'Sepsis is écht een sluipmoordenaar'

Bertus Meijer
Bertus Meijer © RTV Drenthe
"Je moet nu 112 bellen! Het gaat helemaal mis!", roept Bertus Meijer (61) naar zijn partner. Het is op dat moment half vijf op een ochtend in augustus in 2021. Een paar minuten later raakt hij bewusteloos. Pas 's middags komt hij weer bij in het Scheper Ziekenhuis in Emmen. Zijn lichaam was in de verdedigingsstand geschoten. "Onder andere mijn longen waren beschadigd, het bleek een sepsis te zijn."
Afgelopen weekend riep een artsencollectief met onder meer aanjager Karin Kaasjager, hoogleraar acute geneeskunde in Utrecht, het ministerie van Volksgezondheid op 'om het onderzoek naar sepsis meer prioriteit te geven'. Zo meldde de NOS afgelopen zondag. De artsen stellen dat sepsis een van de dodelijkste aandoeningen in Nederland is.
Johan Lutisan, IC-arts en internist in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA), onderschrijft die stelling. "Je zou kunnen zeggen dat deze aandoening een ondergeschoven sterftegeval is. Er overlijden jaarlijks meer mensen aan een sepsis dan aan een hartinfarct. Dat komt mede doordat we tegenwoordig bijna overal een AED hebben hangen en dat er veel aandacht is geweest voor de signalering van een hartinfarct", zegt hij.

Wat is een sepsis?

Je spreekt van sepsis wanneer je lichaam een overreactie op een infectie heeft die kan leiden tot schade aan je vitale organen zoals de longen en nieren.
"Je kan het vergelijken met de brandweer", zegt Lutisan, "als er een brand is, dan rukt de brandweer uit en blust niet alleen de brand, maar houdt de omgeving ook nat wat soms tot schade kan leiden. Dat gebeurt ook bij sepsis. Je afweersysteem valt namelijk naast de infectie ook je eigen weefsel en cellen aan".
Een sepsis ontstaat vaak na een infectie in bijvoorbeeld de blaas of longen, maar je kan het ook oplopen door een klein wondje of een griepvirus. Een op de drie patiënten met een ernstige sepsis overleeft de aandoening niet.
Volgens Lutisan gebeurt het nog vaak dat een sepsis niet of niet op tijd ontdekt wordt: "Een acute, ernstige sepsis is in dertig procent van de gevallen dodelijk, maar vaak is er onduidelijkheid over de eerste diagnose. Veel symptomen komen namelijk ook voor bij griep, zoals koorts. Sommige patiënten hebben helemaal niet het idee dat ze zo ziek zijn."

Kantje boord

Dat gold ook voor Meijer. Zelf vernam hij in aanloop naar de bewuste dinsdagochtend twee jaar geleden helemaal niets van zijn sepsis, maar achteraf bleek dat er al langere tijd een hevige ontsteking in zijn galblaas zat. Bij Meijer bleek het te gaan om een sluimerende ontsteking die uiteindelijk tot een acute sepsis had geleid.
"De ambulance heeft een uur op ons erf gestaan. Van het een op het andere moment was ik doodziek en niet stabiel genoeg om naar het ziekenhuis vervoerd te worden", vertelt Meijer. Eenmaal in het ziekenhuis aangekomen, blijkt dat zowel Meijers longen als zijn nieren al uitvalsverschijnselen vertoonden. "Als ik niet had geroepen, was ik rond half acht door mijn partner gevonden en er hoogstwaarschijnlijk niet meer geweest."

'Sepsis-voorspel-model'

Omdat het van groot belang is dat sepsis snel herkend wordt, geeft Lutisan jaarlijks les aan Drentse huisartsen en co-assistenten in het WZA. "Deze maand hebben we de laatste cursus gegeven. Dit jaar zijn er al zo'n zestig tot tachtig huisartsen uit Drenthe aanwezig geweest, dat is een goede opkomst. Dat doen ze ook op eigen initiatief", zegt hij.
Een belangrijk onderdeel van de cursus is het 'sepsis-voorspel-model' dat onderzoeker Feike Loots in 2022 in een proefschrift presenteerde. Dit is een checklist met een zestal punten waar een huisarts op kan testen om erachter te komen of een patiënt mogelijk een sepsis doormaakt. Scoort een patiënt een 'ja' op meer dan de helft van de punten, dan is de kans op een sepsis groot.
Lutisan geeft aan dit model een belangrijke ontwikkeling te vinden in het behandelplan van de aandoening. "Ook patiënten of hun naasten kunnen op een aantal punten toetsen als er twijfel is om een arts in te schakelen", zegt hij. "Is iemand ouder dan 65 jaar, heeft de persoon een lichaamstemperatuur boven de 38 graden, een zuurstofgehalte onder de 95% en is die persoon in de war, dan scoort hij of zij al een vier uit zes. Trek dan meteen aan de bel."

Gevolgen

Ondanks dat de hulp voor Meijer snel op gang kwam, heeft hij tot op de dag van vandaag nog steeds last van de ziekte. Een week na de behandeling kreeg hij voor de tweede keer te maken met een sepsisaanval.
"Mijn gezondheid heeft echt een flinke tik gekregen. Van augustus 2021 tot maart 2022 heb ik niet kunnen werken", zegt Meijer die in het dagelijks leven voor de klas staat aan basisschool De Borgh in Borger en een radioprogramma presenteert voor Omroep Assen.
Meijer zegt dat hij veel last heeft gehad van kortademigheid door de schade aan zijn longen. Ook kon hij lange tijd niet uit zijn woorden komen. "Dat is lastig en frustrerend als je leraar bent en voor de radio werkt. Daarbij ben ik snel moe, ben ik veel in gewicht aangekomen en heb ik altijd buikpijn. Het gekste is dat ik ineens niet meer tegen lactose kan", zegt hij.
Onderaan de streep prijst Meijer zich gelukkig met de afloop en beseft hij nog dagelijks dat het veel slechter had kunnen aflopen. "Sepsis is echt een sluipmoordenaar die je binnen tien minuten echt dood- en doodziek kan maken. De aandacht voor sepsis is heel belangrijk. Ik ben nu 61, daar kan ik nu als het goed is nog flink wat jaren aan vastplakken", besluit hij.
Sepsis is een sluipmoordenaar

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.