Gevolgen lerarentekort: 'De ontwikkeling van de kinderen stagneert'

Een kind liever thuis houden dan het naar school laten gaan. Voor het speciaal basisonderwijs is dit soms beter. Het lerarentekort heeft een grote impact op de leerlingen van het speciaal basisonderwijs en dit zorgt ervoor dat kinderen zich niet altijd goed kunnen ontwikkelen.
Orthopedagoog van SBO De Meander Rosanne Flokstra is verantwoordelijk voor het begeleiden van leerkrachten en kinderen bij leervragen. "Op het moment dat de leerkracht er is, is dit een fantastische plek. Maar bij langdurige ziekte is er geen oplossing en dat is funest."
Op langere termijn heeft dit gevolgen voor de ontwikkeling van kinderen. "De ontwikkeling van de kinderen stagneert. Er zullen steeds meer kinderen uitvallen en dat kan je dus terugzien in de leerresultaten. Als de leerkracht wegvalt, dan valt vaak ook de structuur en duidelijkheid weg. Dit geeft een onveilig gevoel. Veiligheid is een heel belangrijke voorwaarde voor leren," aldus orthopedagoog Rosanne Flokstra.

Veranderende situatie

Vooral de veranderingen zijn lastig voor de leerlingen. Denk aan een andere leerkracht, een andere groep of een ander lokaal. Flokstra: "Onze kwetsbare leerlingen hebben hier het meeste last van. Ze functioneren al moeilijk in een normale setting. Maar als het dan anders wordt dan dat ze gewend zijn, dan hebben ze daar last van. Dan wordt er heel veel zelfstandigheid gevraagd en dat vinden ze juist heel lastig."
In de klas zie je dit dan terug dat een kind agressiever wordt of boos. Naast de structuur is een vaste leerkracht ook belangrijk omdat iedere leerling een eigen leervraag heeft. "Al onze leerlingen hebben het niet gered in het regulier onderwijs. Ze hebben dus extra ondersteuning nodig. Dat vraagt ook specifieke kennis van onze leerkrachten. Die heeft dit nodig, de andere leerling dat. Elk kind is kwetsbaar. Voor al onze leerlingen is het vervelend en moeilijk. Ze hebben juist behoefte aan een leerkracht die weet wat er speelt," legt Flokstra uit.

De docent

Ook leerkracht Astrid Reijnders van groep 8 van SBO De Meander heeft veel te maken met dilemma's als er iemand ziek is. Ze staat op woensdag, donderdag en vrijdag voor de klas. "Het gaat je aan het hart dat kinderen naar huis moeten of verdeelt moeten worden over andere klassen." En dat betekent dat Astrid Reijnders op haar vrije dagen vaak invalt voor iemand die ziek is.
Op De Meander in Assen maken ze zich zorgen over het lerarentekort (Rechten: RTV Drenthe / Marjolein Lauret)
Op De Meander in Assen maken ze zich zorgen over het lerarentekort
Zo het lerarentekort oplossen is volgens Reijnders ook een van de redenen waarom het niet altijd als probleem wordt gezien. "Ouders zijn zich er niet altijd van bewust dat er een probleem is. Want als je kind naar school gaat, dan zie je het probleem ook niet. Maar wij hebben voor andere taken dan geen tijd meer."

Impact

Voor de kinderen staat er wel iemand voor de klas, maar dat betekent niet dat het probleem is opgelost. De impact op de kinderen is groot als er een andere leerkracht voor de klas staat. "Je hebt vijftien leerlingen in de klas, als er dan twee of drie van een andere klas bijkrijgt dan is het wel vol. Je geeft je eigen klas les en de kinderen die erbij zitten moeten zelfstandig werken. Ze kunnen soms meedoen, en je probeert je eigen lessen zoveel mogelijk door te laten gaan. De kinderen die verdeeld worden hebben bijvoorbeeld een chromebook mee, en dat leidt voor de andere kinderen ook weer af."
Al kijkt de school wel hoe ze de klassen zo goed mogelijk kunnen verdelen als er iemand ziek is. "Je kijkt wel hoe je het voor de kinderen zo veilig mogelijk kunt houden. Dus vriendjes bij elkaar of je zet een kind bij zijn leerkracht van vorig jaar," vertelt Reijnders. Omdat ieder kind zijn eigen leervragen heeft moet dit ook worden overgedragen. "Je schrijft erbij wie bijvoorbeeld medicatie moet hebben, welke aandachtspunten er zijn, maar niet alles kan je op een A4'tje zetten."

In de klas

In de klas zijn de effecten van een andere leraar terug te zien, vertelt Reijnders. "De leerlingen hebben veel rust en veiligheid nodig. Je hebt een relatie met het kind en vaak accepteren ze het niet als een vreemde ze aanspreekt. Er zijn kinderen die het heel lastig vinden als een collega je aanspreekt. Ze worden dan boos of geïrriteerd en dat moet je oplossen. Het geeft onveiligheid."
Maar het onderwijs blijft volgens Astrid Reijnders een prachtig vak. "Het verschil wat je kan je maken. Vanmiddag kregen de kinderen mee dat er in het kabinet gesproken werd over corona. En er was geen kind dat zei: ik hoop dat de school dichtgaat. Allemaal willen ze naar school. Dat is toch prachtig."
Problemen in het speciaal onderwijs hebben meer impact op het kind (Rechten: RTV Drenthe/Marjolein Lauret)
Problemen in het speciaal onderwijs hebben meer impact op het kind
In december startte RTV Drenthe een meldpunt. Ouders, scholen of leerkrachten kunnen hier zelf melden als een leerkracht ziek is en wat er dan gebeurt.

Een zieke leraar en dan?

Sindsdien kwamen er meerdere meldingen binnen. Via het meldpunt kwamen er meerdere oplossingen binnen hoe scholen omgingen met een zieke leerkracht.
  • Klassen worden naar huis gestuurd
  • De leerlingen worden verdeeld over andere klassen
  • Soms worden klassen opgevangen door een onderwijsassistent en stagiair
  • Een vaste leerkracht komt terug op zijn of haar vrije dag
  • Er staat iemand voor de klas zonder lesbevoegdheid
  • Een gepensioneerde leerkracht die voor de klas staat
  • Een kunstdocent die invalt

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.