pand daadwerkelijk in 1856 gebouwd is is dus aannemelijker.
Het boek Monumenten in Nederland: Drenthe uit 2001 biedt enigszins een beter inzicht in hoe het precies zit met de jaartallen. Het pand staat er sinds 1856, maar diende eerst als school. Na de verbouwing van 1900 huisde de gemeenteraad in het pand. De tekst op de dakgoot klopt dus niet helemaal.
Hoe zit dat dan met de periode voor 1900? Op het pand staat dat de gemeenteraad er al in 1856 zat, maar de geschiedenis leert vooralsnog anders.
De huidige bewoner van het pand heeft momenteel vakantie. Bij Stichting Historie van Ruinen hebben ze het antwoord: het boek heeft gelijk. De gemeenteraad huisde pas vanaf 1900 in het pand waar nu de makelaar zit.
De gemeenteraad hield voor die tijd de vergaderingen op de plek waar nu het Wapen van Ruinen staat, op de nieuwste oude plek. Daar stond een ander pand. Van dat pand zijn echter geen hele goede foto's te vinden.
Authentieke boerderijen aan de Brink in Ruinen rond 1900. In het midden het voormalige gemeentehuis
Authentieke boerderijen aan de Brink in Ruinen rond 1900. In het midden het voormalige gemeentehuis © Drents Archief
Gemeente Ruinen heeft dus drie verschillende gemeentehuizen gehad, waar er nog twee van staan. Het pand met de puntdak en het pand dat eerst diende als school. Het allereerste gemeentehuis is er dus niet meer, omdat Het Wapen van Ruinen daar nu precies staat.

Zoek Het Uit

Woon jij in een oud gemeentehuis of wil je meer weten van dat beeldbepalende pand in jouw dorp?
Stuur dan gerust een e-mail naar zoekhetuit@rtvdrenthe.nl of vul het formulier hieronder in.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of video via WhatsApp of mail naar redactie@rtvdrenthe.nl