Drenthe leent miljoenen aan Enexis voor versterken stroomnetwerk

Enexis wil 11,9 miljoen euro hebben van aandeelhouder provincie Drenthe voor investeringen om het stroomnetwerk groter en sterker te maken. En daarnaast ook 9 miljoen van de meeste Drentse gemeenten.

Stroomnetbeheerder Enexis wil 1,9 miljard gaan investeren om het netwerk uit te breiden en te versterken. Enexis CFO Maarten Blacquière: "Met alle initiatieven voor duurzame energie zoals windmolens, zonnepanelen en straks stroom uit waterstof, is het stroomnet simpel te klein. En dan zijn er nog de vele initiatieven om stroom lokaal op te gaan wekken en te gebruiken. Ook zijn er nog wijken die van het aardgas afgaan en met electriciteit huizen verwarmen en koken."

Nu al zijn er genoeg plekken in het Noorden waar opwekkers van groene stroom niet op het net kunnen.

Lening bij provincies

Zo'n 500 miljoen van de benodigde 1,9 miljard hoopt Enexis op te halen bij haar aandeelhouders. Als lening. Dat zijn de provincies Drenthe, Groningen, Overijssel, Brabant en Limburg en veel gemeenten in die provincies.

Enexis vraagt aan die gemeenten naar rato van het aantal aandelen een bijdrage. De grootste aandeelhouders moeten dus het meeste opbrengen. Dat zijn Noord-Brabant - 150 miljoen euro is daar door Gedeputeerde Staten (GS) al toegezegd - en Limburg met 80,7 miljoen, ook al toegezegd.

GS van Groningen kwam vorige week met 33 miljoen euro over de brug. Drenthe nu met 11,9 miljoen. Overijssel, goed voor 19,54 van de aandelen, neemt op 26 mei een besluit. Al die colleges van GS moeten nog wel langs Provinciale Staten voor toestemming.

Hoe moeten gemeenten het ophoesten?

Drenthe heeft naar verhouding weinig aandelen Enexis. De provincie heeft 2,37 procent van de aandelen in handen, de gezamenlijke gemeenten 1,82 procent. Maar dat is toch samen nog goed voor ruim 9 miljoen euro. Gaat dat lukken bij gemeenten als Assen en Emmen die in financieel zwaar weer zitten? Assen moet bijvoorbeeld 1,9 miljoen euro ophoesten. Tynaarlo 1 miljoen. Emmen is nog niet bekend. Meppel 150.000 euro.

De vraag van Enexis is bij de gemeenten net binnen. Colleges van burgemeester en wethouders willen er nog niks over zeggen. Assen, Emmen, Meppel en Midden-Drenthe verkochten in 2016 al eens een flink aantal van hun aandelen. Daardoor hebben ze het geluk dat hun bijdrage nu kleiner zal zijn. Wat als gemeenten wel willen bijdragen, maar vanwege de financiële situatie dat niet kunnen?

Gedeputeerde Cees Bijl: "Het zou kunnen zijn dat de benodigde 500 miljoen grotendeels of alleen door de provinciale aandeelhouders bijeen wordt gebracht. Gedeputeerde Staten vraagt daarom aan Provinciale Staten om een bandbreedte tot 15,7 miljoen aan te houden." De provincies Groningen en Limburg houden er ook al er al rekening mee dat zij bij zullen moeten passen. Het Groningse bedrag mag oplopen tot maximaal 44 miljoen, in Limburg tot 107 miljoen. In Noord-Brabant is GS hetzelfde van plan.

Nieuwe en dikkere stroomkabels in de grond zijn nodig om bijvoorbeeld een zonnepark op het net aan te sluiten (Rechten: RTV Drenthe/Serge Vinkenvleugel)

Maar waarom leent Enexis niet bij de bank?

Enexis CFO Blacquière: "Dat doen we ook. Maar als we die volledige 1,9 miljard moeten lenen bij de bank, gaat onze kredietwaardigheid ernstig omlaag. En de rente die we bij de bank moeten betalen is hoger dan aan de aandeelhouders. Gevolg is dan dat de tarieven voor klanten omhoog gaan, omdat we meer rente moeten betalen."

