'Provincie moet bepalen waar wel en geen locaties bollenteelt'

Lelie bollen oogst 't Noorden Tiendeveen Nieuweroord
Door de vele regen was het een moeizame Leliebollen oogst in streekje 't Noorden tussen Tiendeveen en Nieuweroord © serge vinkenvleugel/RTV Drenthe
Moet de provincie een regierol krijgen als het gaat om de bollen- en lelieteelt? Dat was de vraag die vandaag in de Drentse politiek werd besproken.
Een deel van de Drentse politieke partijen vindt dat de provincie moet bepalen waar wel en geen bollen- en lelieteelt mag zijn. Dat zou volgens deze partijen geregeld moeten worden in de Ruimtelijke Ordening. Dat is het instrument voor de provincie waarmee ze invloed kan hebben op de locatie van deze landbouwgronden.
PvdA, D66, Partij voor de Dieren, SP, GroenLinks, ChristenUnie en de lijst Pormes pleiten ervoor dat de provincie deze regierol op zich neemt. Bij deze rol moet 'de gezondheid van de omwonenden altijd voorop staan', maar er moet ook een 'duurzaam perspectief zijn' voor de bollen- en lelietelers. Wel zei de aanjager van het debat, PvdA'er Rudolf Bosch, dat 'de gezondheid en veiligheid boven het economisch belang gaat'.

Gesprekken

Vandaag vond het zoveelste debat over de bollen- en lelieteelt in onze provincie plaats. Dat was volgens de bovengenoemde partijen nodig, omdat 'een aantal kwesties rondom de bollenteelt boven de markt blijft hangen'.
Commissaris van de Koning Jetta Klijnsma organiseerde de afgelopen jaren gesprekken met telers, omwonenden, gemeenten, natuurorganisaties en betrokkenen, omdat de partijen tegenover elkaar waren komen te staan. Op basis daarvan kwam de commissaris met conclusies en voorstellen. Maar deze zijn niet allemaal door Gedeputeerde Staten overgenomen en meerdere partijen willen weten waarom niet.

Provincie de baas over de ruimte

De provincie is in grote lijnen de baas over wat we waar in Drenthe doen. En ook vooral over de vraag: wat doen we ergens niet? Dat is vastgelegd in de Omgevingsvisie. Hierin is te vinden waar in Drenthe landbouwgebieden zijn, waar industriegebieden, waar we kunnen wonen en welke natuur en bodem we moeten beschermen. Dat heet Ruimtelijke Ordening.
D66'er Anry Kleine Deters bracht in herinnering waarom Klijnsma haar gesprekken begon, namelijk de uitkomsten van het rapport 'Uitgesproken' (2019). In dit rapport concluderen de onderzoekers dat bollentelers en omwonenden lijnrecht tegenover elkaar stonden en dat de overheden aan zet zijn bij het vinden van oplossingen.
De provincie liet daarna onderzoeken wat de juridische mogelijkheden zijn om landbouw met veel gifgebruik te reguleren. De conclusie was toen: ja, er zijn mogelijkheden en in de toekomst worden dat er nog meer, omdat er een nieuwe Omgevingswet is vanaf 1 januari 2024.

Voorzorgsbeginsel

Na de verkiezingen van vorig jaar maart, is er een nieuw provinciebestuur (Gedeputeerde Staten) gekomen. Volgens Henk van de Weg van de SP staat het nieuwe bestuur, nog meer dan het bestuur daarvoor, in de 'nee-stand' om sierteelt met veel bestrijdingsmiddelen via de Ruimtelijke Ordening te regisseren.
Volgens D66 draait het allemaal om het gebruik van het 'Voorzorgsbeginsel.' Het paradepaardje van de partij en een regel vanuit de gedachte: bij-twijfel-niet-inhalen. Daarmee zou de provincie volgens de voorstanders prima kunnen sturen op wat-waar en wat-waar-niet.
Maar volgens Alfred Schoenmaker van Sterk Lokaal gaat het voorzorgsbeginsel in de bollen- en lelieteelt niet op, omdat het gaat om toegestane en geteste gewasbeschermingsmiddelen. Daarnaast stelde Schoenmaker de vraag hoe je kunt aantonen dat die middelen slecht zijn voor de gezondheid. "Bent u bereid om miljoenen aan schadeclaims van telers te riskeren, als ze naar de rechter gaan?", vroeg Schoenmaker aan de voorstanders.
PVV'er Bert Vorenkamp is bang dat als je het voorzorgsprincipe gaat hanteren, er nergens bollen en lelies geteeld kunnen worden. VVD en BBB willen sowieso geen extra regels voor de landbouw bovenop de regels die er al zijn vanuit Den Haag.

