Lastig vraagstuk door lerarentekort: hoe voorkom je dat klas naar huis moet?

Onderwijs ; klaslokaal
Een leeg klaslokaal © RTV Drenthe / Stefan Klomp
Leerkrachten, interne begeleiders, directeuren. Het onderwijs in Drenthe zoekt naarstig naar personeel om alle openstaande vacatures vervuld te krijgen. Hoe gaan scholen om met plotse gaten in het rooster? En wat moet gebeuren om het probleem structureel op te lossen?
Nee, zo'n rigoureus besluit als scholen in Almere onlangs namen, dat is in Drenthe niet aan de orde. Daar werden vanwege een tekort aan leraren kinderen structureel een dag naar huis gestuurd. Vier dagen per week les is daar het gevolg van een ernstig tekort aan personeel.
(Tekst gaat verder onder de video)
'Dit is het eerste jaar van een periode van misschien wel tien jaar van docententekorten in het Noorden'

Geen juf of meester

Niels Strolenberg, voorzitter van onderwijsstichting Promes in Meppel waar meerdere basisscholen onder vallen, maakte deze week een rondje langs collega's van andere stichtingen in het onderwijs. "Kinderen structureel naar huis sturen dat gebeurt in onze provincie niet", zegt hij. Maar het komt wel regelmatig voor dat door ziekte van een leerkracht een klas even geen juf of meester heeft. Kinderen kunnen soms wel verspreid worden over andere klassen. "Maar dat is niet altijd te doen. Dan kiezen we er helaas toch voor om de leerlingen een dag naar huis te sturen."
In het middelbaar onderwijs is dat vergelijkbaar. "Rond de zomervakantie gaat het tot nu toe nog redelijk goed. Waar we wel last van hebben zijn tussentijdse vervangingen, bijvoorbeeld als iemand zwanger raakt of langdurig ziek is", reageert Peter de Visser, directeur van middelbare scholen Stad & Esch en Dingstede in Meppel. "Dan wordt het steeds lastiger om plekken in te vullen."
Het onderwijs gaat om de relatie tussen leraar en leerling. Die is magisch.
Niels Strolenberg, voorzitter onderwijsstichting Promes
In de wintermaanden, met toenemend gekuch en gesnotter in de klas, zitten onderwijsbestuurders wat vaker met de handen in het haar. Strolenberg: "Directeuren vragen zich regelmatig 's ochtends af hoe ze alles moeten organiseren bij ziekte. Dat is de druk die erop ligt. Ook collega's die zich niet zo lekker voelen, gaan toch maar aan het werk omdat anders de klas naar huis moet."
Bij Stad & Esch en Dingstede gebruiken ze de "kaasschaafmethode", zoals directeur De Vries het noemt. "Hoe je leerlingen minder les kan geven, zodat je iedereen les kan geven", legt hij uit.

Langdurig probleem

Het CBS heeft cijfers gepubliceerd over het aantal openstaande vacatures in het onderwijs. De basisscholen in Drenthe hebben 100 vacatures. Het voortgezet onderwijs heeft er maar liefst 130, terwijl het mbo en het (voortgezet) speciaal onderwijs respectievelijk 40 en 20 fulltime eenheden moeten vullen. Het totale aantal vacatures in het Drentse onderwijs komt daarmee op 290. Er wordt in het voortgezet onderwijs met name gezocht naar leraren Nederlands en wiskunde. In het mbo komt men daarnaast docenten gezondheidszorg en welzijn tekort.
Een nieuw probleem is dat niet. Het speelt al jaren in het onderwijs, al was het voor Drenthe nog lang een ver-van-mijn-bedshow. De Visser: "Het sluimert hier in het Noorden al een paar jaar, maar in het Westen is het al langer een probleem. Nu is het hier steeds pregnanter aanwezig. Ik zeg wel eens, dit is het eerste jaar van een periode van misschien wel tien jaar van docententekorten in het Noorden van het land."
Het is proberen met man en macht het probleem op te lossen, maar ook het aantrekkelijk maken van de lerarenopleidingen."
Peter de Visser, directeur Stad & Esch en Dingstede in Meppel
Om nieuw personeel aan te kunnen trekken, wil Strolenberg in de eerste plaats het vak leraar goed in de markt zetten. "Het onderwijs gaat om de relatie tussen leraar en leerling. Een complex proces, maar dat is ook wat deze job zo magisch en verrassend maakt. Leerlingen hebben een grote betekenis voor leraren. En dat is echt prachtig."
De Visser sluit zich daar bij aan. "Het is een geweldig vak. Iedere dag is anders. Het is een ambacht. Niet iedereen kan je zomaar van de straat plukken om voor de klas te komen staan."

Afspraken maken

In goed overleg zouden sommige obstakels best weggenomen kunnen worden, betoogt Strolenberg. Wie bijvoorbeeld een lange reis wil maken, zou normaal gesproken dat moeten doen in de schoolvakanties. "Sommigen vinden het vervelend dat ze daarin weinig ruimte ervaren. Maar met de juiste afspraken binnen je eigen team, zijn er zeker mogelijkheden om buiten de schoolvakantie weg te gaan."
De Visser: "Er is eigenlijk geen kortetermijnoplossing. Het is proberen met man en macht om het probleem op te lossen, maar ook het aantrekkelijk maken van de lerarenopleidingen. En vooral ook goed zijn voor het personeel dat er is. Landelijk vallen er best veel docenten uit. Na een paar jaar stoppen ze er mee omdat ze het heel zwaar werk vinden. Dus het is heel belangrijk om het beroep als werkgever aantrekkelijk te maken."

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.