Doordat Enexis het geld leent van haar aandeelhouders hoeft de regionale netwerkbeheerder dus geen duurdere leningen op de kapitaalmarkt af te sluiten. In theorie kan dat gunstig zijn voor uiteindelijk de tarieven voor alle klanten en het dividend dat Enexis aan het eind van het jaar uit de opbrengsten weer uitkeert aan haar aandeelhouders. Maar de tarieven zullen door alle investeringen in het stroomnetwerk wel stijgen, maar volgens Blacquière wordt dat wel uitgesmeerd over jaren.

Kan Enexis dit niet financieren uit ons vastrecht?

We betalen allemaal iedere maand vastrecht bij onze energierekening. Dat geld is voor netwerkbeheerders zoals Enexis en TenneT. Kan het daar niet van betaald worden? Blacquière: "Nee. Daarvoor is wat we nu moeten investeren te groot. In feite financieren wij het onderhoud en de uitbreiding van het stroomnetwerk voor. Dat verrekenen we in het vastrecht, dat in de jaren daarna door alle klanten betaald wordt."

De lening die Enexis met al haar aandeelhouders afsluit is een zogeheten hybride converteerbare aandeelhouderslening. Dat betekent dat Enexis onder bepaalde voorwaarden de lening kan omzetten in aandelen. Dus dan krijg je niet je geld terug, maar in plaats daarvan krijg je aandelen en bij een positief bedrijfsresultaat dividend.

Volgens gedeputeerde Cees Bijl krijgt Drenthe veel terug voor de lening. De investeringen van Enexis in het Drentse stroomnetwerk zullen hier hoger zijn dan dat wat de provincie en de gemeenten samen bijdragen en dat komt weer omdat we hier relatief weinig aandelen hebben.

Naar verwachting zal het voorstel voor de lening in de Statenvergadering van 1 juli worden besproken. Hoeveel groene energie er in Drenthe in de toekomst opgewekt gaat worden, staat in de concept Regionale Energie Strategie. Ook dat komt 1 juli in Provinciale Staten aan bod.

Onderdelen voor de uitbreiding van het 110 kV stroomstation in Hijken (Rechten: RTV Drenthe/Serge Vinkenvleugel)

Tennet moet nog meer investeren

De Nederlandse en Duitse regering hebben afgesproken dat Duitsland mogelijk aandeelhouder wordt van netbeheerder Tennet. Tennet beheert het elektriciteitsnet in Nederland en een groot deel van Duitsland. Nu zijn de aandelen nog volledig in handen van de Nederlandse staat.

Doel van de afspraak is om Duitsland mee te laten betalen aan grote investeringen die Tennet in Duitsland moet doen vanwege het omschakelen naar schonere energie. Het kabinet geeft de voorkeur aan de Duitse staat boven andere investeerders. Dit mede omdat de leveringszekerheid en betaalbaarheid van elektriciteit in het geding zijn.

Tennet is verantwoordelijk voor het hoogspanningsnet, verbindingen tussen elektriciteitsnetten en verbindingen tussen windmolenparken op zee en het vasteland. De omschakeling naar schonere energie betekent voor Tennet dat het grote investeringen moet doen. Zo moet het elektriciteitsnet uitgebreid worden door de toename van zonne- en windenergie.

40 tot 50 miljard euro

De investeringen die de komende negen jaar noodzakelijk zijn worden door Tennet geschat op 40 tot 50 miljard euro. Daarvoor moet nog 5,3 miljard euro worden opgebracht. De komende maanden wordt uitgezocht hoe het Duitse aandeelhouderschap er moet gaan uitzien. Van de investeringen is 30 procent nodig in Nederland en 70 procent in Duitsland. Uitgangspunt is dat Nederland als aandeelhouder alleen bijdraagt aan het eigen deel. Als dat niet op tijd haalbaar blijkt dan zal Nederland ook geld storten voor het Duitse deel.

Lees ook:

Deel dit artikel: