Boer en geschiedschrijver van De Wijk, duizendpoot Willem Koops

De Willem Koopsweg in De Wijk is niet echt een bezienswaardige plek: een onopvallende straat met vooral rijtjeshuizen. Maar de straat is wél vernoemd naar iemand. Historicus Paul Brood staat te popelen om hem uit de vergetelheid te halen: "Willem Koops was een heel bijzonder mannetje. Hij is al bijna 100 jaar geleden overleden, in 1922. Je zou hem een beetje kunnen vergelijken met Harm Tiesing die in Drenthe natuurlijk zeer bekend is, omdat 'ie veel geschreven heeft over het Drenthe dat hij in zijn tijd om zich heen zag."

Het is dus niet erg als we niet direct een een belletje horen rinkelen bij de naam Willem Koops. Brood wil ons graag op de hoogte brengen. "Hij was een autodidact op het gebied van de geschiedschrijving. Geboren op 23 april 1844 op de 'Bulderij', een oude boerderij bij de Dickningepoort. Hij was een gewoon boertje, maar ook een man met een helder verstand én sociaal gevoel. Hij zat in de gemeenteraad, was kerkvoogd en later zelfs wethouder. Maar zijn passie was de geschiedenis, de geschiedenis van De Wijk."

Historicus Paul Brood (Rechten: RTV Drenthe / Lydia Tuijnman)

'Kwam zó in de Meppeler Courant'

We weten dat omdat Koops veel heeft vastgelegd van zijn onderzoekingen en bevindingen, aldus Brood: "Gelukkig heeft hij veel opgeschreven. Hij heeft een hele serie artikelen geschreven, bijvoorbeeld over het vroegere kerspel De Wijk, de vroegere gemeente. Ging hij gewoon de archieven in en ploos oude papieren uit om dat uit te zoeken. Kwam zó in de Meppeler Courant, een serie van 25 artikelen."

"Maar zijn belangrijkste verdienste zijn zijn zogenoemde genealogische aantekeningen over de families hier in de Wijk en omgeving. Al die families die hier gewoond hebben en die heel vaak aan elkaar gelieerd zijn. Want men trouwde allemaal onder elkaar en met elkaar. Dat heeft hij helemaal in beeld gebracht: waar ze woonden, met wie ze trouwden. Alles beschrijft hij, het dagelijks leven en de plaatselijke besturen, het kerkelijk leven in zo'n dorp als De Wijk en de omgeving."

"En dan kom je toch weer heel dichtbij een beeld van hoe het er vroeger uitzag, hoe het leven was. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat hij ook in dat opzicht een soort voorganger was. Want tegenwoordig hebben wij hier in het noorden de boerderijen-boeken waarin historische verenigingen de geschiedenis van de plaats uitzoeken aan de hand van de boerderijen. Eigenlijk deed Willem Koops dat 100 jaar geleden al, met zijn genealogische aantekeningen. Gelukkig zijn die bewaard gebleven in het Drents Archief."

Drenthe Toen-podcast: Paul Brood over Willem Koops

Landmeter, taxateur

Ook op de website van de Historische Vereniging De Wijk-Koekange wordt geschreven over de verdiensten van Willem Koops. Een veelzijdig man die op veel terreinen zijn sporen verdiende én naliet: "Hij deed een schenking, samen met een andere inwoner van De Wijk, van een orgel en een steunpilaar van deze kerk. Ook aan de in 1871 opgerichte Nutsspaarbank in De Wijk heeft hij vele diensten bewezen als voorzitter van het bestuur, dat destijds ook het beheer voerde. Hij werkte mee aan de oprichting van andere organisaties zoals de nog steeds bestaande toneelvereniging 'De Bloem'. Zijn veelzijdigheid blijkt ook hieruit dat hij zich kennis van het landmeten had eigengemaakt en dat hij taxaties verrichtte."

Onderzoek naar wagensporen

Paul Brood: "Ik vind het werk van dat soort mensen uit zo'n dorpje bewonderenswaardig; toch die geschiedenis induiken én ook de goede bron weten te vinden. Een mooie illustratie is een artikel dat hij schreef in de Nieuwe Drentsche Volksalmanak. Een onderzoekje naar de wagensporen die hij om zich heen zag in de zandwegen rond het dorp. Hij is de archieven ingedoken en ontdekte dat het eigenlijk een probleem was - die karrensporen. Niet alleen in Drenthe maar in het hele land; in de hele republiek."

"Allerlei karren ontspoorden doordat de assen van ongelijke lengte waren. Hij ontdekte toen dat er in de zeventiende eeuw verordeningen gemaakt zijn, dat de wagensporen in Nederland allemaal dezelfde breedte moesten hebben. Dan konden al die wagens en al die diligences gewoon overal rijden zonder in de problemen te komen. Dat vind ik dan zo bijzonder dat 'ie dat helemaal uitgezocht heeft. Hij heeft iets in z'n eigen omgeving geconstateerd, heeft zich daar vragen over gesteld en is het vervolgens uit gaan zoeken, als een echte geschiedkundige wetenschapper."

Het gesprek met Paul Brood wordt vanmiddag uitgezonden in het radioprogramma Drenthe Toen van 14.00-16.00 uur. Daarna te beluisteren via uitzending gemist en de podcast.

RTV Drenthe Podcasts

Cassata: Zaterdags praat Margriet Benak met haar gasten over de politiek en actuele onderwerpen die spelen in Drenthe.

Binnen de Muren: Hoe is het leven in de gevangenis? Marjolein Knol dook gevangenis Esserheem in en sprak met gedetineerden en bewaarders.

De Hilte 11: Het leven van een boerenfamilie verandert ingrijpend tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vier generaties van de familie Nijboer praten erover in deze podcastserie. De Hilte 11 is een samenwerking tussen RTV Drenthe en het Drents Archief.

Drenthe Toen: Iedere zondag hoor je verhalen uit de Drentse geschiedenis bij Drenthe Toen. Historicus en presentatrice Sophie Timmer presenteert.

Deel dit artikel: