Elfstedentocht '97: 'Kruisje doet me niet veel, tocht zit in mijn hart'

11-steden
Ubbo, Lammert en Piet reden in 1997 de Tocht de Tochten © RTV Drenthe
Zodra het kwik onder het nulpunt uitkomt in Nederland, kijkt iedereen reikhalzend uit naar de ijsmeesters in Friesland. Komt er eindelijk weer een Elfstedentocht? Al 27 jaar lang is het wachten op de kreet 'it giet aon'. Gelukkig hebben we de foto's nog. En de herinneringen van drie voormalige Drentse deelnemers die op 4 januari 1997 bijna 200 kilometer lang de wind, de kou en het ijs trotseerden.
Denk je terug aan de Elfstedentocht, dan komt bij de meesten de naam van winnaar Henk Angenent naar boven. De nummer twee, Erik Hulzebosch, wist na de tocht der tochten nog een hevige, maar kortstondige mediacarrière uit te bouwen. Je kon de tv niet aanzetten of Hulzebosch kwam in beeld. De derde naam die al snel in de herinnering komt is die van Piet Kleine. En dat is best knap. Hoewel hij bij de eerste vijf rijders zat die over de finish in Leeuwarden schaatste, zag je zijn naam nergens terug in het eindklassement. Een gemiste stempel in Hindeloopen maakte dat hij zijn Elfstedenkruisje aan zich voorbij zag gaan. Hij werd gediskwalificeerd.
De inmiddels gepensioneerde postbode uit Kerkenveld kijkt er 27 jaar later allesbehalve verbitterd op terug. "Ik kijk toch met voldoening terug op die tocht. Het is toch een belevenis. Sportief gezien beschouw ik het wel als een hoogtepunt. Ik ben meer een man van het kunst- en niet het natuurijs. Dus eigenlijk ben ik er niet geschikt voor. Maar ik heb het toch ver geschopt", knipoogt hij.

Niets gezien

In aanloop naar de tocht, liep hij niet over van Elfstedenkoorts, geeft hij ruiterlijk toe. Sterker nog, hij zag er als een berg tegenop toen hij aan de start verscheen. "We vertrokken om half zes. We moesten een lange tijd in het donker rijden. Wat ik vreselijk vond. Je kunt niets zien zien. Ik was blij dat het licht werd."
Het lukt Kleine om aan te haken bij de kopgroep en bij Hindeloopen rijdt hij op kop. Maar dan gaan het mis. Kleine passeert zonder het zich te beseffen de stempelpost. Wie de beelden terugkijkt, ziet de mensen van de post zwaaien, maar dat valt lang niet iedereen op. Sommige rijders maken snel rechtsomkeert, maar niet Kleine. "Ik heb niets gezien. Voor ik het wist was ik er voorbij. Sommigen zeiden: je moet terug. Ik vroeg het ook aan Yep Kramer. Het hoefde niet, zei Yep. Iedereen mist wel eens een stempel. Dus ik door. Wat dus niet goed was, ha ha."

Retoursticker

Kleine dacht er mee weg te komen, maar hoorde na de finish dat hij gediskwalificeerd was. "Een vreemde gewaarwording. Mijn ploegleider heeft geprobeerd de organisatie nog om te praten. Maar ze waren onvermurwbaar." Uiteindelijk wordt besloten om Kleine toch nog een kruisje te sturen, maar die heeft hij niet gehouden. "Ik vond niet dat ik er recht op had. Ja, er zat toch nog wat koppigheid, denk ik." Kleine zag het pakje met het kruisje zelf liggen bij hem op het werk. "Ik dacht hopsa, ik plak er meteen een retoursticker op. Hij ging meteen terug."

1942

Maar daar bleef het niet bij. Wederom ontving Kleine een kruisje. Deze keer van een oud-deelnemer uit Amsterdam, die de tocht in 1942 had gereden. "Hij vond het allemaal zo sneu voor mij, dus hij stuurde de zijne op. Een hele mooie geste, waar ik heel dankbaar voor ben." Kleine heeft het kleinood daarom goed opgeborgen . Zo goed zelfs dat hij hem tijdens, maar ook na het interview niet meer heeft kunnen vinden. "Het ligt ergens, maar ik kan er nu niet bij."
Terugblik Elfstedentocht 1997
Piet Kleine © RTV Drenthe / Rien Kort
Lammert Huitema uit Roden kon de dag voor de Elfstedentocht nauwelijks slapen. Maar dat lag niet alleen aan de spanning. "Ik sliep in een hotel op een kamer met Piet Kleine en Yep Kramer. Hartstikke fout, natuurlijk. Want Yep snurkt nog harder dan Piet. Ik ben uiteindelijk met mijn matras naar een overdekt centrum met een zwembad vertrokken en daar gaan liggen. Maar je weet dat je er om 3 uur 's nachts uit moet. Dus ik heb geen oog dichtgedaan."