Alleen vrijwillig

Gedeputeerde Staten willen voorlopig alleen op "vrijwillige basis verkennen of je in ruimtelijke zin de teelt zo kunt organiseren dat er meer rekening wordt gehouden met ieders belangen". Dat schreven ze afgelopen oktober naar aanleiding van de conclusies die Commissaris van de Koning trok na de gesprekken met belanghebbenden aan de 'bollentafel.'
Gedeputeerde Staten zette vandaag de deur op een hele kleine kier voor het gebruik van Ruimtelijke Ordening als instrument voor landbouw met veel gewasbeschermingsmiddelen. "Een verkenning naar de mogelijkheid om de ruimtelijke aspecten van bollenteelt als onderdeel van een landbouwvisie mee te nemen en te verankeren is onderdeel van het proces om te komen tot de nieuwe Omgevingsvisie", aldus Gedeputeerde Staten.
Wat gedeputeerde Jisse Otter van landbouw betreft komt het allemaal aan de orde bij het maken van het Drents Programma Landelijk Gebied. Dit is het programma waarin oplossingen gevonden moeten worden voor de toekomst van de landbouw, natuurbehoud en het stikstofprobleem. "Als partijen onderling tot goede afspraken kunnen komen, dan is dat prima", zei Otter.
"Maar hoe wilt u dan die vrijwillige afspraken vastleggen", vroeg Renate Zuiker van de Partij voor de Dieren. Daar is Otter nog niet over uit. "Ik weet niet of het voldoende is om het alleen in de Omgevingsvisie of omgevingsplannen vast te leggen, maar we moeten het wel borgen, ja."

Voorstellen Klijnsma

D66 , PvdA, PvdD, SP, GroenLinks, ChristenUnie en de lijst Pormes vinden het raar dat Gedeputeerde Staten niet alle voorstellen, die Klijnsma deed na de bollentafelgesprekken, overneemt. Dat moet gewoon één-op-één gebeuren vinden ze.
Gedeputeerde Otter is het daar niet mee eens, bovendien zijn het maar "kleine delen die Gedeputeerde Staten niet overneemt." Zoals het maken van een lijst met schadelijke gewasbeschermingsmiddelen die verboden moeten worden. Otter vindt dat niet de taak van de provincie en "het gaat onze kennis te boven. Ik kan de grens tussen belang van de economie en belang van de gezondheid niet bepalen. En er wordt gewerkt aan schonere, duurzamere gewasbeschermingsmiddelen, onder andere in de proef Duurzame Bollenteelt Drenthe. Maar die dingen hebben wel tijd nodig", zo zei Otter tegen de politieke partijen.
Volgens Statenlid Gerben Brandsema van de ChristenUnie is er meer aan de hand. Klijnsma heeft uit de conclusies van de bollentafel zelf voorstellen gemaakt. "Het was zuiverder geweest als de Commissaris van de Koning het had gehouden bij het doorgeven van alleen de conclusies." Die opmerking leverde Brandsema bijval op van de PVV.

Politiek recht tegenover elkaar

Voor de rest verliep het bollendebat volgens de bekende scheidslijnen tussen oppositie en coalitie. SP, PvdD en GroenLinks waarschuwden dat er steeds meer bekend wordt over wat de optelsom van al het landbouwgif mogelijk veroorzaakt. Daarnaast is er kritiek op het College voor toelating van de gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb), omdat zij de optelsom niet maken en alleen de effecten van de afzonderlijke middelen beoordeelt. Over de groeiende kritiek op het Ctgb heeft Gedeputeerde Staten opheldering gevraagd aan de minister, een brief met uitleg uit Den Haag zou onderweg zijn.
SP'er Henk van de Weg waarschuwde nog eens voor de gevolgen van de bestrijdingsmiddelen voor insecten zoals bijen. Insecten die vervolgens weer gegeten worden door vogels. Kortom, de kettingreactie die op deze manier in de natuur tot stand wordt gebracht. BBB-fractievoorzitter Gert-Jan Schuinder was er kort over: "Het circus is weer gestart: de hetze tegen de bollenboer, daar doet BBB niet aan mee." Die opmerking kwam hem op de nodige afkeurende opmerkingen te staan.
Uiteindelijk lukte het coalitiepartij PvdA en een deel van de oppositie niet om het college verder de weg op te krijgen van de Ruimtelijke Ordening. Het leverde bij SP-statenlid Henk van de Weg een wanhoopsverzuchting op: "We discussiëren hier al vier jaar over, het college zet de hakken in het zand, bewoners praten tegen een blinde muur, we zijn nog geen stap verder."

Heb je een nieuwstip, nieuwe informatie óf heb je een foutje gespot? Stuur een bericht, foto of filmpje via WhatsApp of mail de redactie.