Gevloek en getier

Het eerste deel van de tocht liep allesbehalve lekker. "Tot aan Sneek ben ik vaak onderuit gegaan. Op gegeven moment heb ik zelfs overwogen: bekijk het maar. Ik ga terug. Gelukkig kwam Piet toen net voorbij. Anders was ik afgehaakt. Ik was er even helemaal klaar mee."
Na Sneek belandde Huitema op een meer. 'Er zouden fakkels staan, die de route aangaven. Maar die waren uit toen we er kwamen. We reden rechtdoor en schaatsten ons te pletter op een rietkraag bij de wal. Een hoop gevloek en getier. Daar stonden we dan. Waar moesten we heen?" Gelukkig ontwaart iemand een lichtje in de verte en kan de tocht worden hervat. "Maar toen lagen we al zes minuten achter op de kopgroep. Winnen is er dan niet meer bij."

Spreekbeurt

Overigens was de hele tocht geen kommer en kwel. "Het is een fantastisch evenement. Elk dorp waar je binnen komt, staan mensen te juichen en te schreeuwen. Je zwaait gewoon automatisch terug, je dacht er niet bij na." Aan het einde is de batterij van Huitema helemaal leeg. Hij wacht de prijsuitreiking niet af en vertrekt spoorslag naar huis. "Ik wilde er zo snel mogelijk weg. Toch die teleurstelling, denk ik."
Anders dan Kleine kreeg Huitema wel een kruisje. Maar net als Kleine heeft hij geen zicht op waar die is. "Een vriendin van mijn vrouw heeft een zoon die een spreekbeurt moest houden over de Elfstedentocht. Of hij een klapschaats en een kruisje mocht lenen." Sindsdien heeft hij hem niet meer terug gezien. Huitema heeft ook geen moeite gedaan om het terug te vragen. "Neuh, ik weet dat ik die tocht heb gereden. Het kruisje zegt me niet zoveel. Het zit toch wel in mijn hart."
Terugblik Elfstedentocht 1997
Lammert Huitema © RTV Drenthe / Rien Kort
De man die net voor Huitema (19e) over de finish ging, Ubbo Kuper (woonde destijds in Exloo, thans in Cappelle aan de IJssel), had niet echt een idee wat hij moest verwachten. "Het ging heel snel. De ene dag deden we nog een wedstrijd in Maasland, de volgende dag zaten we in een hotel in Leeuwarden. Geen tijd om te stressen, ha ha." Als Kuper op de bewuste ochtend de startkooi inloopt, dan voelt hij wel even 'buikpijn' van spanning, laat hij weten.

Verplaatst

Ook Kuper moest veel valpartijen doorstaan en hij is ook nog over iemand heen gekukeld. Wat hem ook nog bijstaat is het barre stuk richting Bartlehiem. "Windkracht zeven of acht tegen. Het was echt een hel, heel zwaar. Lammert werd er knettergek van. Hebben ze dat Bartlehiem verplaatst of zo, riep hij."
Terugblik Elfstedentocht 1997
Ubbo Kuper © RTV Drenthe / Rien Kort

Op cv

Kuper probeert Huitema voor te blijven. "Want ik wist dat ik zo bij de eerste 20 zou eindigen. En dat lukte dus." Het kruisje bewaart hij thuis in een oud geldkistje, waar ook paspoorten en andere zaken liggen. Er zijn soms weken, maanden dat ik er niet naar kijk. Het kruisje betekent niet zoveel. Het gaat om de herinnering. Het is heel bijzonder hoe vaak die dag weer terugkomt." Kuper heeft de Elfstedentocht zelfs vermeld op zijn cv, vertelt hij. "Vaak kom je zo op een leuk gesprek. De tocht der tochten als ijsbreker, zeg maar. Blij dat ik hem mocht rijden."

Heb jij een tip voor ons?
Stuur een bericht, foto of video via WhatsApp of mail de redactie.